📋 სარჩევი
„აჰა, მეუფჱ უფალი საბაოთ მოსპოლავს იერუსალემისაგან და იუდეასაგან შემძლებელსა მამაკაცსა და შემძლებელსა დედაკაცსა, ძალსა პურისასა და ძალსა წყლისასა“ ().
1.
როგორც საუკეთესო ექიმი ხან წვავს, ხან კვეთს, ხანაც მწარე წამლებს აძლევს და ამგვარად ავადმყოფთა ჯანმრთელობას განაგებს, ასევე კაცთმოყვარე ღმერთიც მრავალგვარი და განსხვავებული სასჯელებით იუდეველთა მოშლილსა და დაცემულ მდგომარეობას კვლავ შეკრავს: ხან ბარბაროსთა შემოსევით აშინებს უმადურებს, ხან კი, ბარბაროსთა თავდასხმამდეც, სხვა მუქარებით აკავებს მათ და მუქარათა მრავალფეროვნებით შიშს მათში ცოცხლად ინახავს. ახლა კი ღმერთი მათ ავადმყოფობას, შიმშილსა და გვალვას ემუქრება; და არა მხოლოდ აუცილებელთა ნაკლებობას, არამედ იმათ ნაკლებობასაც, რომლებიც საჭირო ნივთებზე არაფრით ნაკლებად ინარჩუნებენ ჩვენს სიცოცხლეს. რამეთუ მძიმე მხოლოდ შიმშილი კი არ არის, არამედ ისიც, როცა საქმეთა მმართველთა გარეშე რჩებიან; სწორედ ეს მდგომარეობა ხშირად სიუხვესაც შიმშილზე უფრო მძიმედ აჩენს. რა სარგებელია, თუნდაც ყველაფერი წყაროებივით მოედინებოდეს, თუ შინა ომები იშვება, ზღვა აღელვებულია, ტალღები მძვინვარებს და არც მესაჭეა, არც გემის ცხვირის მეთვალყურე, არც სხვა ვინმე, ვისაც საქმეთა ქარიშხლის მართვა და მყუდროების დამყარება შეუძლია? ხოლო როცა ამას შიმშილიც ერთვის, გაიაზრე ბოროტებათა სიჭარბე. ამ ყველაფრით ემუქრება ღმერთი და პირველ რიგში იმით, რაც ყოველივეზე უმძიმესია. რამეთუ ამბობს: „აჰა, მეუფჱ უფალი საბაოთ“ (). ამ სიტყვას, „აჰა“-ს, წინასწარმეტყველები ხშირად იყენებენ, როცა სურთ მსმენელი ნათქვამში სრულად დაარწმუნონ.
და მხოლოდ აქ კი არა, ზემოდანვე, დასაბამიდანაც შეიძლება დაინახო, რომ ხორციელ უძლურებას ცოდვები ხშირად უსწრებდა წინ; ასე იყო კაენის შემთხვევაშიც: რადგან ძალა კეთილად არ გამოიყენა, ძალაც სამართლიანად მოეშალა. ასევე იყო საბანელთან მყოფი განრღვეულიც; რადგან მისი განრღვეულობის წყარო ცოდვები იყო, ქრისტე ეუბნება: „აჰა ცოცხალ იქმენ, ნუღარა სცოდავ“ (). პავლეც ამბობს: „ამისთჳს მრავალ არიან თქუენ შორის უძლურ“ (), რადგან სცოდავდნენ და საიდუმლოებებს სუფთა სინდისით არ ეზიარებოდნენ. პავლე სიძვის ჩამდენსაც სხეულებრივ უძლურებას გადასცემს და ცოდვებისთვის სწორედ ამ სასჯელს ითხოვს. თუმცა ეს ყველგან ცოდვათა სასჯელი როდია; ზოგჯერ ეს საქმე გვირგვინების საფუძველიც ხდება, როგორც ლაზარესა და იობის შემთხვევაში. და არა მხოლოდ ავადმყოფობები, არამედ სხეულის სხვა დაზიანებებიც ცოდვებისაგან ხდებოდა: მაგალითად, ოზიას კეთრი გონების ურცხვობის გამო, და მეფე იერობოამის ხელის გახმობაც მისი უგუნურებისა და ამპარტავნების გამო. ზაქარიას ენაც სხვა მიზეზით კი არ დაისაჯა გამოსასწორებლად, არამედ სულის ცოდვის გამო.
რაკი იუდეველებისთვისაც სხეულის სიმრთელე, სიმხნევე და ამ უპირატესობებით თავმოწონება უგუნურების საბაბი ხდებოდა, ღმერთმა ამპარტავნების ფესვი შეურყია: ამით მათ შეაგონებდა, უკეთესებად ხდიდა და უფრო მეტს აძლევდა, ვიდრე ართმევდა. რა ზიანია სხეულის უძლურება, როცა ამისგან სული იწვრთნება? შემდეგ, რათა არ ეფიქრათ, თითქოს მომხდარი ტანჯვა ბუნებითი უძლურება იყო, წინასწარმეტყველმა ეს წინასწარ აუწყა და მუქარა მხოლოდ მამაკაცებამდე არ შეაჩერა, არამედ სასჯელი დედაკაცთა მოდგმაზეც გადაიტანა, რადგან ორივე სქესი გახრწნილი იყო; და შემდეგ, უწესობის სიჭარბის გამო, თვით დედაკაცებსაც მიმართავს და ისეთ დანაშაულებს აბრალებს, რომლებიც თვით ქალაქს საფუძვლიანად ამხობდა. ამის გამო დედაკაცებსაც სენით მოიცავს; რადგან, როცა ამბობს: „მოვაკლებ შემძლებელსა მამაკაცსა და შემძლებელსა დედაკაცსა“ ()1, ვფიქრობ, ან სენს მიანიშნებს, ან სხეულის რომელიმე სხვა უძლურებას, რომელიც ექიმთა ხელოვნებასაც არ ემორჩილება. რადგან ასეთია ღმრთის წყლულებანი. „ძალსა პურისასა და ძალსა წყლისასა“ (). სასჯელი უმძიმესია მაშინ, როცა იგი თვით პურისა და წყლის ნივთიერებას კი არ სპობს, არამედ მათგან მომდინარე ძალას ართმევს, ისე რომ ადამიანები მათ დანახვითაც ისჯებიან, არასოდეს ძღებიან და სწორედ აქედან ხედავენ, რომ რისხვა ღმრთისაგან იყო მოვლენილი.
„გმირსა და შემძლებელსა“ (). წერილი „გმირს“ ყოველთვის ძლიერ კაცს უწოდებს, ან იმას, ვინც სხეულის ასოთა თანაზომიერებით მრავალთ აღემატება. რადგან შესაქმეშიც, როცა ამბობს: „იგინი იყვნეს გმირნი“ და „კაცნი სახელოვანნი“ (), ამას იმ აზრით კი არ ამბობს, თითქოს სხვა რამ მოდგმა გაჩნდა, არამედ ძლიერებს, მტკიცეებსა და ძალით სავსეებს მიანიშნებს ჩვენთვის. „კაცსა მბრძოლსა და მსაჯულსა“ (). ნათქვამი აუტანელი სასჯელია და უკიდურესი დაღუპვის დამამტკიცებელი ნიშანი: თუნდაც კედლები და კოშკები იდგეს, ამ სასჯელს შეუძლია ქალაქი მთელი მოსახლეობით მტრებს გადასცეს. რადგან ქალაქების უსაფრთხოება ქვებსა, ძელებსა და ზღუდეებში კი არ არის, არამედ ქალაქის მკვიდრთა გონიერებაში: როცა ასეთი ადამიანები იქ არიან, მტრების არსებობის დროსაც ქალაქს ყველაზე საიმედოდ ზღუდავენ; ხოლო როცა ისინი არ არიან, მაშინაც კი, როცა არავინ აწუხებს, ქალაქს ალყაშემორტყმულზე უფრო საცოდავს აჩენენ.
2.
ამრიგად, ამ სიტყვებით წინასწარმეტყველმა მათაც და ყველა მსმენელსაც სიბრძნისმოყვარეობის არა მცირე მოძღვრება ასწავლა: არწმუნებდა, არასოდეს ქალაქის სიდიდეზე არ დაყრდნობოდნენ, არც თხრილებსა და სამხედრო მანქანებზე, არამედ სათნო კაცთა სათნოებაზე. ამიტომ, როცა მათ აშინებს, ამბობს, რომ ქალაქს უსაფრთხოებისგან დაცლის: არა მხოლოდ ომის მცოდნეებს წარიტაცებს, არამედ განსჯის მცოდნეებსაც, რომლებიც ქალაქებს მეომრებზე არანაკლებ შეეწევიან, რადგან მშვიდობას კარგად აწესრიგებენ და ხშირად მოახლოებულ ომებსაც უკუაგდებენ. რადგან ომებიც მუდმივად ცოდვების ფესვიდან იშობა, კანონთა მცველებსა და სამართლიანობის ზედმიწევნით დამცველებს, რომლებიც ცოდვათა უმეტესობას აჩერებენ, შეუძლიათ ომის საფუძველიც მოსპონ. მაშ, რის გამო აღმოფხვრის მათ ღმერთი? იმიტომ, რომ, როცა ასეთი ადამიანები მათთან იყვნენ, ისინი ამ ადამიანებს ჯეროვნად არ იყენებდნენ. რადგან, როგორც მისი მხსნელი სწავლებები მსმენელებს დიდ სარგებელს აძლევდა, ხოლო იუდეველებთან ქადაგებისას ნათქვამს ბუნდოვანებით ფარავდა, რადგან ისინი ნათქვამს ყურადღებას არ აქცევდნენ, ასევე ამ დიდ ნიჭებსაც, რომლებიც ჩვენთვის დიდ ხსნას მოიტანენ, ხშირად შუაგულიდან იღებს, როცა მიმღებლებს მათგან არავითარი ნაყოფის მიღება არ სურთ. „და წინასწარმეტყველსა და მოჰაზრესა“ (). წინასწარმეტყველებათა შეწყვეტაც რისხვის არა მცირე სახეა. როცა ღმერთმა იუდეველთა ხალხს ელის შვილთა ცოდვებისა და მთელი ხალხის დიდი ბოროტების გამო ზურგი აქცია, წინასწარმეტყველება შეწყდა; რადგან, ამბობს წერილი: „სიტყუაჲ უფლისა საძიებელ იყო მათ დღეთა შინა, რამეთუ არა იყო ჩუენებაჲ, არცა განცხადებაჲ წინასწარმეტყუელებათა“ ().
„ძვირფასი“ ანუ იშვიათი. იგივე მოხდა ოზიას დროსაც; რადგან აქედანაც მცირე სარგებელს კი არ მიიღებდნენ, თუკი ისურვებდნენ. რადგან ღვთისგან მომავლის გაგება, მოახლოებული საშინელებებისთვის მომზადება, დაფარული საქმეების შესახებ გამოკითხვა, იმის ცოდნა, როდის უნდა დასხმოდნენ თავს მტრებს და როდის უნდა ყოფილიყვნენ მშვიდად, და ისიც, როგორ აეცილებინათ ყველა მწუხარება, მათ ხსნას დიდად უადვილებდა. მაგრამ რადგან სწავლობდნენ და საქმით არ ასრულებდნენ, ამიტომ სწავლის შესაძლებლობაც წაართვა მათ; ეს ღვთის დიდი კაცთმოყვარეობის ნიშანი იყო: მან წინასწარ იცოდა მომავალიც და ისიც, რომ მისგან მოცემულ ნიჭებს ჯეროვნად არ გამოიყენებდნენ, და მაინც მისგან მომდინარე ყველაფერი მათ მიანიჭა. წინასწარმეტყველთან ერთად, ამბობს, მიხვედრით მსჯელსაც წაიღებს. აქ, ვფიქრობ, იგი მიხვედრით მსჯელად იმას უწოდებს, ვინც დიდი გონიერებიდან და თავად საქმეთა გამოცდილებიდან გამომდინარე მომავალზე მსჯელობს. რადგან სხვა რამ არის მიხვედრა და სხვა რამ — წინასწარმეტყველება: წინასწარმეტყველი საღვთო სულით მეტყველებს და თავისგან არაფერს შეიტანს; მეორე კი უკვე მომხდარიდან ამოსავალ ნიშნებს იღებს, საკუთარ გონიერებას აღძრავს და მომავალ მოვლენათაგან ბევრს წინასწარ ხედავს, რამდენადაც გონიერ ადამიანს ბუნებრივად შეუძლია წინასწარ განჭვრეტა. მაგრამ ამ ორს შორის დიდი მანძილია, იმდენად დიდი, რამდენადაც განსხვავებაა ადამიანურ გონიერებასა და საღვთო მადლს შორის. ხოლო, რათა ნათქვამი მაგალითითაც ცხადი გავხადო, გავიხსენოთ სოლომონი და ელისე: ორივემ დაფარული საქმეები სააშკარაოზე გამოიტანა და დაფარული გამოაჩინა, მაგრამ ორივემ ეს ერთი და იმავე ძალით არ გააკეთა. სოლომონმა ადამიანური გონიერებით, ბუნებისგან მიღებული ნიშნებით, იმ მეძავ ქალთა საქმეში გამოიტანა დასკვნა; ელისემ კი არავითარი მსჯელობით არ ისარგებლა, რადგან როგორი მსჯელობა შეძლებდა გიეზის ქურდობის გამჟღავნებას? მან საღვთო მადლით წინასწარ იხილა შორს მომხდარი.
„და მოხუცებულსა და ერგასისთავსა“ (). ამის შემდეგ ამბობს, რომ უხუცესსა და ერგასისთავსაც წაიღებს; უხუცესში უბრალოდ დაბერებულს კი არ გულისხმობს, არამედ იმას, ვინც ჭაღარასთან ერთად ჭაღარისთვის შესაფერის გონიერებასაც ინარჩუნებს. ხოლო როცა ერგასისთავს ამბობს, ერთ რომელიმე ერგასისთავს კი არ გულისხმობს, არამედ ამ სახელით ყველა მთავარს მიანიშნებს. რადგან არაფერია, არაფერია უმმართველობაზე მძიმე, ისევე როგორც არაფერია იმ ხომალდზე სახიფათო, რომელსაც მესაჭე არ ჰყავს. და აქაც არ ჩერდება, არამედ იმითაც ემუქრება, რომ სხვა დიდ უსაფრთხოებასაც წაიღებს: იმ ადამიანებს, რომლებიც საუკეთესო რჩევის მიცემა იციან და ქალაქებისთვის იარაღზე არანაკლები სიკეთე მოაქვთ. რადგან, ამბობს, მოვაცილებ „და საკჳრველსა თანამზრახვალსა და ბრძენსა ხუროთმოძღვარსა“ (). ამით მშენებელს კი არ გულისხმობს, არამედ საქმეთა გამოცდილს, ბევრი რამის მცოდნეს და იმას, ვინც იცის, როგორ მოაწყოს ქალაქის ყველა საქმე გონიერებით.
3.
ამის შემდეგ კი ამბობს: „და გულისხმის-მყოფელსა მსმენელსა“ (). რადგან თუ ეს არ იქნება, თუნდაც ყველა დანარჩენი არსებობდეს, ქალაქებს არავითარი სარგებელი აღარ ექნებათ: თუნდაც წინასწარმეტყველები იყვნენ, თუნდაც მრჩევლები, თუნდაც ძლიერნი, მაგრამ არავინ იყოს, ვინც მოუსმენს, ყოველივე ფუჭი და ამაო იქნება. მე კი მგონია, რომ აქ სიტყვა „მოვაცილებ“ ნიშნავს: „მივუშვებ“ და „მივატოვებ“, როგორც პავლე ამბობს: „მისცნა იგინი ღმერთმან გამოუცდელსა მას გონებასა“ (); ამით იმას კი არ აჩვენებს, თითქოს ღმერთმა ისინი უგუნურებაში ჩააგდო, არამედ იმას, რომ მიუშვა და დატოვა ისინი, რადგან უგუნურები იყვნენ.
„და დავადგინნე ჭაბუკნი მთავრად მათდა“ (). ეს უმთავრობაზე უარესია და ბევრად უფრო მძიმე. რადგან ვისაც მმართველი არა ჰყავს, მხოლოდ წინამძღოლისაგან არის მოკლებული; ხოლო ვისაც ბოროტი მმართველი ჰყავს, მას ისეთი კაცი ჰყავს, ვინც უფსკრულებში აგდებს. ხოლო „ჭაბუკები“ აქ იმიტომ კი არ თქვა, რომ უბრალოდ ასაკს აძაგებს, არამედ გავრცელებული შემთხვევიდან გამომდინარე მათ უგუნურებას აჩვენებს. რადგან შესაძლებელია, ახალგაზრდებიც გონიერნი იყვნენ და მოხუცებულებიც უგუნურებაში ცხოვრობდნენ; მაგრამ რადგან ეს იშვიათად ხდება ხოლმე, ხოლო უფრო გავრცელებული საპირისპიროა, ამიტომ იმ გავრცელებული შემთხვევის მიხედვით უწოდა მათ უგუნურები.
რადგან თიმოთეც ახალგაზრდა იყო, მაგრამ უთვალავ მოხუცებულზე უფრო ბრძნულად მართავდა ეკლესიებს. სოლომონიც, როცა თორმეტი წლისა იყო, ღმერთს ესაუბრებოდა, დიდი კადნიერებით სარგებლობდა, ქებულიც იყო და გვირგვინითაც იმკობოდა, და საკუთარ სიბრძნეს ბარბაროსთათვისაც სანახაობად აქცევდა; არა მხოლოდ კაცები, არამედ უკვე ქალებიც შორიდან მოდიოდნენ და მოგზაურობის ერთადერთი მიზეზი ეს ჰქონდათ: მისგან რამე ესწავლათ და მისივე ხმით მოესმინათ. ხოლო როცა სიბერეში შევიდა, სათნოებას ძალიან ჩამოშორდა. ამის მამამაც, ნეტარმა დავითმა, ის მძიმე ცოდვა მაშინ კი არ ჩაიდინა, როცა ბავშვი და ყმაწვილი იყო, არამედ მაშინ შესცოდა, როცა ამ ასაკს უკვე გადასცდა. ხოლო როცა პატარა ბავშვი იყო, საოცარი გამარჯვების ძეგლი აღმართა, ბარბაროსი დაამხო, სრული სულიერი სიბრძნე აჩვენა და ახალგაზრდობა ამ საქმეთა აღსრულებაში მისთვის არავითარი დაბრკოლება არ ყოფილა. იერემიასაც, როცა მან ასაკით განპირობებული უარი მოიმიზეზა, ღმერთმა ეს არ მიიღო, არამედ იუდეველთა ხალხის წინაშე გამოიყვანა და თქვა, რომ აქედან მას არაფერი დააბრკოლებდა, თუ გონების ძალები მტკიცე ექნებოდა. ამ ასაკში მყოფმა, უფრო კი ამაზე ბევრად უმცროსმაც, დანიელმა უხუცესები გაასამართლა. იოსიაც, ჯერ ათი წლისაც რომ არ იყო, სამეფო ტახტზე ავიდა; მაშინ კი კეთილად იჩინა თავი, მაგრამ ამის შემდეგ მცირედ დაუდევრად რომ მოიქცა, სულის სათნოებას ავნო.
იოსებზე რაღა ვთქვათ? განა იგი ახალგაზრდა, მეტად ახალგაზრდა არ იყო, როცა იმ მძიმე ბრძოლას შეეჭიდა, ბრძოლას არა კაცთა წინააღმდეგ, არამედ თვით ბუნების ტირანიის წინააღმდეგ, და სპარსულ ღუმელზე ბევრად უფრო მძვინვარე ღუმლისა და ალის შუაგულიდან უვნებლად არ გამოიჭრა და სამ ყრმაზე არანაკლებ დაუზიანებელი არ დარჩა? რადგან როგორც მათ მაშინ სხეულები თვით თმებითურთ უვნებლად წარმოაჩინეს, თითქოს წყაროდან გამოსულიყვნენ და არა ღუმელიდან, ასევე ესეც, ეგვიპტელი ქალის უწმინდური ხელებიდან გათავისუფლებული, გამოვიდა ისე, რომ არც შეხებისგან, არც სიტყვებისგან, არც ხილვისგან, არც სამოსისგან, არც ნელსაცხებლებისგან, რომლებიც ვაზის რქასა და ფისზე უფრო მძვინვარედ აღაგზნებდნენ სურვილის ალს, და არც თვით ასაკისგან არ განუცდია ისეთი რამ, რაც ბუნებრივად მოსალოდნელია ადამიანისთვის. ხოლო თვით ეს სამი ყრმაც, ასაკის სწორედ ყვავილობაში მყოფნი, მუცელს სძლიეს, სიკვდილის შიში დათრგუნეს, ამდენი ლაშქრისა და იმ მეფის რისხვასაც აჯობეს, რომელიც თვით ღუმელზე უფრო მძვინვარედ მძვინვარებდა, და არაფერმა შეაძრწუნა ისინი, არამედ ბოლომდე დაუმონებელი აზრი შეინარჩუნეს.
ამრიგად, ამას ასაკის დასაძრახად არ ამბობს; რადგან პავლეც, როცა ამბობს: „ნუ ახალნერგ, რაჲთა არა განლაღნეს და საშჯელსა შევარდეს ეშმაკისასა“ (), ასაკით ახალგაზრდას კი არ გულისხმობს, არამედ ახლახან დანერგილს, ესე იგი ახლად დამოძღვრილს. რადგან „დანერგვად“ მოძღვრებასა და სწავლებას უწოდებს, როგორც მაშინ, როცა ამბობს: „მე დავასხ, აპოლო მორწყო“ (). ქრისტეც ამას „ნერგს“ უწოდებს, როცა ამბობს: „ყოველი ნერგი, რომელი არა დანერგა მამამან ჩემმან ზეცათამან, ძირითურთ აღიფხურას“ (). რადგან თუ პავლე „ახალნერგში“ ასაკით ახალგაზრდას გულისხმობდა, მაშინ თიმოთეს, რომელიც ძალიან ახალგაზრდა იყო, იმდენად ახალგაზრდა, რომ მისთვის ეთქვა: „ნუმცა ვინ სიჭაბუკესა შენსა შეურაცხ-ჰყოფნ“ (), ასეთ დიდ ხელისუფლებამდე არ აღამაღლებდა და ამდენ ეკლესიას არ ჩააბარებდა.
„და დამცინავნი ეუფლებოდიან მათ“ ()2. ხედავ, რომ იგი უბრალოდ ასაკს კი არ აძაგებს, არამედ გახრწნილ განწყობას? რადგან მომდევნო დამატებით ეს უფრო ცხადად გააკეთა. აქ კი „დამცინავებად“ უწოდებს მატყუარებს, თვალთმაქცებს, მლიქვნელებს, რომლებიც სიტყვათა მომხიბვლელობით მათ თითქოს სასმისივით ეშმაკს უძღვნიან. „და დაეცეს ერი, კაცი კაცისა მიმართ და კაცი მოყუსისა მიმართ მისისა“ (). რადგან როგორც, როცა შენობების შემაკავშირებელი ძელები იხრწნება ან მოიშორება, კედლები აუცილებლად ირღვევა, რადგან აღარაფერი აკავებს, ასევე, როცა ზემოთ დასახელებულნი მოიშორებოდნენ - მთავრები, მრჩევლები, მსაჯულები, წინასწარმეტყველები - აღარაფერი აბრკოლებდა ხალხს, რომ საკუთარ თავშივე შეჯახებოდა და დიდი არეულობა შექმნილიყო.
4.
„წარეკუეთოს ყრმა მოხუცებულისა მიმართ, უპატივოჲ პატიოსნისა მიმართ“ (). ეს კი იმას ნიშნავს, ამბობს იგი, რომ ახალგაზრდა მოხუცებულს დაუპირისპირდება, ზემოდან შეხედავს და არაფრად ჩააგდებს. ეს ყველაფერი, მტრების თავდასხმამდეც კი, ყოველგვარ ომზე უფრო მძიმე იყო. რადგან როცა სიბერეს ახალგაზრდობა შეურაცხყოფს, ხოლო მდაბიონი და ყველასგან უარყოფილნი წინათ პატივდებულებს ფეხქვეშ თელავენ, ასეთი ქალაქი არაფრით ნაკლებად იქნება ტალღებით შეძრული. „რამეთუ შეიპყრეს კაცმან ძმაჲ თვისი, ანუ სახლეული მამისა თვისისა მეტყუელმან: შესამოსელი გაქუს, წინამძღვარ ჩვენდა იქმენ და ჭამადი ჩვენი შენ ქუეშე იყოს“ (). „და მიმგებელმან მას დღესა შინა თქვას: არა ვიყო მე თქვენდა წინამძღვარ, რამეთუ არა არს სახლსა შინა ჩემსა პური, არცა სამოსელი. არა ვიყო მე წინამძღვარ ერისა ამის“ (). აქ, მგონია, ან რომელიღაც უმძიმეს ალყაზე მიანიშნებს, რომელმაც ისინი უკიდურეს შევიწროებამდე მიიყვანა, ან ალყის გარეშეც აუტანელ შიმშილსა და აუცილებელთა დიდ სიმწირეზე. იგი აქ საზოგადოებრივად გავრცელებულ გამოთქმას იყენებს: როგორც ბევრი ამბობს, რომ მთელი ქალაქი ერთ გროშადაც რომ იყიდებოდეს, მისი ყიდვა მაინც არ შემეძლებოდაო, რითაც უკიდურეს სიღარიბეს აჩვენებენ, ასევე წინასწარმეტყველიც ამბობს: ერთი სამოსლისა და მხოლოდ პურის ფასადაც რომ წინამძღვრობის შეძენა შესაძლებელი გამხდარიყო, მყიდველი არავინ იქნებოდა, რადგან აუცილებელთა ასეთი სიმწირე იქნებოდა.
„რამეთუ დატევებულ იქმნა იერუსალემი“ (); ესე იგი, მიტოვებულია, გაუდაბურებულია და ღვთის განგებისაგან განძარცვულია. „და იუდეაჲ დაეცა“ (); ანუ, ამბობს იგი, სავსეა არეულობითა და ხმაურით, უწესრიგობითა და აშლილობით. „და ენანი მათნი უშჯულოებით უფლისა მიმართ ურწმუნოებენ“ (). შემდეგ ბოროტებათა მიზეზსაც ასახელებს: ენის თავშეუკავებლობას. ამასვე ამხელს ოსეც, როცა ამბობს: „ეფრემ განსარყუნელად შეიქმნა დღეთა შინა მხილვებისათა ტომთა შორის ისრაჱლისათა ვაჩუენენ სარწმუნონი“ (); და მალაქიაც კვლავ იმავეს ამბობს: „განმაძჳნებელნი უფლისანი, სიტყუათა მიერ თქუენთა და სთქუთ: რასათჳს განვაძჳნეთ? თქუმასა შორის თქუენსა: ყოველი მოქმედი ბოროტთაჲ კეთილ წინაშე უფლისა და მათ შორის სათნო იყო მან, და სადა არს ღმერთი სიმართლისაჲ?“ (). სწორედ ამას აბრალებს თვით ესაიაც და ორმაგ ბრალდებას აყენებს: ისინი მხოლოდ ურჩობას კი არ იჩენენ და მხოლოდ რჯულსაც კი არ არღვევენ, არამედ, როცა ამის გამო სირცხვილი, გაწითლება, თავის დაფარვა და ქედის დახრა მართებდათ, წინანდელ დანაშაულებს კიდევ უმატებენ და, ბრძანებულთა შეუსრულებლობასთან ერთად, დამამძიმებელ სიტყვებსაც წარმოთქვამენ; თითქოს რომელიმე უმადური მონა ბატონის ბრძანებებს ტოვებდეს და ამის შემდეგ კიდევ კადნიერდებოდეს.
„მით, რამეთუ აწ დამდაბლდა დიდება მათი და სირცხჳლი პირისა მათისა აღუდგა მათ“ (). კვლავ მომავალს წარსულად ამბობს და წინასწარმეტყველებისთვის ჩვეულ წესს იყენებს. დიდების დამდაბლებას კი ტყვეობას უწოდებს. რადგან მცირე სირცხვილი არ იყო, რომ ისინი, რომლებიც მთელი ქვეყნიერების მმართველთა რიგში იდგნენ, უწმინდურ და ბარბაროს ადამიანებს დამორჩილებოდნენ. ხოლო „პირის სირცხვილს“ აქ ცოდვისგან წარმოშობილ სირცხვილს უწოდებს. რადგან ასეთი იყო მათი ცხოვრება. ამრიგად, რადგან მათ საკუთარი თავი თავიანთი საქმეებით წინასწარ შეარცხვინეს, სწორედ ამიტომ დიდების ღმერთმა ისინი განაგდო და იმაზე ნაკლებ სასჯელს გადასცა, რაც თავად ჰქონდათ საკუთარ თავზე მოწეული. რადგან ისინი უცხო ქვეყანაში ცხოვრებით ისე სასაყვედურონი არ იყვნენ, როგორც მაშინ, როცა დედაქალაქი ჰქონდათ და ურჯულოებას სჩადიოდნენ. უცხო ქვეყანაში ყოფნისას მათი ბოროტების საქმეებს გზა ეჭრებოდა, სამშობლოში კი ეს ბოროტება უფრო მეტად იზრდებოდა. ამგვარად წინასწარმეტყველი მათ დიდ მოძღვრებას ასწავლიდა: ყველგან არწმუნებდა, რომ სასჯელამდე გაქცეოდნენ ბოროტებას, თავი დაეფარათ და შერცხვენოდათ; არა მაშინ, როცა ბარბაროსები შეიპყრობდნენ და მონებად წაიყვანდნენ, არამედ მაშინ, როცა ცოდვის ტირანია მათ ტყვეებად ჰყავს.
„და ცოდვა მათი, ვითარცა სოდომელთაჲ, მიუთხრეს და გამოაჩინეს“ (). რაც ხშირად მითქვამს, ახლაც იმასვე ვამბობ: წინასწარმეტყველი, როცა ღვთის კაცთმოყვარეობას აჩვენებს, მხოლოდ იმას კი არ წინასწარმეტყველებს, რაც მათ უნდა განიცადონ, არამედ იმასაც, რის განცდის ღირსნიც იყვნენ. რადგან მათი ცოდვები სოდომელთა ცოდვების თანასწორი იყო, ხოლო სასჯელი სოდომელთა სასჯელზე უფრო მსუბუქი აღმოჩნდა. რადგან ღმერთს ისინი ფესვებიანად არ აღმოუფხვრია, არც ქალაქი ამოუძირკვავს საძირკვლებიდან და არც მოდგმის ნაშთები მოუუსპია. ხოლო სიტყვები „მიუთხრეს და გამოაჩინეს“ უფრო ადამიანური სახით არის ნათქვამი. რადგან ღმერთი მომხდარს მაშინ კი არ იგებს, როცა იგი ხდება - როგორ იქნებოდა ასე, როცა ყოველივეს მათ არსებობამდე იცის? - არამედ ასე იმისთვის თქვა, რომ მათი ცოდვის უკიდურესი სიმძაფრე ეჩვენებინა.
5.
რადგან, როგორც სხვაგან ამბობს: „აღვიდა მათი ბოროტების ღაღადი ჩემამდე“ ()3, ამას ამბობს არა იმიტომ, თითქოს ღმერთს სადღაც შორს აყენებდეს და ცაში ამწყვდევდეს, არამედ ცოდვის სიდიდის საჩვენებლად; ასევე აქაც, როცა ამბობს „მიუთხრეს“, ბოროტების მეტისმეტობას აჩვენებს. რადგან უფრო მცირე ცოდვები შეიძლება დაფარულიც დარჩეს, ხოლო მეტისმეტი და დიდი ცოდვები ყველასთვის ცნობილი და ცხადია, თუნდაც არავინ იყოს მათი ბრალმდებელი და მამხილებელი. რადგან ისინი თვითონვე ამხელენ და ცხადად წარმოაჩენენ საკუთარ თავს. როცა წინასწარმეტყველს აქ ბოროტებათა სიდიდის ჩვენება სურს, ამბობს: „მიუთხრეს და გამოაჩინეს“ (), ანუ ისინი ბოროტებებს დიდი მეტისმეტობითა და დიდი კადნიერებით სჩადიოდნენ, არც რცხვენოდათ, არც თავს იფარავდნენ, არამედ ბოროტებას ჩვეულებად აქცევდნენ. „ვაჲ სულისა მათისა მით, რამეთუ განიზრახეს განზრახვა ბოროტი ძჳნად თავთა მათთა. და მეტყუელთა: შევკრათ მართალი, რამეთუ ძნელ საჴუმეველ არს ჩუენდა“ (). ბოროტების გამძაფრებაა, როცა არა მხოლოდ სცოდავენ და არა მხოლოდ კადნიერებით სცოდავენ, არამედ იმათაც განდევნიან, ვისაც ამის გამოსწორება შეუძლია. რადგან როგორც გონების ცხელებით შეპყრობილნი ხშირად ექიმსაც სცემენ, ასევე ესენიც უკურნებელი სნეულების უდიდეს ნიშნად სწორედ ამას ავლენდნენ, რომ მართალებს განდევნიდნენ. რადგან ასეთია სათნოება: მისი მხოლოდ გამოჩენაც კი კმარა ბოროტებაში მცხოვრების დასამწუხრებლად. ასეთია ბოროტება: მაშინაც კი, როცა არავინ ამხელს, ხშირად უმძიმს თვით იმათი ყოფნაც, ვინც ნაზ და კეთილზნეობრივ ცხოვრებას ირჩევს. აქ კი ბრალდება ორმაგია: მართლის შეკვრაც და მისი, როგორც უსარგებლოს, შეკვრაც. მაშ, როცა ვინმე სარგებლობის მომტანს არა მხოლოდ არ იღებს, არამედ საზიანოდაც მიიჩნევს, გამოსწორების რა საბაბი რჩება? ამიტომ წინასწარმეტყველი, როცა ხედავს, რომ ისინი უკიდურესობამდე გადავარდნენ, კვლავ გოდებით იწყებს და არა ბრალდებითა და საჩივრებით, ამბობს: „ვაჲ სულისა მათისა“; შემდეგსაც დიდი გონიერებით უმატებს: „რამეთუ განიზრახეს განზრახვა ბოროტი ძჳნად თავთა მათთა“ ().
თუმცა მომხდარი თითქოს მართლის წინააღმდეგ კადრებულ საქმედ ჩანს, მაგრამ თუ ვინმე ზუსტად გამოიკვლევს, ეს განზრახვა არა ტანჯულის, არამედ მჩადენელთა წინააღმდეგ ბრუნდება. აქედან ვსწავლობთ, რომ კეთილი კაცი, თუნდაც უთვალავი საშინელება დაითმინოს, მოქმედთაგან არაფრით დაზიანდება; ხოლო მზაკვრები უფრო თვითონ არიან ისინი, ვინც მახვილს საკუთარი თავის წინააღმდეგ მიმართავენ, როგორც ესენიც. რადგან მართალს შეკვრით არაფერს ავნებდნენ, საკუთარ თავს კი უფრო დიდ წყვდიადსა და უდაბურებაში აყენებდნენ, როცა ლამპარს გზიდან იცილებდნენ. „აწ სადმე ნაშრომთა საქმეთა მათთასა ჭამდენ“ (). რადგან ასეთია ბოროტება: მას სასჯელი თავის თავშივე აქვს. ამასვე ამბობს აქაც, ანუ: საკუთარ ნაყოფებს იგემებენ, როცა საკუთარ თავს უფრო დიდ უდაბურებაში აყენებენ და საკუთარ თავს მრავალ უფსკრულს უმზადებენ. „ვაჲ უშჯულოსა, ბოროტნი საქმეთაებრ მისთა თანა შთავიდენ მისსა“ (). ხედავ, რომ სასჯელის ზომებიცა და დასაწყისებიც მუდამ ჩვენგანვე წარმოიშობა? სწორედ ამიტომ წინასწარმეტყველი კვლავ გოდებს, მოთქვამს და სიტყვას წყვეტს, რადგან იუდეველები თვითონვე საკუთარი თავის წინააღმდეგ ზრახავდნენ და ყოველ მტერზე უფრო მძიმედ საკუთარი ხსნა დააზიანეს; ამაზე საცოდავი რა იქნებოდა? „ერო ჩემო, მეხარკენი თქვენნი მოგკუფხლვენ თქვენ!“ ().
ეს საუკეთესო მოძღვრის საქმეა: სიტყვა მრავალსახოვანი გახადოს და მხოლოდ გაამკაცროს კი არა, არც მხოლოდ ნაზი გახადოს, არამედ ხან ერთი სახე გამოიყენოს, ხან მეორე, რათა ამ შერევით დიდი სარგებელი წარმოიშვას. სწორედ ამიტომ წინასწარმეტყველი მხოლოდ კი არ ადანაშაულებს, არამედ გოდებს კიდეც; ეს ბრალდებებზე უფრო მძიმეა, მაგრამ ტკივილს ნაკლებს აყენებს. და საკვირველი სწორედ ეს არის, რომ უფრო ღრმა კვეთისას ტკივილი უფრო ნაზია. და არა მხოლოდ გოდებს, არამედ კურნავს კიდეც და სწავლების კიდევ ერთ საკვირველ ხერხს მიმართავს. რომელია ეს? ის, რომ ყველას ერთად კი არ გაკიცხოს, არამედ ხალხი მთავრებისგან გამოყოს და ბრალდებები მათ თავზე მიაქციოს. რადგან ამ სახის სარგებელი იმდენად დიდია, რომ მოსემაც ეს უფრო დიდი გამძაფრებით გააკეთა. რადგან ეს წინასწარმეტყველი, მიუხედავად იმისა, რომ ბრალდებათა წინაშე ყველანი პასუხისმგებელნი იყვნენ, სიტყვას მთავრებისკენ მიმართავს; მოსემ კი, როცა ნახა, რომ მაშინ სწორედ ხალხმა ჩაიდინა ის სჯულის დარღვევა, ხოლო აარონი ასეთი დიდი ბრალდების ღირსი არ იყო, ძლიერ დამნაშავეებს გვერდი აუარა და ბრალდება ნაკლებად დამნაშავისკენ მიმართა; მის წინააღმდეგ ნათქვამი ბრალდებებით მათ სინდისს აძლევდა საშუალებას, საკუთარ თავზე უფრო დიდი სასჯელი გამოეტანა. ეს კიდეც მოხდა. რადგან მას შემდეგ ხალხისთვის სხვა სიტყვები აღარ დასჭირვებია; საკმარისი აღმოჩნდა აარონისადმი ნათქვამი ის უბრალო სიტყვები, რომ ამდენი ათასი, როგორც ერთი კაცი, დაემშვიდებინა და ასეთი კადნიერებიდან შიშსა და უკიდურეს შეძრწუნებამდე დაეყვანა. ეს წინასწარ დაინახა მოსემ და, როგორც კი ჩამოვიდა, ფიცრები შემუსრა და აარონს უთხრა: „რა გიყო შენ ამ ხალხმა, რომ იგი მტრების გასახარებლად აქციე?“ (; )4.
6.
ამასვე აკეთებს ეს წინასწარმეტყველიც, იმ წმინდა კაცს ორგვარი სახით ბაძავს. რადგან მაშინ მოსემ მხოლოდ ბრალი კი არ დასდო, არამედ თანამდარდელის სახეც მიიღო და იმ მხილებას სწორედ ამგვარად წარმოთქვამდა. ასევე ამ წინასწარმეტყველმაც ორივე მხრივ მიბაძა მას, როცა თქვა: „ერო ჩემო, მეხარკენი თქვენნი მოგკუფხლვენ თქვენ!“ (). რადგან მათაც ამხილა და ეს სიტყვები ისე თქვა, როგორც ხალხის თანამდარდელმა. „მეხარკეებში“ აქ, ერთი მხრივ, თითქოს მომთხოვნელებს გულისხმობს; მე კი ვფიქრობ, რომ მათ მძარცველებსა და ანგარებიან ადამიანებზე მიანიშნებს; ხოლო თუ ეს არაა ნაგულისხმევი, მაშინ ხარკის ამკრეფელებზე. აქაც იხილე მისი სიბრძნე. რადგან თავად საქმეს კი არ უარყოფს, არამედ ზომაგადასულობას. რადგან არ თქვა: „მოითხოვენო“, არამედ: „მოგკუფხლავენო“; ესე იგი, მათ ქონებისგან აშიშვლებენ და მოთხოვნის საბაბით ყველაფერს ართმევენ. ეს სიტყვა კი მომკრეფელთა მეტაფორიდან თქვა. „მოგკუფვლა“ ეწოდება იმას, როცა მკის შემდეგ მომკელთაგან დაცვენილ თავთავებს კრებენ და ყანაში სრულიად არაფერს ტოვებენ; სწორედ ამას აკეთებდნენ მაშინ ისინიც, მთელ ქონებას იტაცებდნენ და ხალხს შიშველს ტოვებდნენ.
„და მიმჴდელნი გეუფლებიან თქვენ“ (). და რაც უფრო მძიმეა: ისინი ანგარებაში აქაც არ ჩერდებოდნენ, არამედ ტირანიას კიდევ უფრო წინ სწევდნენ და თავისუფალ ადამიანებს მონებად აქცევდნენ. „ერო ჩემო, მნეტარებელნი თქვენნი გაცთუნებენ თქვენ“ (). აქ, ვფიქრობ, ცრუწინასწარმეტყველებს მიანიშნებს, ან მათ, ვინც ხალხს საამებლად ელაპარაკებოდა; ეს კი ყველგან უკიდურესი გახრწნილების მიზეზი ხდება. ამით წარმოშობილ ზიანს რომ ცხადყოფს, დაურთო: „და კუალებსა ფერჴთა თქვენთასა აღაშფოთებენ“ (); ესე იგი, სწორად სიარულს არ აცლიან: ამრუდებენ, ასუსტებენ და უფრო უდებებად ხდიან. „არამედ აწ დადგის სასჯელად უფალი და დაადგინოს შჯად ერი თვისი. თჳთ უფალი საშჯელად მოვიდეს მოხუცებულთა თანა ერისათა და მთავართა თანა მისთა“ (). ის კვლავ იმავე სახის გამოსწორებაზე რჩება: მხილებას ხალხიდან მოხუცებულებსა და მთავრებზე გადააქვს და სიტყვას უფრო საშიშს ხდის; თვით ღმერთს კი ისე შემოიყვანს, როგორც განმკითხველს, მსჯავრმდებს და ხალხთა ცოდვებს მთავრებისთვის დამბრალებელს. ამიტომაც ამბობს: „არამედ აწ დადგის სასჯელად უფალი“ ().
რადგან წინასწარმეტყველმა სიტყვა ბრალდებებზე დახარჯა, ხოლო უგრძნობლად განწყობილთათვის ბრალის დადება მეტად მძიმე არ არის, სასჯელი კი საშიშია, ამიტომ ამბობს, რომ საქმეები მხოლოდ ბრალდებამდე არ გაჩერდება: ცოდვებს სასჯელიც მოჰყვება, რადგან ის, ვინც მსჯავრის დადებას აპირებს, უკვე პასუხს მოითხოვს და შეცოდებულებთან განკითხვისთვის გამოდის. ეს ღმერთის დიდ დამდაბლებასაც აჩვენებს: იგი ითმენს, რომ მათთან ერთად სასამართლოში შევიდეს; ამით სიტყვას შემარცხვინებელ ძალას აძლევს, რაც გონების მქონე ადამიანებს დიდ შფოთში აგდებს ხოლმე. მაგრამ სიტყვას მთავრებისა და მოხუცებულებისკენ მხოლოდ იმ მიზეზით არ მიმართავს, რომელიც წინათ ვთქვი; ამით ყველას იმასაც ასწავლის, რომ მთავრებს ქვეშევრდომებზე უფრო მძიმე პასუხისგება ეკისრებათ. რადგან ერთი მხოლოდ თავისთვის აძლევს პასუხს, მეორე კი თავისთვისაც და იმ ხალხისთვისაც, რომლის მმართველობაც მას აქვს მინდობილი; მოხუცებულთაგანაც კი ასეთი სიზუსტე უსაფუძვლოდ არ მოითხოვება. რადგან რაც მთავრებისთვის მმართველობაა, იგივეა მოხუცებულებისთვის ასაკი. რადგან ყმაწვილიც ღირსია გაკიცხვისა, როცა საშინლად სცოდავს; მაგრამ ის, ვისაც ასაკით მინიჭებული უპირატესობა აქვს, ვისაც ვნებათა ამდენი ტალღა აღარ ალყას არტყამს, ვისაც უფრო ადვილად შეუძლია სიფხიზლე და სხვა ცხოვრებისეულ საქმეებზე უფრო იოლად მოთმენა, და ვისაც საქმეების გამოცდილებიდან მეტი გონიერება აქვს შეძენილი, სამართლიანად ყველაზე მეტად დაისჯებოდა, თუ სიბერეში თავაშვებული ახალგაზრდების საქმეებს გამოაჩენდა.
„ხოლო თქვენ რად მოსწჳთ ვენაჴი ჩემი და ნატაცები გლახაკისაჲ, სახლთა შინა თქვენთა?“ (). ყველგან ღმერთს დიდი განგება აქვს უსამართლოდ დაჩაგრულთა მიმართ; და მის წინააღმდეგ ჩადენილ ცოდვებზე ნაკლებად კი არა, არამედ ზოგჯერ უფრო მეტადაც განრისხდება თანამონების წინააღმდეგ ჩადენილი შეცოდებების გამო. რადგან მან სიძვისმოქმედი ცოლის მქონეს მისი გაშვების ნება დართო, მაგრამ წარმართი ცოლის მქონეს - აღარ; თუმცა წარმართობის ცოდვა ღმერთის წინააღმდეგაა, სიძვისა კი - ადამიანის წინააღმდეგ. და როცა მსხვერპლი უკვე წინ არის დადებული, ბრძანა, რომ ადამიანმა ძღვენი დატოვოს და მანამდე არ მიიტანოს, ვიდრე მოყვასის დამწუხრებელი ძმასთან ურთიერთობას კარგად არ მოაგვარებს. და როცა ათი ათასი ტალანტის შემჭმელ მონას განსჯიდა, თავის წინააღმდეგ ჩადენილი ცოდვების გამო მას ბოროტი არ უწოდა; სწრაფად შეურიგდა და მთელი ვალი მიუტევა. ხოლო ასი დინარის გამო მას ბოროტ მონასაც უწოდებს, მტანჯველებსაც გადასცემს და ამბობს, რომ მანამდე არ გაუშვებს, ვიდრე მთელ ვალს არ გადაიხდის.
7.
და როცა თვით ქრისტეს სცემდნენ სილას, მან არაფერი უყო იმ მსახურს, რომელმაც დარტყმა მიაყენა, არამედ მშვიდად უპასუხა და თქვა: „უკუეთუ ბოროტსა ვიტყოდე, წამე ბოროტისათჳს; უკუეთუ კეთილსა, რაჲსათჳს მცემ?“ (). ხოლო როცა იერობოამმა ხელი გაიშვირა და შეეცადა შეეპყრო წინასწარმეტყველი, რომელმაც მაშინ ამხილა იგი, ღმერთმა მას ხელი გაუხმო; ამით შენც გწვრთნის, რომ საკუთარ წყენებს მშვიდად იტვირთო, ხოლო მეუფის წინააღმდეგ მიმართულ შეურაცხყოფას დიდი სიმკაცრით აღუდგე. სწორედ ამიტომ, როცა რჯულს ადგენს, მოყვასისადმი სიყვარულს მეორეს კი უწოდებს, მაგრამ პირველის მსგავსს; და როგორც პირველს მთელი სიჭარბით მოითხოვს, ასევე მოითხოვს ამ მეორესაც. რადგან პირველის შესახებ ამბობს: „ყოვლითა გულითა შენითა და ყოვლითა სულითა შენითა“ (), ხოლო ამის შესახებ: „ვითარცა თავი თჳსი“ (). სხვაგანაც, მრავალ ადგილას, შეიძლება კაცმა დაინახოს, რამდენ სიზუსტეს მოითხოვს ღმერთი იმ სამართლიან საქმეებში, რომლებიც ჩვენ ერთმანეთის მიმართ გვმართებს. აჰა, აქაც იხილე, როგორ ძლიერ აწვება იგი მათ და უმძიმესი სიტყვებით ზრდის ბრალდებას: „ხოლო თქვენ რად მოსწჳთ ვენაჴი ჩემი“ (). რაც მტრებსა და რომელიმე ულმობელ ბარბაროსებს შეიძლებოდა ჩაედინათ, სწორედ ეს გაუკეთეთ თქვენ საკუთარიანებს. ვენახს კი ხალხს უწოდებს მათდამი დიდი გულმოდგინებისა და ზეგარდამო მზრუნველობის გამო. და ბრალის გასაზრდელად არ უთქვამს: „რატომ დაღუპეთ თანამონები, მოყვასები, ძმები?“ არამედ ამბობს: „ჩემი კუთვნილი წარწყმიდეთ, ჩემი კუთვნილი გახრწენით?“ შემდეგ, როცა ვენახის ამ დაწვის სახეს განმარტავს, ამბობს: „ნატაცები გლახაკისაჲ, სახლთა შინა თქვენთა“ (). რადგან სეტყვა ისე არ აზიანებს ვენახებს, როგორც გლახაკისა და ღარიბისადმი უსამართლობა წვავს სულს და მას ყოველ სიკვდილზე უფრო მძიმე მოწყინებით ტანჯავს. ამრიგად, მიტაცება ყველგან ბოროტებაა; განსაკუთრებით კი მაშინ, როცა შევიწროებული უკიდურეს სიღარიბეშია. ამას რომ ამბობს, იგი მხოლოდ კი არ საყვედურობს, არამედ ასწორებს კიდეც, რადგან მათ თვით ნატაცარის ხილვისკენ მიუთითებს. თვით ამ სიტყვის შემდეგ თვალწინ მდებარე ხილვაც საკმარისია, რომ შეაძრწუნოს ის, ვინც სრულიად უგრძნობლად არ არის განწყობილი. „რატომ უსამართლობთ ჩემს ერს?“ ()5. იმავე ხერხს კვლავ აგრძელებს: როგორც იქ ამბობს „ჩემი ვენახი“, ასევე აქაც ამბობს „ჩემი ერი“. „და მდაბალთა სახეებს არცხვენთ?“ ()6. ვის გამართვაც გმართებდათ, მათვე უკუაგდებდით; ვის წამოყენებაც გმართებდათ, მათვე ამხობდით. რადგან მიტაცებასთან ერთად უფრო მდაბალთაც აბუჩად იგდებდნენ და მათ მონებზე უფრო სასტიკად ეპყრობოდნენ; ანგარებას ამპარტავნებასაც უმატებდნენ და ამ უსამართლო სიმდიდრიდან დიდ უგუნურებას იძენდნენ. რადგან ანგარებასთან შეერთებულია ამპარტავნების სნეულება; და რამდენადაც ვინმე სიმდიდრეს ამრავლებს, იმდენადვე ამ სნეულებასაც აძლიერებს. „ამას იტყჳს უფალი, მეუფჱ საბაოთ“ (). რას ნიშნავს „საბაოთ“, ანუ „ლაშქართა“? ანგელოზებს გულისხმობს, მთავარანგელოზებს, ზენა ძალებს; მსმენელი მიწიდან ცისკენ აჰყავს და ღვთის დიდი მეუფების გააზრებამდე მიჰყავს, რათა ამით მაინც შეაძრწუნოს, უფრო გონიერი გახადოს და აჩვენოს, რომ ასეთი დიდი დათმენა უძლურება კი არ არის, არამედ სულგრძელობა.
„ამათ იტყჳს უფალი: მათ წილ, რომელ ამაღლდეს ასულნი სიონისანი და ვიდოდეს ქედითა მაღლითა და წამის-ყოფითა თვალთათა, და სლვასა ფერჴთასა თანამთრეველნი სამოსელთანი და ფერჴებითა თანად მომღერალნი. და დაამდაბლებს ღმერთი მთავრობათა ასულთა სიონისათა და უფალი გამოაცხადებს სახესა მათსა მას დღესა შინა“ ()7. „და მოსპობს უფალი დიდებასა შემოსილებისა მათისასა და შეწყობილებასა მათსა, და შესაკრველთა ფესუედთა და ქედისა სახუეველთა მკობილთა, და მოსაბლარდნელსა და სამკაულსა პირისა მათისასა და შეწყობასა სამკაულისა დიდებისასა და დასტანაგებსა და სალტებსა და შეთხზულებსა, და ბეჭდებსა და სამარჯუნეებსა და საყურებსა, და პორფირისგარეთა და საშუალთა პორფირთა და ზედასასხმელთა სასახლეთა და საჩინოთა ლაკონიკურთა, და ბისსონისათა და ჳაკინთისათა და ძოწეულთა და ბისსონსა ოქროჲსა თანა და ჳაკინთისა თანამოქსოილსა და თერისტროთა განტკეცილთა“ ()8. „და იყოს ნაცვლად საყნოსისა ტკბილისა მტუერი და ნაცვლად სარტყლისა საბელი მოირტყა და ნაცვლად თავისსამკაულისა ოქროანისა სიმტიერე გაქუნდეს საქმეთათჳს შენთა. და ნაცვლად შესამოსლისა შუა პორფირისასა გარემოირტყა ძაძაჲ. ეს გექნება შემკულობის ნაცვლად“ ()9. „და ძე შენი უკეთესი, რომელი გიყვარს, მახჳლითა დაეცეს და შემძლებელნი თქვენნი მახჳლითა დაეცნენ და დამდაბლდებიან. და დამბალბდენ და გოდებდენ შთასადებელნი სამკაულისა თქვენისანი და დაშთე მხოლოჲ და ქვეყანად მიმართ დაიატაკდე“ ()10. ეს უჩვეულო რამ თვით წინასწარმეტყველმა გააკეთა, როცა ქალების მიმართ გრძელი სიტყვა მიმართა; ასეთ რამეს წმინდა წერილში არსად ვხედავთ ასე მომხდარს. მაშ, რა არის ამ უჩვეულო საქმის მიზეზი?
8.
მე მგონია, მაშინ ქალებში დიდი განაზებულობა იყო და კაცთა ბოროტებაში უდიდესი წილი სწორედ მათ შეჰქონდათ. ამიტომაც მათ მიმართ ცალკე მიაპყრობს სიტყვას, უმძიმეს ბრალდებებს უყენებს და სიტყვა დასაწყისამდე აჰყავს, კვლავ ღვთის პირით მეტყველებს. „ამათ იტყჳს უფალი მათ წილ, რომელ ამაღლდეს ასულნი სიონისანი და ვიდოდეს ქედითა მაღლითა“ (). იგი მათ ბრალად სდებს ბოროტებათა სათავეს: უგუნურებასა და ამპარტავნებას. რადგან ეს ყველგან მძიმეა, განსაკუთრებით კი მაშინ, როცა ქალის ბუნებაში იშვება. როდესაც ქალი ამპარტავნული გულისზრახვით აივსება, რადგან უფრო მსუბუქი და ნაკლებგონიერი ბუნებისაა, ადვილად გადაბრუნდება, იძირება და ყოველი ავი ქარისაგან ნავსამსხვრევს განიცდის, რადგან ქედმაღლობის ბურუსი და ამპარტავნება მას წყალში ძირავს. როგორც ჩანს, იგი იერუსალიმში მყოფ ქალებს მიმართავს; ამიტომაც უწოდა მათ სიონის ასულნი. „და ვიდოდეს ქედითა მაღლითა“ (). აქ იგი მათ დასცინის კიდეც და აჩვენებს ქალობრივ გულისზრახვას, რომელსაც გონებაში დაფარვაც კი არ შეუძლია, არამედ გარეთ იფეთქებს და სხეულის მოძრაობებით გამოაჩენს თავს. მაგრამ იგი მათ მხოლოდ უგუნურებაში კი არ ადანაშაულებს, არამედ თავაშვებულობაშიც; ამას ამბობს და მომდევნო სიტყვებით ცხადყოფს. ამიტომ დაუმატა: „და წამის-ყოფითა თვალთათა“ (). თვალების ქნევით გუგების წაღმა-უკუღმა ტრიალი მეძავური ყოფაქცევის ქალებს ახასიათებთ და ამით დიდ განაზებულობასა და მოდუნებულობას აჩენენ; რადგან ნებივრობასა და მოდუნებულობაზე ამაზე უფრო ცხადი ნიშანი არაფერია. „და სლვასა ფერჴთასა თანამთრეველნი სამოსელთანი“ (). ეს მცირე ბრალდება არ არის, თუნდაც მცირედ ჩანდეს; სამოსლების თრევა უკიდურესი დაღუპვის, მოდუნების, მოტეხილობისა და დაშლის მხილებაა. ეს, მართლაც, გარეშე კომედიოგრაფთაგან ერთმაც თავის მოწინააღმდეგეს ბრალად დაუდო, როცა თქვა: „მოსასხამი კოჭებამდე ჩამოუშვი“. „და ფერჴებითა თანად მომღერალნი“ (). ესეც კვლავ იმავე უსახურობის მტკიცებულებაა. რადგან ყოველივეთი, თვალებით, სამოსლებით, ფეხებით და სიარულითაც, კდემულებაც და თავაშვებულობაც ჩანს.
რადგან გრძნობის ორგანოთა მოძრაობები თითქოს შიგნით მჯდომი სულის მქადაგებლები არიან. და როგორც მხატვრები, ფერებს რომ ურევენ, იმ სახეებს გამოსახავენ, რომელთაც სურთ, ასევე სხეულის ასოთა მოძრაობებიც სულის ნიშნებს გარეთ გამოაქვს და ჩვენს თვალწინ დებს. ამიტომაც სხვა რომელიღაც ბრძენი ამბობდა: „კაცის მოკაზმულობა, კბილთა სიცილი და ფეხის ნაბიჯი მის ამბავს განაცხადებს“ (ზირაქი 19:30)11. „და დაამდაბლებს ღმერთი მთავრობათა ასულთა სიონისათა და უფალი გამოაცხადებს სახესა მათსა მას დღესა შინა; და მოსპობს უფალი დიდებასა შემოსილებისა მათისასა“ ()12. ორი ბრალდება დაასახელა, უგუნურება და თავაშვებულობა, და თითოეულს შესაბამის წამალს უმატებს: პირველს პირველ წამალს, მეორეს კი მომდევნოს; უგუნურებას - დამდაბლებას, ხოლო გარეგნობის მოკაზმულობას - მის გაუქმებას. რადგან, ამბობს, როცა მაშინ ომი დაატყდებათ თავს, ყოველივე გაქრება. ანთებულნი და უგუნურებით შეპყრობილნი შიშით დამშვიდებულნი სნეულებისაგან გათავისუფლდებიან; ხოლო მოდუნებულნი და ყოველმხრივ ნებიერნი, ტყვეობის უღელში ჩავარდნილნი, მთელი იმ განაზებულობისაგან გათავისუფლდებიან.
ხოლო იმისთვის, რომ სიტყვა მათთვის უფრო მძიმე გაეხადა და მსმენელთა გონებას შეხებოდა, იგი სახეობების მიხედვით აღწერს სამოსლების მოკაზმულობას, ოქროებს, სახეზე დადებულ სამკაულს, დანარჩენ სხეულზე არსებულს, შემდეგ კი სახლის სამკაულზეც გადადის. რადგან ისინი მხოლოდ სხეულებს კი არ იმკობდნენ, არამედ ამ თავხედობას კედლებამდეც ავრცელებდნენ და უსაჭიროოდ ფლანგავდნენ; თმებსაც გრეხდნენ და ასეთი მოტყუების ფრთებს ყოველი მხრიდან შლიდნენ. ამასაც ბრალად უყენებს, როცა ამბობს, რომ „მოსპობს დიდებასა შემოსილებისა მათისასა და სამკაულსა მათსა, და შეთხზულებსა მათსა და კორუმბებსა“ ()13. „კორუმბებს“ ან თავის გარშემო რაიმე სამკაულს უწოდებს, ან თვით თავსაკრავის ფორმას. და „მთვარისებრ სამკაულებს“ - კისრის გარშემო მთვარის სახის სამკაულს. და „კათემას“ ამბობს; იგი თერისტრონს, ანუ თავსაფარს, გულისხმობს. და „მათი სახის სამკაულს“. აქ, მგონია, ნელსაცხებლებსა და მოხატულ ხაზებს მიანიშნებს. და „დიდების სამკაულის შეწყობას“; ამას მოოქროვებულს უწოდებს. და „ხლიდონებს“ - მკლავების გარშემო სატარებელ ოქროებს. და „ფსელიებს“ - მაჯების გარშემო სამკაულებს. და „ემბლოკიონს“ - ოქროს სამკაულს თავის გარშემო. და „ბეჭდებსა და სამარჯვენეებს“, რომელთაც დექსიარიებს უწოდებენ; და საყურეებს, პორფირის არშიიან სამოსებს, შუაში პორფირით შემკულ სამოსებს, სახლის გადასაფარებლებს და გამჭვირვალე ლაკედემონურ ქსოვილებს. რადგან მათი ზრუნვა თავაშვებულობაზე იმდენად დიდი იყო, რომ მხოლოდ ადგილობრივით არ სარგებლობდნენ, არამედ შორიდანაც, უცხო ქვეყნიდანაც აგროვებდნენ ამ ნივთებს და მათთვის ზღვისგადაღმელ მოგზაურობებსაც აწყობდნენ. დიდი მანძილია პალესტინასა და ლაკედემონს შორის და უსაზღვრო ზღვა.
9.
ამიტომ სამოსების უბრალო დასახელების ნაცვლად მათი წარმოშობის ქვეყანა შემთხვევით კი არ მოიხსენია, არამედ იმისთვის, რომ მათი გარდამეტებული თავაშვებულობა გამოეჩინა. „და ბისსონისათა და ჳაკინთისათა და ძოწეულთა და ბისსონსა ოქროჲსა თანა და ჳაკინთისა თანამოქსოილსა და თერისტროთა განტკეცილთა“ (). რადგან არც სამოსში და არც დანარჩენ სამკაულში არც ერთი სახეობა არ დაუტოვებიათ გამოუყენებელი, არამედ ფუფუნების ყველა გზას დაადგნენ, თავაშვებულობის ტირანიით გონებადაკარგულნი. ხოლო თუ ეს მაშინაც ბრალდებები იყო, მადლამდე და ასეთ სიბრძნემოყვარეობამდე, რა შენდობას მიიღებენ ახლა ისინი, რომლებიც ზეცისკენ არიან მოწოდებულნი, უფრო დიდ ასპარეზებზე და ანგელოზთა მოშურნეობისკენ იზიდებიან, მაგრამ კიდევ უფრო დიდი გარდამეტებით ამ თავაშვებულობასაც აჭარბებენ და სცენაზე მყოფ ქალებსაც ჩრდილავენ? და რაც უფრო მძიმეა, ისინი ამას ცოდვადაც კი არ მიიჩნევენ. ამიტომ საჭიროა წინასწარმეტყველის ხმა მათ წინააღმდეგაც შევაიარაღოთ. რადგან მომდევნო სიტყვა მხოლოდ იმ ქალებზე კი არა, ამჟამინდელ ქალებზეც ითქმება: „და იყოს ნაცვლად საყნოსისა ტკბილისა მტუერი“ (). ხედავ, როგორ განდევნის სურნელოვანი ნელსაცხებლების ცხებასაც და მის ნაცვლად დიდ სასჯელს უდებს? რადგან აქ „მტუერში“ იმ მტვერს გულისხმობს, რომელიც ქალაქის დანგრევისა და ბარბაროსთა შემოსევის შემდეგ აიწევა.
რადგან მაშინ ბარბაროსებმა ქალაქი ცეცხლსა და მახვილს დაუნაწილეს: ერთი ნაწილი დაანგრიეს, მეორე კი დასაწვავად გადასცეს. ამას წინასწარ აუწყებდა, როცა ამბობდა: „და იყოს ნაცვლად საყნოსისა ტკბილისა მტუერი და ნაცვლად სარტყლისა საბელი მოირტყა“ (), და თვალწინ აყენებდა ტყვეობის სახესა და ბარბაროსთა ქვეყანაში წაყვანას. „და ნაცვლად თავისსამკაულისა ოქროანისა სიმტიერე გაქუნდეს“ (): ან იმიტომ, რომ ტანჯვისგან თმა დასცვივდებათ, ან მტრები გაუკეთებენ ამას, ან თვითონვე საკუთარ თავს. რადგან ძველად ჩვეულება იყო, რომ გლოვისა და უბედურების დროს თმას იკვეცდნენ და თავს იპარსავდნენ. იობმაც ხომ თავი გადაიპარსა, როცა შვილთა უბედურება გაიგო. და შემდგომ წინასწარმეტყველი ამბობს, რომ ძაძასთან და გოდებასთან ერთად პარსვაც იქნებოდა. და სხვა წინასწარმეტყველიც ამბობს: „დაყჳნე და აღიკუეცე, შვილთა შენთა ზედა ჩჩჳლთა“ (). „და ნაცვლად შესამოსლისა შუა პორფირისასა გარემოირტყა ძაძაჲ“ (). ნუთუ ეს ყოველივე საშინლად და აუტანლად არ გეჩვენება?
მაგრამ ჩვენთვის სასჯელი ამით არ შეჩერდება: ამას შხამიანი მატლი და დაუსრულებელი სიბნელე მოჰყვება. რადგან თუ მათ სამკაულის ნაცვლად ტყვეობა, მონობა და უკიდურესი ბოროტებები ელოდათ; ხოლო რომ სწორედ ეს ითხოვდა სასჯელს და ღმერთი საგანგებოდ ამ ცოდვას სჯიდა, ისმინე, როგორ ჩამოთვალა ის ყველაფერი და მიზეზიც დაურთო: „ესე შენდა ნაცვლად შემკულებისა“ (ესაია 3:24; ოქროპირის ტექსტით)14; მაშ, თუ მოკაზმულმა იუდეველმა ქალებმა ასეთი სასჯელი დაითმინეს, როცა სამშობლო ძირიანად ამოიძირკვა და ისინი დიდი განცხრომის შემდეგ მონებად, ტყვეებად და უსამშობლოებად უცხო ქვეყანაში წაიყვანეს, შიმშილს, სენსა და ურიცხვ სიკვდილს გადასცეს, განა ცხადი არ არის, რომ ჩვენ უფრო მძიმე რამ შეგვემთხვევა, თუ იმავე ცოდვებში ჩავცვივდებით? რადგან როგორც პატივები უფრო დიდია, ასევე სასჯელებიც უფრო მძიმეა. ხოლო თუ რომელიმე მოკაზმულ ქალს ჯერ ასეთი რამ არ დასტეხია, ნუ გათამამდება. რადგან ღმერთს ასეთი ჩვეულება აქვს: სასჯელები ერთსა და მეორეზე განსაზღვროს და მათი მეშვეობით დანარჩენ ყველას კანონად დაუდოს ის საშინელებები, რომლებიც მათაც ეწევათ. ხოლო რომ ნათქვამი უფრო ცხადი გავხადო: ოდესღაც სოდომის მცხოვრებლებმა მძიმე ცოდვა სცოდეს და უკიდურესი სასჯელი მიიღეს, როცა ის მეხები ჩამოვარდა და ქალაქები, ხალხები და მიწა მათ სხეულებთან ერთად ყოველივე დაიწვა. მერე რა?
ნუთუ მათ შემდეგ არავის გაუბედავს მათი საქმეები? დიახ, მრავალმა, თანაც ქვეყნიერების მრავალ ადგილას. მაშ, როგორ მოხდა, რომ მათ ასეთი არაფერი დასტეხიათ? იმიტომ, რომ ისინი სხვა, უფრო მძიმე სასჯელისთვის ინახებიან. რადგან ღმერთმა სწორედ ამიტომ გააკეთა ეს ერთხელ და შეჩერდა, რათა იმავე საქმის გამბედავებმა, თუნდაც აქ პასუხი არ აგონ, ცხადად იცოდნენ, რომ ვერასოდეს გაექცევიან. რადგან როგორ ექნებოდა ამას აზრი: მადლამდე და რჯულამდე მცხოვრებნი, რომელთაც არც წინასწარმეტყველთა და არც ვინმე სხვისი ხმა სმენოდათ, ასეთი ცოდვის შემდეგ ასეთ რამეს განიცდიდნენ, ხოლო მათ შემდეგ მცხოვრებნი, რომლებმაც ასეთი დიდი განგებით ისარგებლეს და არც მაგალითით გახდნენ უფრო გონსმოსულნი, რაც ცოდვას ბევრად უმძიმესს ხდის, ამაზე დადებულ სასჯელს გაექცნენ? მაშ, როგორ მოხდა, რომ მათ დღემდე ჯერ კიდევ არ მიუღიათ სასჯელი? იმისთვის, რომ იცოდე: ისინი ბევრად უფრო მძიმე სასჯელისთვის ინახებიან.
10.
რადგან შესაძლებელია სოდომის სასჯელზე უფრო მძიმე რამის დათმენაც, მოისმინე ქრისტეს სიტყვა: „უმოლხინეს იყოს ქუეყანაჲ იგი სოდომისაჲ და გომორისაჲ დღესა მას სასჯელისასა, ვიდრე ქალაქი ესე“ ()15. ამიტომ, თუნდაც ახლა მოკაზმულმა ქალებმა არ დაითმინონ ის, რაც მაშინ მოკაზმულებმა დაითმინეს, ნუ გათამამდებიან. რადგან თვით ეს დაყოვნება და სულგრძელება ცეცხლზე უფრო საშინელ ქურას აგროვებს და უფრო დიდ ალს ამზადებს. ეს მოხდა ანანიასა და საფირას შემთხვევაშიც. რადგან ისინიც ქადაგების დასაწყისსა და შესავალშივე, იმ თანხის ნაწილი რომ მიითვისეს, მყისვე წარიტაცნენ; მათ შემდეგ კი ბევრმა, ვინც მსგავსი რამ გაბედა, არაფერი დაითმინა. მაშ, როგორ ექნებოდა აზრი, რომ სამართლიან მსაჯულს, რომელიც ყველას თანასწორად განუჩენს, ნაკლებად შემცოდენი დაესაჯა, ხოლო უფრო მძიმე საქმეთა მოქმედნი გაეშვა? განა ცხადი არ არის, რომ რადგან დაადგინა დღე, რომელშიც სოფლის განკითხვას აპირებს, ამიტომ გადადო სასჯელი, რათა ან სულგრძელებით უკეთესნი გახდნენ, ან იმავეში დარჩენილებმა უფრო მძიმე რამ დაითმინონ? ამიტომ, როცა იმათ მსგავსად შევცოდავთ, ვინც უკვე შეცოდა და დაისაჯა, და მაინც იმავეს არ ვიტანთ, ნუ გავთამამდებით, არამედ უფრო მეტად გვეშინოდეს. რადგან ღმერთმა მათზე აღსრულებული სასჯელი თითქოს რჯულად გამოაცხადა, ყველას შეაგონებს და ამბობს: „ამიტომ დავსაჯე დასაბამში შემცოდე, რათა შენც, მათ შემდეგ იმავე შეცოდების მოქმედმა, იგივე მოელოდე, შეიცვალო და უკეთესი გახდე.“ რადგან ასეთ ცოდვებზე ასეთი სასჯელებია დადებული, თუნდაც მყისვე არ მოდიოდეს.
ამაზე უბრალო მიზეზით კი არ შევჩერებულვარ, არამედ იმიტომ, რომ ადამიანთა სახლებში ქალების უგუნურებით ბოროტი სენი შევიდა: მოკაზმულობის სიყვარული, რომელმაც ფულის ტირანიაც გააძლიერა, ქმრები უდროო ხარჯებში ჩააგდო, ყოველდღიური ომის, განხეთქილებისა და დავის მიზეზად იქცა და გლახაკთა მუცლებს შიმშილით ჭიმავს. რადგან როცა ცოლი ქმარს აიძულებს მთელი ქონება, ან არსებულის უმეტესი ნაწილი, სხეულის შეურაცხყოფაზე დახარჯოს, რადგან სხეულის შეურაცხყოფაა გარშემო შემორტყმული ოქრო, აუცილებელია, რომ მოწყალებისთვის გულუხვად გაწვდილი ხელი მოეკუმშოს. და ამისგან დაბადებული ცოდვათა მრავალი სხვა სახეც შეიძლება დაინახო. მაგრამ ეს ყველაფერი დავუტოვოთ იმათ გამოცდილებას, ვინც ამას იტანს და ცხადად იცის, ჩვენ კი მომდევნოს შევეხოთ.
რადგან ტყვეობის სახის წარმოჩენისა და იმის თქმის შემდეგ, რომ მოკაზმულობის ნაცვლად ამას მოვაწევ, უბედურებას ამძაფრებს და ამბობს: „და ძე შენი უკეთესი, რომელი გიყვარს, მახჳლითა დაეცეს და შემძლებელნი თქვენნი მახჳლითა დაეცნენ“ (). რადგან ეს ტყვეობაზე უფრო მძიმეა. რადგან არსებობს სიცოცხლეც, რომელიც სიკვდილზე უფრო მწარეა. რადგან როცა მონობასთან ერთად ნაადრევ გლოვათა დატირებასაც აიძულებენ, გაიაზრე, რაოდენ დიდია უბედურება, როცა თავისთავადაც მწარე რამეები ერთმანეთს ერთვის. რადგან მხოლოდ ტყვეობაც რომ ყოფილიყო, ეს საშინელება აუტანელი იქნებოდა; და თავისუფლებაში მცხოვრებთათვისაც რომ ასეთი გლოვები შემთხვეოდათ, სიცოცხლე სიკვდილზე უფრო მწარე იქნებოდა. ახლა კი, ამბობს, ორივე ერთმანეთთან შეერთებული იქნება. უფრო სწორად, ამ უბედურებას ორმაგიც უნდა ეწოდოს, სამმაგიც და ოთხმაგიც, როცა ძეც არის, ისიც უმშვენიერესი და სანატრელი, და სიცოცხლეს ბარბაროსთა ხელით ასრულებს, და არა ბუნების საერთო კანონით; მასთან ერთად კი მოწიფული ასაკის ყველანიც დაეცემიან, ისე რომ მათ კეთილი იმედიც აღარ ექნებათ, რამდენადაც საქმე ადამიანურ შემწეობასა და მოკავშირეობას ეხება. „და დამბალბდენ და გოდებდენ შთასადებელნი სამკაულისა თქვენისანი და დაშთე მხოლოჲ და ქვეყანად მიმართ დაიატაკდე“ ().
ყოველივე ამით იგი გოდებას ზრდის, შიშს აძლიერებს, ტკივილს მწვავედ ინახავს, საშინელებებს თვალწინ მოიყვანს, უბედურების თხრობას აფართოებს, ყველგან გარს უვლის და ყოველი მხრიდან მწუხარებებს კრებს მსმენელთა უგრძნობელობის გამო. რადგან სასურველი იყო, რომ ამდენი მუქარით შეძრულნი გონს მოსულიყვნენ და იმ მწუხარებათა შეგრძნება მიეღოთ, რომლებიც მომავალში უნდა შემთხვეოდათ. ამიტომ ესეც დაუმატა, რაც მეტად შესაბრალისად ჩანს: დაცარიელებული ოქროს სამკაულის სათავსოს ხილვა, ძველი კეთილდღეობის სამახსოვრო, რომელიც ხილვით ტკივილს კვლავ მწვავედ ინახავს. რადგან უბედურებები ყველაზე მეტად მაშინ გვკბენენ, როცა მათ უწინდელ კეთილდღეობებს შევადარებთ; და შედარება ჭრილობას უფრო მძიმეს ხდის. ამასვე ოდესღაც იობიც გოდებით ამბობდა: „ვინმე მყოს მე თუეთა მათებრ პირველთა დღეთა მათ“ (). და იგი აღწერს მთელ სიმდიდრეს და სიკეთეებს, რომლებიც თითქოს წყაროებიდან მოედინებოდა, პატივებს, შემოსავლებს, მთელ ბრწყინვალებას, რათა ამათთან შედარებით ბევრად უფრო მძიმე გამოაჩინოს ახლანდელი და მას თავსდატეხილი საშინელებები. სწორედ ეს გააკეთა ახლა წინასწარმეტყველმაც, როცა სათავსოები გაახსენა; და არც ამით დაკმაყოფილდა, არამედ ისინი მგლოვიარედაც შემოიყვანა. რადგან სიტყვის ეს სახე უფრო გამომსახველია, როცა ამგვარ გაპიროვნებებს ქმნის. ასე, უკვე ვაზებსაც და ღვინოსაც მგლოვიარედ შემოიყვანს, რათა მსმენელებზე უფრო ძლიერ იმოქმედოს და მათ სიჩლუნგეს შეეხოს. რას ნიშნავს: „დაშთე მხოლოჲ“ ()? ეს ნიშნავს, ამბობს იგი, რომ მოკავშირეებსაც და ღვთის განგებასაც მოკლებული, ყოველი სხვა ბრწყინვალებისგან განძარცვული, მტერთაგან ყოველი მხრიდან გარშემორტყმული და ბარბაროსთა შუაგულში მომწყვდეული იქნება. შემდეგ, დამდაბლების უკიდურესობის წარმოჩენა რომ სურს, ამბობს: „და ქვეყანად მიმართ დაიატაკდე“ (). არც „დაეცემიო“ თქვა და არც „ჩამოგაგდებენო“, არამედ სხვა სიტყვა გამოიყენა, რომელიც უფრო ცხადად აჩვენებს მის სრულ დამცრობას.
ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.
სათარგმნო შენიშვნები
- ძველი ქართული ბიბლიური ტექსტი ამ ციტატის ბერძნული ფორმით კორპუსში არ დადასტურდა; ციტატა ბერძნულიდან არის ნათარგმნი. ↩
- ამ ციტატის ოქროპირისეული ფორმა კორპუსში არ დადასტურდა; ციტატა ბერძნული წყაროს მიხედვით არის ჩამოყალიბებული. ↩
- ამ ციტატის ოქროპირისეული ფორმა კორპუსში არ დადასტურდა; ციტატა ბერძნული წყაროს მიხედვით არის ჩამოყალიბებული. ↩
- ამ შეკუმშული ციტატის ბერძნული ფორმა კორპუსში არ დადასტურდა; ციტატა ბერძნული წყაროს მიხედვით არის ჩამოყალიბებული. ↩
- ამ ციტატის ოქროპირისეული ფორმა კორპუსში არ დადასტურდა; ციტატა ბერძნული წყაროს მიხედვით არის ჩამოყალიბებული. ↩
- ამ ციტატის ოქროპირისეული ფორმა კორპუსში არ დადასტურდა; ციტატა ბერძნული წყაროს მიხედვით არის ჩამოყალიბებული. ↩
- ამ შეკრული ციტატის ოქროპირისეული ფორმა კორპუსში არ დადასტურდა; ციტატა ბერძნული წყაროს მიხედვით არის ჩამოყალიბებული. ↩
- ამ შეკრული ციტატის ოქროპირისეული ფორმა კორპუსში არ დადასტურდა; ციტატა ბერძნული წყაროს მიხედვით არის ჩამოყალიბებული. ↩
- ამ ციტატის ოქროპირისეული ბოლო ფრაზა კორპუსში არ დადასტურდა; ციტატა ბერძნული წყაროს მიხედვით არის ჩამოყალიბებული. ↩
- ამ შეკრული ციტატის ოქროპირისეული ფორმა კორპუსში არ დადასტურდა; ციტატა ბერძნული წყაროს მიხედვით არის ჩამოყალიბებული. ↩
- ზირაქი 19:30 ადგილობრივ კორპუსში არ მოიძებნა; ციტატა ბერძნული წყაროს მიხედვით არის ჩამოყალიბებული. ↩
- ამ შეკრული ციტატის ოქროპირისეული ფორმა კორპუსში არ დადასტურდა; ციტატა ბერძნული წყაროს მიხედვით არის ჩამოყალიბებული. ↩
- ამ შემოკლებული ციტატის ოქროპირისეული ფორმა კორპუსში არ დადასტურდა; ციტატა ბერძნული წყაროს მიხედვით არის ჩამოყალიბებული. ↩
- ამ ციტატის ოქროპირისეული შემოკლებული ფორმა კორპუსში არ დადასტურდა; ციტატა ბერძნული წყაროს მიხედვით არის ჩამოყალიბებული. ↩
- ამ ციტატის ოქროპირისეული ფორმა კორპუსში არ დადასტურდა; ციტატა ბერძნული წყაროს მიხედვით არის ჩამოყალიბებული. ↩