📋 სარჩევი
„აუარებდით უფალსა, რამეთუ კეთილ, რამეთუ უკუნისადე არს წყალობაჲ მისი.“ ().
1. მარადიული წყალობა და ქმნილების სიბრძნე
ზემოთ ადამიანებისადმი ღვთის მიერ აღსრულებულ კეთილისყოფაზე რომ თქვა, ახლა მისი წყალობის სიდიდეზეც საუბრობს: არ ზომავს მას, რადგან ეს შეუძლებელია, არამედ სურს, უსასრულობით წარმოაჩინოს მისი სიდიადე; ყველას დიდებისმეტყველებისკენ მოუწოდებს, უხმობს და ამბობს: „აუარებდით უფალსა“ (), ესე იგი, ჰმადლობდეთ და აქებდეთ მას. „რამეთუ უკუნისადე არს წყალობაჲ მისი“ (). რას ნიშნავს: „უკუნისადე“ ()? იგი იმას არ ამბობს, თითქოს ღმერთი ხან კეთილს გვიყოფდეს და ხან უკან იხევდეს, ან ხან იწყალებდეს და ხან წყვეტდეს, როგორც ადამიანებთან ხდება: მათ ხან ვნება აბრკოლებს, ხან შესაძლებლობათა სიმცირე აწყვეტინებს, ხან სხვათა მსახურება აფერხებს, ხან საქმეთა გარემოებები აღარ აძლევს საშუალებას; ღმერთი კი ასეთი არ არის, არამედ განუწყვეტლივ იწყალებს და არასოდეს წყვეტს ამის კეთებას, თუნდაც სხვადასხვაგვარად და მრავალგვარად აღასრულებდეს. ამიტომ ყოველთვის იწყალებს და ადამიანთა კეთილისყოფას არასოდეს წყვეტს. შემდეგ, როცა თქვა, რომ მუდამ იწყალებს, წყალობის ნიმუშებსაც აჩვენებს და იმასაც, რომ მისი წყალობა მუდამ რჩება: დასაბუთებას ხილულთაგან იღებს; და ვინაიდან ადამიანებს ღვთისმოსაობისკენ მიუძღოდა, იხილე, როგორ ეხება კვლავ ელინთა ღმერთებს, ისევ იმავე დამდაბლებული სიტყვათხმარებით. რას ამბობს იგი? „აუარებდით ღმერთსა ღმერთთასა“ (), ხოლო თითოეულზე დაურთავს: „რამეთუ უკუნისამდე არს წყალობაჲ“ (). და კიდევ: „აუარებდით უფალსა უფალთასა“ (). წინა ფსალმუნში ამბობდა, რომ „უფალი ჩუენი უფროს ყოველთა ღმერთთა“ (); აქ კი კიდევ უფრო მეტს ამბობს: რომ ის მათი უფალიც არის და მეუფეც, კერპებზე იტყვი ამას თუ დემონებზე. თუმცა დემონები შეურაცხყოფილნი და განდევნილნი არიან, მაინც მონები არიან და ქედს იხრიან. ამიტომაც აღუარებდით, ამბობს, რადგან ღმერთი გყავთ ყველაზე აღმატებული, რომლის მსგავსი არავინაა, ყოველთა მეუფე და ყოველთა უფალი. თუმცა იგი სათნო-მყოფელთა ღმერთად იწოდება, როგორც მაშინ, როცა ამბობს: „მე ვარ ღმერთი აბრაჰამისი და ღმერთი ისაკისი და ღმერთი იაკობისი“ (). მაშ, როგორ ამბობს აქ, რომ იგი დემონებისაც არის? მაგრამ ის სხვაგვარად ითქმის, ეს კი — სხვაგვარად. იქ ამას იმისთვის ამბობს, რომ მახლობლობა და მათდამი დიდი სიყვარული წარმოაჩინოს; აქ კი იმისთვის, რომ უპირატესობა გვაუწყოს.
„რომელმან ქმნა საკჳრველნი დიდ-დიდნი მხოლომან, რამეთუ უკუნისამდე“ (). რადგან გამოაცხადა, რომ ღმერთთა უფალია და მეუფე, შემდეგ ამ განცხადებისთვის მტკიცებულებასაც იძლევა, ნათქვამს ამყარებს და ღმერთთა უფალსა და მეუფეს კვლავ ძალის მიხედვით ქადაგებს. და არ თქვა: „რომელმაც ქმნა“, არამედ: „რომელმან ქმნა“ (), რითაც აჩვენებს, რომ იგი განუწყვეტლივ კეთილს გვიყოფს, სასწაულებს აღასრულებს და საკვირველ საქმეებს იქმს. და ამ ორ რამეს მის განსაკუთრებულ ნიშნებად წარმოაჩენს: რომ მოქმედებს და რომ მარტო მოქმედებს; უფრო სწორად კი — სამსაც და ოთხსაც: რომ მოქმედებს, რომ სასწაულებს იქმს, რომ დიდ სასწაულებს იქმს და რომ მარტო მოქმედებს. ეს ყოველივე კი ძის უარსაყოფად კი არ არის ნათქვამი, არამედ დემონებისგან გასამიჯნად. ვნახოთ კი, რომელია ეს დიდი სასწაულები, რომლებსაც მარტო იგი იქმს. თუმცა დასაწყისში ფსალმუნმა ჩვენთან ძალაზე კი არ ისაუბრა, არამედ კაცთმოყვარეობასა და სიკეთეზე. რადგან ამბობს: „აუარებდით უფალსა, რამეთუ კეთილ“ (). მაშ, როგორ გადადის აქ უკვე ძალის შესახებ სიტყვაზე? იმიტომ, რომ ეს სასწაულები მხოლოდ ძალისა კი არ არის, არამედ კაცთმოყვარეობისაც.
და იმის საჩვენებლად, თუ რომელია ეს სასწაულები, უმატებს და ამბობს: „რომელმან ქმნა ცანი გულისჴმის-ყოფით“ (), „რომელმან დაამტკიცა ქუეყანა წყალთა ზედა“ (). სხვა მთარგმნელი ამბობს: „რომელმაც მიწა წყლებთან შეამტკიცა“1, „რომელმან ქმნა ნათელნი დიდ-დიდნი მხოლომან“ (), „მზე მფლობელად დღისა“ (), „მთოვარე და ვარსკულავები ჴელმწიფებად ღამისა“ (). ეს ყოველივე, თუმცა მის ძალასა და სიბრძნეს წარმოაჩენს, მაინც მის დიდ კაცთმოყვარეობასაც აჩვენებს. რადგან ის, რომ ისინი ასე დიდნი, მშვენიერნი და მუდმივნი შეიქმნენ, ძალასა და სიბრძნეს ქადაგებს; ხოლო ის, რომ ისინი ჩვენთვის და ჩვენი საჭიროებისთვის შეიქმნენ, განუწყვეტელ კაცთმოყვარეობასა და სიკეთეს ცხადყოფს. ხედავ, როგორ არის „უკუნისადე არს წყალობაჲ მისი“ ()? რადგან ისინი ათი და ოცი წლისთვის არ შეუქმნია, არც ასი, ორასი და ათასი წლისთვის, არამედ მთელი ჩვენი ცხოვრების მანძილზე ისინი განავრცო. ამიტომაც, ამას რომ ცხადყოფს, თითოეულ მუხლს დაურთავს: „რამეთუ უკუნისადე არს წყალობაჲ მისი“ ().
და სწორედ საკვირველი ეს არის: მან ისინი დასაბამიდან შექმნა და მისცა; ხოლო როცა ადამიანმა მცნება დაარღვია, არც მაშინ განდევნა იგი, არამედ რაც უცოდველს მისცა, იმავე სიკეთეებით ცოდვის შემდეგაც ცხოვრების უფლება დაუტოვა და იმ ცოდვის შემდეგ მათი გამოყენება არ აუკრძალა. და ერთი ცა კი არ შექმნა მხოლოდ, არამედ მეორე ცაც, დასაწყისიდანვე აჩვენა, რომ მიწაზე არ დაგვტოვებს, არამედ იქ გადაგვიყვანს. რადგან თუ იქ გადაყვანა არ განზრახულიყო, რის გამო იქნებოდა ცაც წარმოშობილი? რადგან მას ეს სტიქია არ სჭირდება; მას ხომ არაფერი სჭირდება; არამედ, რადგან სურს მიწისაგანნი იქ გადაიყვანოს, სამყოფელები მოამზადა.
2. ქმნილებაში გამოვლენილი წყალობა და გამოხსნა
ამიტომაც წინასწარმეტყველმა, ეს რომ იცოდა, თითოეულ მუხლს უმატებს: „უკუნისადე არს წყალობაჲ მისი“ (), რადგან მისი კაცთმოყვარეობით არის განცვიფრებული. „რომელმან დაამტკიცა ქუეყანა წყალთა ზედა“ (). იხილე კვლავ აქაც კაცთმოყვარეობა. რადგან მოკვდავები გავხდით და მრავალ საჭიროებაში აღმოვჩნდით, არც ასე მიგვატოვა, არამედ ამ შუალედური დროისთვის აქაც შესაფერისი სამყოფელი მოგვცა და მიწა თავისი კაცთმოყვარეობის იმდენი დამამტკიცებელი ნიშნით აღავსო, რომ სიტყვითაც კი შეუძლებელია მათი წარმოჩენა. ამიტომ წინასწარმეტყველი, ამ კეთილმოქმედებათა უფსკრულში ჩავარდნილი და უკიდეგანო ზღვის მხილველი, შეკრთა, დიდი ხმით შეჰღაღადა და თქვა: „ვითარ განდიდნენ საქმენი შენნი, უფალო, და ყოველივე სიბრძნით ჰქმენ“ (). ხოლო თუ ვინმე მზესაც შეხედავს, მთვარესაც და დროთა განწესებასაც, კვლავ მთლიანად დაინახავს მის კაცთმოყვარეობას. რადგან ეს სტიქიები მცირე რამ როდი შეგვეწევა ცხოვრების წესრიგისთვისა და თვით სიცოცხლისთვის: გვკვებავენ, ნაყოფებს ამწიფებენ, რომელთა გარეშე ცხოვრება შეუძლებელი იყო, გვიჩვენებენ დროებს, აღნიშნავენ ჟამებს, განარჩევენ დღისა და ღამის სვლას, ხმელეთსა და ზღვაში მგზავრებს მიუძღვებიან და აურაცხელ სხვა საჭიროებას გვაწვდიან. ხედავ, როგორ არის „უკუნისადე არს წყალობაჲ მისი“ () და როგორ უმატებს ამას წინასწარმეტყველი თითოეულ მუხლს? სხვა მთარგმნელმა სიტყვები „დღის უფლებად“ ასე თქვა: „დღეზე ხელმწიფებად“. სხვამ კი თქვა: „ღამეში ხელმწიფებად“.
„რომელმან დასცა ეგჳპტე პირმშოთურთ თჳსით“ (), „და გამოიყვანა ისრაჱლი შორის მისსა“ (), „ჴელითა მტკიცითა და მკლავითა მაღლითა“ (). წინასწარმეტყველი განუწყვეტლივ უბრუნდება ეგვიპტეში მომხდარ სასწაულს ისრაელიანთა დიდი უმადურობის გამო და იმიტომ, რომ ისინი, ვინც ამას მუდამ ისმენენ, მაინც ივიწყებენ. წყალობის ნიშანიც მცირე არ არის: სწორედ ამან გაათავისუფლა ისინი ტყვეობისა და მონობისგან და შემდგომთათვის ღვთისშემეცნების საფუძველი გახდა. და აქ კიდევ სხვასაც მიანიშნებს. რომელს? იმას, რომ იმ დარტყმის შემდეგაც მათი მონობისგან გათავისუფლება მისი ძალის საქმე იყო: მან ეგვიპტელნი შიშით შეაძრწუნა და ზღვაში დაანთქა. წინასწარმეტყველი ამას კი იმიტომ ამბობს, რომ რომელიმე უფრო უგუნურმა არ იფიქროს, თითქოს, როცა ღმერთმა ისრაელიანებს ოქროსა და ვერცხლის ჭურჭლის აღება უბრძანა, ამას უძლურების გამო უბრძანებდა. რადგან ესეც იმისთვის გააკეთა, რომ ყველანაირად საშინელი ყოფილიყო მტრებისთვის და ეჩვენებინა, რომ ძალითაც და ხელმწიფებითაც ყოველივეს აღსრულება შეუძლია: მათი მოტყუებაც და შეცდომაში შეყვანაც. რაც აშკარად გააკეთა, იმისთვის კი არ გაუკეთებია, თითქოს მოტყუება არ შეეძლო; და რაც მოტყუებით გააკეთა, იმისთვის კი არ გაუკეთებია, თითქოს აშკარად აღება არ შეეძლო; არამედ ორივე მხარეში საკუთარ ძლიერებას აჩვენებდა. იმის დასტურად, რომ ამანაც დიდი შიში ჩაუნერგა უცხოტომელებს, მოისმინე, რას ამბობენ ამის შემდეგ აზოტელთა მისნები: „რაჲსათჳს განაფიცხებთ გულთა, ვითარცა-იგი ეგჳპტელნი და ფარაო განაფიცხნეს გულნი მათნი? და გვემნა იგინი გუემითა მით სასტიკითა, მაშინვე განუტევეს ერი იგი და წარვიდეს“ ().
ხედავ, ამის გამოც როგორ ძრწიან მის წინაშე: ქურდობის გამო, მოტყუების გამო და იმის გამო, რომ ეგვიპტელნი გამოიყენა? „რომელმან განაპო ზღუაჲ მეწამული ორად“ (). სხვამ თქვა: „გაჭრებად“. სხვამ: „ნაწილებად“. რადგან ზოგიერთები ამბობენ, რომ ერთი გზა კი არ გაჩნდა, არამედ წყალი თითოეული ტომის მიხედვით გაიპო, ისე რომ გადასასვლელებიც მრავალი ყოფილიყო. მაგრამ ყოველივე ეს, თუმცა დიდ ძლიერებას წარმოაჩენდა და მას საშინელსა და დიდს აჩვენებდა, მაინც დიდ კაცთმოყვარეობასაც შეიცავდა, არა მხოლოდ მათთვის, ვინც სარგებლობდა, არამედ მოწინააღმდეგეებისთვისაც, თუ ისინი ყურადღებით დაკვირვებას მოისურვებდნენ. რადგან მათ უბრალოდ კი არ ჩაძირა, არამედ მაშინ, როცა ამოდენა სასწაულთმოქმედების შემდეგ წყლებზე იერიშის მიტანა მოინდომეს და გაბედეს. მათ კი, თუნდაც ყველაზე უგრძნობელნი ყოფილიყვნენ, უნდა გაეაზრებინათ წინა მოვლენებიც და ახლანდელიც, თვალწინ რომ ჰქონდათ, მისი ძლიერებით განცვიფრებულიყვნენ, თაყვანი ეცათ და უდროო დავა შეეწყვიტათ. ისინი კი, როცა მთელ ქმნილებას ხედავდნენ, როგორ გარდაიქმნებოდა მისი ნებისამებრ და მათ ებრძოდა, არც ასე დაცხრნენ მძვინვარებისგან, არამედ ის საკვირველი სასწაულიც რომ იხილეს, მაინც გაბედეს იმ უცხო და ახალი გზით სვლა. ამიტომ ზღვაც მათთვის საფლავად იქცა; რადგან მომხდარი ბუნების საქმე კი არ იყო, არამედ ღვთივმოვლენილი დარტყმისა. სწორედ ამიტომ დროის უმოკლეს შუალედში ზღვა ურთიერთსაწინააღმდეგო საქმეებს აღასრულებდა: ერთ ადგილას კი არ იკვეთებოდა, არამედ ყველა ტომის რიცხვის მიხედვით. თითოეულ ნიშანთან წყალობას ახსენებს, რადგან სწორედ ეს იყო ღმერთისთვის განსაკუთრებით ძვირფასი: ვინაიდან სასწაული სტიქიების მეშვეობით ხდებოდა, მომხდარი რაიმე ბუნებრივი თანმიმდევრობის შედეგად არ უნდა ჩათვლილიყო, არამედ ზემოდან მომავალი ბიძგის ნაყოფად, რომელიც ამ სასწაულებს საკვირველს ხდიდა. ასე იყო ზღვასთანაც: ამ მოვლენის ღვთიური ხასიათი ცხადი გახდა არა იმით, რომ მაშინ მოხდა, არამედ იმით, რომ ამის შემდეგ აღარ განმეორებულა; ბუნებრივად მომხდარი კი უწყვეტად, ხშირად და თავის დროზე აღსრულდება ხოლმე. „და განიყვანა ისრაჱლი შორის მისა“ ().
3. ზღვიდან უდაბნომდე და საყოველთაო განგება
ხედავ, როგორ სამართლიანად ამბობს თითოეულ მუხლთან: „უკუნისადე არს წყალობაჲ მისი“ ()? რადგან ეს ყოველივე უწყვეტ მზრუნველობას აჩვენებდა. მართალია, მომხდარ ამბებს დასასრული ჰქონდა, მაგრამ მათი ხსოვნა შემდგომთათვის ღვთისშემეცნების დიდ საფუძველს იძლეოდა. რადგან, ხსოვნით შთამომავლებს გადაცემული, ისინი დიდ სიბრძნისმოყვარეობისკენ მიუძღოდნენ. სხვა მხრივაც, მხოლოდ ის საქმეები არ აღსრულებულა ისე, რომ ღმერთის მზრუნველობა შეწყვეტილიყო, არც კაცთმოყვარეობის ნიშნები ეგვიპტური მოვლენებით დასრულებულა; არამედ ყოველი ჟამი და მთელი დრო ატარებს მისი გამოუთქმელი კაცთმოყვარეობის განვრცობილ ნიშნებს. ამის გამო თავადაც გაოცებული განუწყვეტლივ ამატებს: „რამეთუ უკუნისადე არს წყალობაჲ მისი“ (). და მართებულად დაუმატა: „და განიყვანა ისრაჱლი შორის მისა“ (), რადგან ესეც ღმერთის ძალის საქმე იყო. რადგან საკმარისი არ იყო ზღვის უკუქცევა და მათთვის გადასასვლელის გაადვილება; თვით ეს ამბავი უფრო მეტად გააოცებდა მათ, შეაშინებდა და გაბედვას დაუკავებდა, რადგან უჩვეულო სანახაობა დიდ გაუბედაობას ჩაუნერგავდა; მაგრამ ღმერთის ძალის საქმე იყო ისიც, რომ ზღვის უკან დახევის შემდეგ მათში მხნეობა ჩაედო და დაერწმუნებინა, გაევლოთ იმ ახალი და უცხო გზით. რადგან, როცა წყლები ორივე მხარეს მწვერვალებივით აღიმართებოდა, მათ მაღალი და კეთილშობილი სული სჭირდებოდათ, რათა გადასვლა არ შეშინებოდათ და არც ეფიქრათ, რომ ორივე მხრიდან აღმართული ზღვის მასები მათზე მოიწევდა და მთელ ბანაკს ჩაძირავდა.
„და შთასთხია ფარაო და ძალი მისი ზღუასა მას მეწამულსა“ (). ჩაძირვის იოლად აღსრულების ჩვენება სურდა და ამიტომ ეს სიტყვა გამოიყენა. შენ კი დაუკვირდი, როგორ აჩვენა ძალასა და გულისწყრომასთან ერთად სულგრძელობაც: წინასწარ არ მოსპო ისინი, თუმცა ასე ურცხვად და დავის მოყვარულად იყვნენ განწყობილნი, არამედ აცალა, ვიდრე თვითონვე, საკუთარი ნებით, თავი არ გადაიჩეხეს. არც ბანაკი ისჯება უმიზეზოდ; არამედ, რადგან ცოდვებსაც ეზიარნენ და დევნაშიც მიიღეს მონაწილეობა, სასჯელსა და საზღაურშიც ეზიარებიან. „რომელმან განიყვანა ერი თჳსი უდაბნოდ“ (). ეს არ იყო ზღვის გავლით გაყვანაზე ნაკლები. რადგან, თუმცა ქვეშ ხმელი მიწა ედო, რომელსაც ბანაკის დატევა შეეძლო, მაინც მრავალი სხვა რამ იყო შემაწუხებელი. რადგან შიმშილიც, გვალვაც, წყურვილიც, საჭიროზე უფრო მცხუნვარე სხივიც, მხეცთა სიმრავლეც და ყოველივე აუცილებელის უქონლობაც საკმარისი იყო, რომ ყველა დაეღუპა და უმძიმესი სიკვდილისთვის გადაეცა. შენ კი იცი, რამდენი რამ სჭირდება ადამიანს. მაგრამ, მიუხედავად ამისა, ყოველივე ამას მოკლებულნი, არც თავშესაფარი ჰქონდათ, არც საზრდო, არც საკმარისი სამოსელი, არც ფეხსაცმელი და არც რაიმე სხვა ამგვარი; და მაინც, თითქოს ქალაქების შუაგულში ცეკვავდნენ, ისე მიდიოდნენ მთელი იმ უდაბნოს გავლით.
შენ კი დაუკვირდი, რამდენი უდაბნოში მომხდარი სასწაული და რამდენწლიანი წინამძღოლობა გამოტოვა; მხოლოდ ორ სასწაულს იხსენებს, რომლებიც იმ მეფეებთან დაკავშირებით მოხდა. რადგან გვერდს უვლის იმ ახალ ტრაპეზს, იმ საკვირველ თავშესაფარს, იმ ჩირაღდანს, რომელიც არასოდეს გამოჩენილა, სამოსელთა გამძლეობას, ფეხსაცმელთა დაუცვეთელობას, კლდეებიდან გამომდინარე წყაროებს და სხვა ახალსა და საკვირველ საქმეებს, რომელთა მეშვეობითაც მათთვის მგზავრობას ადვილს ხდიდა; მხოლოდ ორს იხსენებს: როგორ მოსპო ბარბაროსთა მეფეები, როგორ აღმართა ძლევის ნიშანი და გამარჯვება მიანიჭა ისრაელიანებს, დანარჩენს კი მსმენელს უთმობს, რომ ზედმიწევნით გაიხსენოს. ამიტომ ამბობს: „რომელმან დასცნა მეფენი დიდ-დიდნი“ (). „და მოსწყჳდნა მეფენი ძლიერნი“ (); „სეონ, მეფე ამორეველთა“ (); „და ოგ, მეფე ბასანისა“ (). და თითოეულ მათგანთან ამატებს: „რამეთუ უკუნისადე არს წყალობაჲ მისი“ (), რითაც აჩვენებს, რომ, თუნდაც მტრებს მტრები ენაცვლებოდნენ, ისრაელიანებს ვერავინ იმორჩილებდა. რატომ? იმიტომ, რომ განუწყვეტლივ მისი კაცთმოყვარეობით სარგებლობდნენ. ამას მიანიშნებს, როცა განუწყვეტლივ ამბობს: „რამეთუ უკუნისადე არს წყალობაჲ მისი“ () და: „და მისცა ქუეყანა მათი სამკჳდრებელად“ () და „სამკჳდრებელად ისრაჱლსა, მონასა თჳსსა“ (). ორმაგია კეთილისყოფა: მტრებზე გამარჯვებაც და მათ ქონებაზე ბატონებად გახდომაც. რადგან ესეც დიდი ძალის საქმე იყო: არა მხოლოდ იქ მცხოვრებთა განდევნა, არამედ უცხო მიწის დაკავებისა და დაუფლების შეძლებაც.
შემდეგ, კვლავ უფრო ნათლად აჩვენებს, რომ ისინი ამ მიწათა ბატონები საკუთარი ღირსების გამო კი არ გახდნენ, არამედ მხოლოდ მისი სიკეთის გამო, და დაუმატა: „რამეთუ სიმდაბლესა შინა ჩუენსა მომიჴსენნა ჩუენ უფალმან“ (), რითაც აცხადებს, რომ არა ჩვენი წარმატებებით, არა კეთილდღეობით, არამედ ჩვენი დამდაბლებით მოგვიხსენა. ხოლო მისი ნათქვამი ამას ნიშნავს: უბედურებამ და ჩვენმა მძიმე ტანჯვამ იკმარა მის მოსადრეკად. რადგან დასაწყისშიც, როცა ისინი ეგვიპტიდან ათავისუფლებდა, არ უთქვამს: „ხილვით ვიხილე მათი უკეთესობისკენ მიდრეკა“, არამედ: „ხილვით ვიხილე მე ძჳრი ერისა ჩემისა, რომელ არს ეგჳპტეს შინა“ (). „და მიჴსნა ჩუენ მტერთა ჩუენთაგან“ (). რათა ცალ-ცალკე არ ჩამოთვალოს ომები, თავდასხმები, გამარჯვებები და ძლევის ნიშნები, კვლავ ერთი სიტყვით გადაუვლის ღვაწლთა წყებას, იუდეველებთან დაკავშირებულ კერძო საქმეებს ტოვებს და მის საყოველთაო განგებაზე გადადის, როცა ამბობს: „რომელმან მოსცის საზრდელი ყოველსა ჴორციელსა“ (). სხვა ამბობს: „რომელიც პურს იძლევა“. სხვა კი: „პურის მომცემი“. ამრიგად, ნაყოფთა წარმოშობა არც მიწისაა, არც წყლების, არც ჰაერების, არც სხივისა და არც რაიმე სხვა რამისა, არამედ ყოველივე მისი საქმეა. და აქაც იხილე არა მხოლოდ ძალა, არამედ გამოუთქმელი კაცთმოყვარეობაც. რადგან რასაც ქრისტე ამბობს: „მზე მისი აღმოვალს ბოროტთა ზედა და კეთილთა, და წჳმს მართალთა ზედა და ცრუთა“ (), ამასვე მიანიშნებს ესეც აქ, როცა ამბობს: „რომელმან მოსცის საზრდელი ყოველსა ჴორციელსა“ (), ესე იგი, არა მხოლოდ მართალთათვის და არა მხოლოდ სათნო საქმეების მოქმედთათვის, არამედ ცოდვილთათვისაც, უღმრთოთათვისაც და ადამიანთა მთელი ბუნებისთვის; სწორედ ეს აცხადებს ყველაზე მეტად მის მეუფებას.
ხედავ, რომ ფსალმუნი განსაკუთრებით ამისთვის არის შედგენილი: ღვთისშემეცნებისკენ მიგვიძღვეს? ამიტომაც, დასაწყისში საყოველთაოთაგან დაიწყო, და დასასრულსაც იმავესთან მივიდა: ზემოთ ახსენა მზე და მთვარე, ელვები და წვიმები, რაც ქვეყნიერების მხოლოდ ერთ ნაწილში არ ხდება; ბოლოს კი ყველას საერთო საზრდოზე დაასრულა. შემდეგ, ამით საყოველთაო განგება დაამტკიცა და დაუმატა: „აუარებდით ღმერთსა ცათასა“ (). რადგან აქედან ისიც ცხადია, რომ ზემოთა და ქვემოთა ყოველივეს თვითონ არის მეუფე, და ყველგან არის განფენილი მისი განგებისა და მზრუნველობის საქმეები. ამიტომ ყოველივესთვის მას მადლობა შევწიროთ: საერთო სიკეთეთათვისაც, კერძო სიკეთეთათვისაც, სიკეთისთვის, კაცთმოყვარეობისთვის, ძალისთვის, მზრუნველობისთვის; და განუწყვეტლივ ამას ვიქმოდეთ, როგორც მეფსალმუნეც ამბობს: „აუარებდით უფალსა, რამეთუ კეთილ, რამეთუ უკუნისადე არს წყალობაჲ მისი“ (). რადგან ეს არის მსხვერპლი, ეს არის შესაწირავი; სწორედ ეს ხდის მას ჩვენდამი განსაკუთრებით მოწყალეს და მისი კეთილგანწყობით სარგებლობის საშუალებას გვაძლევს; ნეტავ ყველანი მივემთხვიოთ მის კეთილგანწყობას.
ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.
სათარგმნო შენიშვნები
- ძველი ქართული ბიბლიური ტექსტი ამ ციტატის ბერძნული ფორმით კორპუსში არ დადასტურდა; ციტატა ბერძნულიდან არის ნათარგმნი. ↩