📋 სარჩევი
„ხოლო სარწმუნო არს უფალი, რომელმან მტკიცე გყვნეს თქუენ და დაგიცვნეს ბოროტისაგან.“ ().
„ხოლო ვესავთ უფალსა თქუენთჳს, რამეთუ რომელსა-ესე გამცნებთ თქუენ, და ჰყოფთცა და ჰყოთცა.“ ().
„ხოლო უფალმან წარუმართენ გულთა თქუენთა სიყუარულსა ღმრთისასა და მოთმინებასა ქრისტესსა.“ ().
1.
მათ არ მართებთ, რომ ყოველივე წმინდანთა ლოცვებს მიანდონ, თვითონ უქმად იყვნენ, ბოროტებას მიაშურონ და სათნოებისკენ მიმყვანთაგან არაფერს მოეჭიდონ; არც ის მართებთ, რომ კეთილ საქმეებს აღასრულებდნენ და იმ შემწეობას უგულებელყოფდნენ. რადგან დიდი ძალა შესწევს, დიდი ძალა, ჩვენთვის აღვლენილ ლოცვას, მაგრამ მაშინ, როცა ჩვენც ვშრომობთ. ამიტომაც პავლე, როცა მათთვის ლოცულობს, სარწმუნო დასაყრდენს კვლავ აღთქმიდან იღებს და ამბობს: „ხოლო სარწმუნო არს უფალი, რომელმან მტკიცე გყვნეს თქუენ და დაგიცვნეს ბოროტისაგან“ (). რადგან თუ თქვენ ცხონებისთვის აგირჩიათ, არ იცრუებს და, უეჭველად, არ დაუშვებს, რომ დაიღუპოთ. ხოლო რათა ამით ისინი სულიერ მოდუნებაში არ მიიყვანოს და თვითონ არ დაიძინონ იმის ფიქრით, რომ ყველაფერი ღვთისაა, ხედავ, როგორ ითხოვს მათგანაც თანამოქმედებას და ამბობს: „ხოლო ვესავთ უფალსა თქუენთჳს, რამეთუ რომელსა-ესე გამცნებთ თქუენ, და ჰყოფთცა და ჰყოთცა“ (). მაშ, სარწმუნოა ღმერთი, ამბობს, და, რადგან ცხონებას აღუთქვამს, უეჭველად აცხოვნებს, მაგრამ ისე, როგორც აღუთქვა. მაგრამ როგორ აღუთქვა? თუ ჩვენ ვისურვებთ და მას დავემორჩილებით; არა უბრალოდ და არც ისე, თითქოს უქმად მყოფი ძელები და ქვები ვიყოთ.
კარგადაც დაურთო ეს სიტყვები: „ვესავთ უფალსა“ (), ანუ: მის კაცთმოყვარეობას ვენდობით. კვლავ ამდაბლებს მათ, რადგან ყოველივეს იქ, ღმერთზე, ამყარებს. რადგან რომ ეთქვა: „გენდობით თქვენო“, დიდი ქება კი იქნებოდა, მაგრამ არ აჩვენებდა, რომ ისინი ყოველივეს ღმერთზე ჰკიდებდნენ; ხოლო თუ ეთქვა: „უფალში ვენდობით, რომ დაგიცავთო“, და არ დაემატებინა „თქვენთვის“ და ის, რომ „რაც გამცნეთ, ასრულებთ და შეასრულებთ“, უფრო უქმებად აქცევდა მათ, რადგან ყოველივეს ღვთის ძალას გადააბარებდა. რადგან ყოველივე მას უნდა მივანდოთ, მაგრამ ისე, რომ თვითონაც ვმოქმედებდეთ, შრომებსა და ღვაწლში შესულნი. აქ აჩვენებს, რომ, თუმცა სათნოება მარტოაც საკმარისია საცხოვნებლად, მაინც საჭიროა, რომ იგი გამძლე იყოს და ჩვენთან დარჩეს მანამდე, ვიდრე უკანასკნელ ამოსუნთქვამდე მივალთ. „ხოლო უფალმან წარუმართენ გულთა თქუენთა სიყუარულსა ღმრთისასა და მოთმინებასა ქრისტესსა“ (). კვლავ აქებს მათ და ლოცულობს, რითაც თავის მზრუნველობას აჩვენებს. რადგან, რაკი საყვედურში შესვლას აპირებს, ამით წინასწარ არბილებს მათ გულებს: იმითაც, რომ ამბობს, მჯერა, დამემორჩილებითო; იმითაც, რომ მათგან ლოცვებს ითხოვს; და იმითაც, რომ მათთვის კვლავ უამრავ სიკეთეს გამოითხოვს ლოცვით: „ხოლო უფალმან წარუმართენ გულთა თქუენთა სიყუარულსა ღმრთისასა“ (), ამბობს.
რადგან ბევრია ის, რაც სიყვარულისგან გვაცდენს, და მრავალიცაა ბილიკი, რომელიც იქიდან გვათრევს. უპირველესად მამონას ბოროტება, თითქოს რაღაც ურცხვ ხელებს აწვდის ჩვენს სულს, მჭიდროდ ეჭიდება, გვიზიდავს და გვათრევს იქიდან მაშინაც კი, როცა არ გვინდა; შემდეგ კი დიდებისმოყვარეობა, და ხშირად ჭირებმაც და განსაცდელებმაც აგვაცდინეს. ამიტომ გვჭირდება ღვთის შემწეობა, როგორც ერთგვარი ქარი, რათა ჩვენი იალქანი, თითქოს ძლიერი ქარის მიერ, ღვთის სიყვარულისკენ წარიმართოს. ნუ მეტყვი: „იგი ჩემს თავზე მეტადაც მიყვარსო“; ეს სიტყვებია; საქმეებით აჩვენე, თუ იგი საკუთარ თავზე მეტად გიყვარს. ფულზე მეტად შეიყვარე ღმერთი, და მაშინ მჯერა, რომ საკუთარ თავზე მეტადაც გიყვარს; ხოლო თუ ფულს ღვთის გამო არ უგულებელყოფ, საკუთარ თავს როგორ უგულებელყოფ? მაგრამ რას ვამბობ ფულზე? ვინც სიხარბესაც კი არ უგულებელყოფს, რაც ღვთის მცნებების გარეშეც უნდა გაეკეთებინა, საკუთარ თავს როგორ უგულებელყოფს?
და კიდევ ამბობს: „და მოთმინებასა ქრისტესსა“ (). რას ნიშნავს „მოთმინებისკენ“? იმას, რომ მოვითმინოთ, როგორც მან მოითმინა; ან ის საქმეები ვაკეთოთ; ანდა მას მოთმინებით ველოდოთ, ანუ მზად ვიყოთ. რადგან, რაკი ბევრი რამ აღგვითქვა და თვითონ მოდის ცოცხალთა და მკვდართა განსასჯელად, მას ველოდოთ და მოვითმინოთ. სადაც კი მოთმინებას ახსენებს, უეჭველად ჭირზე მიანიშნებს; რადგან ღვთის სიყვარული სწორედ ეს არის: მოთმენა და არაშფოთება.
„გამცნებ თქუენ, ძმანო, სახელითა უფლისა ჩუენისა იესუ ქრისტესითა განშორებად თქუენდა ყოვლისავე მისგან ძმისა, რომელი უწესოდ ვიდოდის, და არა მოძღურებისა მისებრ, რომელი ისწავა ჩუენგან“ (). ესე იგი: ამას ჩვენ კი არ ვამბობთ, არამედ ქრისტე; რადგან სწორედ ეს ნიშნავს: „სახელითა უფლისა ჩუენისა იესუ ქრისტესითა“ (). ასე რომ ამბობს, მცნების საშიშ სიმძიმეს აჩვენებს. ქრისტეს მიერ, ამბობს, გამცნებთ. მაშასადამე, ქრისტეს არსად უბრძანებია უსაქმურობა. „განშორებად თქუენდა ყოვლისავე მისგან ძმისა“ (), ამბობს. ნუ მეტყვი მდიდარზე, ნუ მეტყვი ღარიბზე, ნუ მეტყვი წმინდაზე; ეს უწესობაა. „ვიდოდისო“, ამბობს, ესე იგი: ცხოვრობდესო. „და არა მოძღურებისა მისებრ, რომელი ისწავა ჩუენგან“ (). საქმეებით გადმოცემას გულისხმობს; და სწორედ ამას უწოდებს მუდამ გადმოცემას საკუთრივად.
„რამეთუ თქუენ უწყით, ვითარ-იგი ღირს ბაძვად ჩუენდა; რამეთუ არარაჲ უჯეროჲ ვყავთ თქუენ შორის; და არცაღა ცუდად პური ვისგანმე ვჭამეთ,“ (). თუმცა რომც ეჭამათ, მუქთად არ იქნებოდა; რადგან, ამბობს, „ღირს არს მუშაკი სასყიდლისა თჳსისა“ (ლკ 10:7). „არამედ შრომითა და რუდუნებითა ღამე და დღე ვიქმოდეთ, რაჲთა არავის თქუენგანსა დაუმძიმოთ,“ (). „არათუ რამეთუ არა გუაქუს ჴელმწიფებაჲ, არამედ რაჲთა თავნი თჳსნი სახედ მიგცნეთ თქუენ, რაჲთა მბაძვიდეთ ჩუენ“ (). „და რამეთუ რაჟამს-იგი ვიყავ თქუენ თანა, ამასვე გამცნებდი თქუენ, ვითარმედ: უკუეთუ ვისმე არა უნებს საქმის, ნუცა ჭამნ“ ().
2.
იხილე, როგორ უფრო ნაზად საუბრობს ამაზე პირველ ეპისტოლეში, როცა ამბობს: „ხოლო გლოცავ თქუენ, ძმანო, გარდამატებად უფროჲსღა“ () და „და პატივის-ცემის მოყუარე იყვენით“ (), და არსად ამბობს: „გამცნებ თქუენ“ (), არც იმას: „სახელითა უფლისა ჩუენისა იესუ ქრისტესითა“ (), რაც საშინელი და საფრთხის შემცველი იყო; არამედ ამბობს „გარდამატებას“ და „პატივის-ცემის მოყვარეობას“, რაც სათნოებისკენ მომწოდებელი სიტყვა იყო. იქ ამბობს: „რაჲთა ხჳდოდით შუენიერად“ (); აქ კი მსგავსი არაფერია, არამედ: „უკუეთუ ვისმე არა უნებს საქმის“ (). ამბობს: „ნუცა ჭამნ.“ (). რადგან, თუ პავლეს, რომელსაც აუცილებლობა არ ჰქონდა, არამედ უქმად ყოფნის უფლება ჰქონდა და თანაც ამოდენა საქმე ჰქონდა აღებული, მაინც შრომობდა, და არა უბრალოდ შრომობდა, არამედ ღამითა და დღით, რათა სხვებსაც დახმარებოდა, მით უმეტეს სხვებს მართებდათ ამის გაკეთება. „რამეთუ მესმის ვიეთთჳსმე, რომელნი იქცევიან თქუენ შორის უწესოდ, არარას იქმან, არამედ მიმოიწულილვენ.“ (). ეს აქ არის; იქ კი, პირველ ეპისტოლეში, ამბობს: „რაჲთა ხჳდოდით შუენიერად გარეშეთა მათ მიმართ“ (). რის გამო? ალბათ ჯერ კიდევ არაფერი ამგვარი არ მომხდარიყო; რადგან სხვაგანაც, როცა არიგებდა, ამბობდა: „ნეტარ არს მიცემაჲ უფროჲს მოღებისა.“ (). ხოლო სიტყვები „რაჲთა ხჳდოდით შუენიერად“ () უწესობას არ ეხება; ამიტომაც დაურთო: „და ნურარაჲ ვის გიჴმნ.“ ().
აქ კი სხვა აუცილებლობასაც აყენებს: ყველასთან კეთილისა და კარგი საქმის კეთებას; რადგან შემდეგ ამბობს: „ხოლო თქუენ, ძმანო, ნუ გეწყინების კეთილის ყოფად.“ (). რადგან ვინც უქმადაა და შეუძლია შრომა, აუცილებლად სხვის საქმეში ჩარევის მოყვარული ხდება. მოწყალება კი მხოლოდ მათთვის არის მიცემული, ვინც ხელთა შრომით საკუთარ თავს ვერ შეეწევა, ან მათთვის, ვინც ასწავლის და მთლიანად სწავლების სიტყვით არის დაკავებული. რადგან ამბობს: „ჴარსა მეკალოესა არა დაუკრა პირი“ (); და კიდევ: „ღირს არს მუშაკი სასყიდლისა თჳსისა.“ (). ამიტომ არც ეს კაცი არის უქმი, არამედ შრომის, და თანაც დიდი შრომის, საზღაურს იღებს. მაგრამ უქმად მყოფის ლოცვა და მარხვა ხელთა საქმე არ არის; რადგან აქ შრომას ხელით შესრულებულს უწოდებს. და რათა ასეთი რამ არ იეჭვო, დაურთო: „არარას იქმან, არამედ მიმოიწულილვენ.“ ().
„ესევითართა უკუე მათ ვამცნებთ და ვჰლოცავთ უფლისა ჩუენისა მიერ იესუ ქრისტესა“ (). რადგან ძალიან მკაცრად შეეხო მათ, სურდა, სიტყვა უფრო ნაზი გაეხადა და დაურთო: „უფლისა ჩუენისა მიერ იესუ ქრისტესა“ (), რითაც კვლავ სარწმუნოებასა და შიშისმომგვრელ ძალას აჩვენებდა. „რაჲთა მყუდროებით შურებოდინ და თჳსსა პურსა ჭამდენ.“ (). რატომ არ თქვა: „თუ უწესოდ არ იქცევიან, თქვენგან იკვებებოდნენ“; არამედ ორივეს ითხოვს: მყუდროებაშიც იყვნენ და შრომობდნენ კიდეც? იმიტომ, რომ სურს, მათ შრომითვე იკვებონ საკუთარი თავი. რადგან ამას ნიშნავს სიტყვა: „თჳსსა პურსა ჭამდენ“ (), ესე იგი, საკუთარი შრომისგან მოპოვებულს, და არა სხვისას, მათხოვრობით შეძენილს. „ხოლო თქუენ, ძმანო, ნუ გეწყინების კეთილის ყოფად.“ (). იხილე, როგორ მაშინვე მოილბო მამობრივი წიაღი. ვეღარ შეძლო მხილების უფრო შორს წაყვანა, არამედ კვლავ შეიბრალა ისინი; და იხილე, როგორი გონიერებით.
არ უთქვამს: „მაინც მიუტევეთ მათ, ვიდრე გამოსწორდებიან“; არამედ რა თქვა? „ხოლო თქუენ, ძმანო, ნუ გეწყინების კეთილის ყოფად.“ (). ამბობს: „განშორებად თქუენდა ყოვლისავე მისგან ძმისა, რომელი უწესოდ ვიდოდის“ (), და ამხილეთ ისინი, მაგრამ ნუ უგულებელყოფთ, თუ შიმშილით იღუპებიან. რა ვქნათ, ამბობს, თუ იგი ჩვენგან უხვ დახმარებას იღებს და მაინც უქმად ყოფნას განაგრძობს? ამისთვის, ამბობს, ნაზი წამალი ვთქვი: „განშორებად თქუენდა ყოვლისავე მისგან ძმისა, რომელი უწესოდ ვიდოდის“ (), ესე იგი, ნუ მისცემთ მას კადნიერებას, აჩვენეთ, რომ მრისხანებთ. ეს კი მცირე რამ არ არის. რადგან ასეთი ხდება ძმის მიმართ მხილება, თუ მართლაც მისი გამოსწორება გვსურს. ჩვენთვის უცნობი არ არის მხილების გზები. მითხარი, ხორციელი ძმა რომ გყოლოდა, ნუთუ უყურებდი მას, შიმშილით რომ დნებოდა? მე ასე არ ვფიქრობ; არამედ, ალბათ, წესშიც კი მოიყვანდი მას. „და უკუეთუ ვინმე არა ერჩის სიტყუასა ჩუენსა წიგნითა ამით“ ().
იხილე პავლეს თავმდაბლობა: არ თქვა, „ვინც არ ისმენს, მე არ მისმენსო“, არამედ წყნარად მიანიშნებს. „იგი შეისწავეთ“ (). ამრიგად მოუწოდებს, რომ ეს ფარულად არ გააკეთონ. „ნუ თანააღერევით მას“ (). ესეც მცირე წვრთნა როდია. შემდეგ კვლავ ამბობს: „რაჲთა შეიკდიმოს“ (). ასე არ აძლევს ნებას, უფრო შორს წავიდეს. რადგან როგორც თქვა: „უკუეთუ ვისმე არა უნებს საქმის, ნუცა ჭამნ.“ (), და, რადგან შეეშინდა, შიმშილით არ დაღუპულიყვნენ, დაურთო: „ხოლო თქუენ, ძმანო, ნუ გეწყინების კეთილის ყოფად.“ (). ასევე, როცა თქვა: „განშორებად თქუენდა ყოვლისავე მისგან ძმისა, რომელი უწესოდ ვიდოდის“ () და „ნუ თანააღერევით მას“ (), შემდეგ კი შეეშინდა, რომ ამითვე ძმობიდან არ მოეკვეთა იგი, რადგან ის, ვინც საკუთარი თავის იმედს დაკარგავს, სწრაფად დაიღუპება, თუ კადნიერებას არ ეზიარება, დაურთო: „და ნუ ვითარცა მტერსა შეჰრაცხთ მას, არამედ ასწავებდით ვითარცა ძმასა.“ (). ამით აჩვენებს, რომ მის წინააღმდეგ დიდი სასჯელი განსაზღვრა: კადნიერებისგან მისი მოკლება.
3.
რამეთუ თუ თვით ისიც, რომ მრავალთა შორის იღებდე, სირცხვილის ღირსია, როცა გამკიცხველნიც იძლევიან და თან განეშორებიან, რაოდენი შეურაცხყოფაა ეს? როგორ არ არის ეს საკმარისი სულის დასაკბენად? თუ მხოლოდ უფრო ზანტად მიცემით ან ბუზღუნითაც კი ანთებენ მიმღებებს (ნუ მეტყვი მე უსირცხვილო მათხოვრებზე, არამედ მორწმუნეებზე იფიქრე), მიცემისას გაკიცხვასაც რომ აპირებდნენ, რას აღარ ჩაიდენდნენ? რაოდენი სასჯელის ღირსი არ იქნებოდა ეს? ჩვენ კი ასე არ ვიქცევით, არამედ თითქოს უდიდესი უსამართლობა მოგვაყენეს, ისე ვლანძღავთ და ზურგს ვაქცევთ მათ, ვინც მოწყალებას გვთხოვს. არ აძლევ? მაშ რაღად ამწუხრებ კიდეც? თქვა: „ასწავებდით ვითარცა ძმასა“ (), და არა ისე, რომ მტრებივით ლანძღავდეთ. ვინც ძმას შეაგონებს, ამას საჯაროდ არ აკეთებს, შეურაცხყოფას სანახაობად არ გამოიტანს, არამედ პირადად, დიდი ყურადღებით, ტკივილით, გულდაკოდილი, ცრემლითა და გოდებით.
ამრიგად, ძმური განწყობით მივაწოდოთ და ძმური ნებით შევაგონოთ; არა ისე, თითქოს მიცემა გვტკიოდეს, არამედ ისე, თითქოს გვტკიოდეს ის, რომ ის მცნებას არღვევს. თორემ რა სარგებელია? რამეთუ თუ მიცემის შემდეგაც ლანძღავ, მიცემის სიამეს აზიანებ; ხოლო როცა არც აძლევ და თან ლანძღავ, რაოდენი ბოროტება არ ჩაიდინე იმ საცოდავი და უბედური კაცის მიმართ? მოვიდა შენთან, რომ შენგან მოწყალება მიეღო; მაგრამ სასიკვდილო დარტყმა მიიღო, წავიდა და უფრო მეტად ატირდა. როცა სიდუხჭირე აიძულებს, მოწყალება ითხოვოს, ხოლო თხოვნის გამო ლანძღავენ, ხედავ, რაოდენი იქნება მლანძღველთა სასჯელი? როგორც ამბობს: „რომელი ცილსა სწამებდეს გლახაკსა, განარისხებს შემოქმედსა თჳსსა“ (). მითხარ მე: თვითონ ღმერთმა დაუშვა, რომ ის შენ გამო გაღარიბებულიყო, რათა შენ საკუთარი თავის განკურნება შეგძლებოდა, შენ კი იმას ლანძღავ, ვინც შენ გამო გლახაკობს? რაოდენი უგუნურებაა ეს? რაოდენი უმადურების საქმეა ეს? ამბობს: „ასწავებდით ვითარცა ძმასა“ (). და მიცემის შემდეგაც შეგონება გვიბრძანა; ხოლო როცა მიცემის გარეშეც ვლანძღავთ, რა პასუხი გვექნება?
„ხოლო თავადმან ღმერთმან მშჳდობისამან მოგეცინ თქუენ მშჳდობაჲ მარადის“ (), ყოველ ადგილას. ხედავ, როგორ, როცა საქმით აღსასრულებელს უკარნახებს, მათ ლოცვით აღნიშნავს, თითქოს დადებული საგნების ბეჭდებად დებს ვედრებასა და ხვეწნას. ამბობს: „მოგეცინ თქუენ მშჳდობაჲ“ (), „ყოველ ადგილას“. რადგან აქედან მოსალოდნელი იყო ბრძოლების წარმოშობა: ერთნი უფრო მკაცრნი გახდებოდნენ, მეორენი კი ასეთებს უწინდებურად აღარ მიაწვდიდნენ; ამიტომაც სამართლიანად ილოცა ახლა ამისთვის და თქვა, რომ მშვიდობა მოგცეთ მარადის. რადგან სწორედ ეს არის საძიებელი: რომ იგი მუდამ გვქონდეს. რას ნიშნავს: „ყოველ ადგილას“? მას სურს, რომ ყოველი მხრიდან მშვიდობა იყოს, რათა არსაიდან ჰქონდეთ დავის საბაბი. რადგან მშვიდობა ყველგან კეთილია, იქაც კი, გარეშეთა მიმართ; ისმინე, რას ამბობს იგი სხვა ადგილას: „უკუეთუ შესაძლებელ არს თქუენ მიერ, ყოველთა კაცთა თანა მშჳდობასა ჰყოფდით.“ (). რადგან არაფერია ისე გამოსადეგი იმის აღსასრულებლად, რაც გვწადია, როგორც მშვიდი და უშფოთველი მდგომარეობა, ყოველგვარი სიძულვილისგან გათავისუფლება და ის, რომ მტერი არავინ გვყავდეს. „უფალი თქუენ ყოველთა თანა!“ ().
„კითხვაჲ ჩემითა ჴელითა პავლესითა, რომელ არს სასწაული ყოველსა წიგნსა; ესრეთ მივწერე:“ (). „მადლი უფლისა ჩუენისა იესუ ქრისტესი თქუენ ყოველთა თანა.“ (). „ამინ.“ (). ამბობს, რომ ამას ყოველ ეპისტოლეში წერს, რათა არავის ჰქონდეს მათი გაყალბების უფლება, რადგან ხელმოწერა დიდი საბუთივით დევს. ლოცვას კი მოკითხვას უწოდებს და ამით აჩვენებს, რომ მაშინ ყველაფერს სულიერად აკეთებდნენ; როცა მოკითხვა იყო საჭირო, თვით ეს საქმეც სარგებელთან იყო დაკავშირებული: ეს იყო ლოცვა და არა უბრალოდ მეგობრობის ნიშანი. ამით იწყებდა და ამითვე ამთავრებდა; ნათქვამს ორივე მხრიდან დიდ კედლებს ავლებდა, მტკიცე საძირკვლებს დებდა და დასასრულსაც მტკიცეს მოაყოლებდა. ამბობს: „მადლი თქუენდა და მშჳდობაჲ“ (); და კვლავ: „მადლი უფლისა ჩუენისა იესუ ქრისტესი თქუენ ყოველთა თანა.“ (). „ამინ.“ (). ეს უფალმაც აღუთქვა მოწაფეებს, როცა თქვა: „და აჰა ესერა მე თქუენ თანა ვარ ყოველთა დღეთა და ვიდრე აღსასრულადმდე სოფლისა.“ (). მაგრამ ეს მაშინ ხდება, როცა ჩვენ გვსურს; რადგან იგი ყველა შემთხვევაში არ იქნება ჩვენთან, თუ საკუთარ თავს შორს გავიტანთ. ამბობს: „მე თქუენ თანა ვარ ყოველთა დღეთა“ (). მაშ, ნუ განვდევნით მადლს.
მას სურს, რომ განვეშოროთ ყოველ ძმას, რომელიც უწესოდ დადის. მაშინ ეს დიდი ბოროტება იყო: ძმათა სისავსისგან მოწყვეტა. ამით, მაშასადამე, ყველას სჯის, როგორც სხვა ადგილას კორინთელებს სწერდა და ამბობდა: „ესევითარისა მის თანა არცაღა ჭამად.“ (). მაგრამ ახლა მრავალნი ამას დიდად აღარ მიიჩნევენ; არამედ ყველაფერი არეული და გახრწნილია. მრუშებთან, მეძავებთან და ანგარებთან უბრალოდ და შემთხვევით ვირევით. თუ მხოლოდ უსაქმოდ საზრდოებულისგან განშორება იყო საჭირო, მით უფრო მეტად განა არა სხვებისგან? და რათა გაიგო, რამდენად საშიში იყო ძმათა კრებულისგან განშორება და რამდენ სარგებელს მოუტანს შეგონება მათ, ვინც მას კეთილგონივრულად იღებს, ისმინე: ის კაცი, რომელიც ცოდვით იყო გაბერილი, უკიდურეს ბოროტებამდე მივიდა, ჩაიდინა „სიძვაი, რომელ არცა თუ წარმართთა შორის სახელ-ედების“ (), და ჭრილობის მიმართ უგრძნობლად იყო (რადგან ეს არის უკუღმართობის მეტისმეტობა), აი, სწორედ ასეთი ისე მოიდრიკა და შემოკავდა, რომ პავლემ თქვა: „კმა-არს ეგევითარისა მის შერისხვაჲ ესე მრავალთაჲ“ (); „განამტკიცეთ მის ზედა სიყუარული.“ (). რადგან მაშინ ის ისე იყო, როგორც დანარჩენი სხეულისგან მოწყვეტილი ასო.
4.
ხოლო ამის მაშინდელი საშიშროების მიზეზი ის გახლდათ, რომ მათთან ყოფნაც დიდ სიკეთედ მიაჩნდათ. რამეთუ როგორც ერთ სახლში მცხოვრებნი, ერთი მამის ქვეშ მყოფნი და ერთი ტრაპეზის მოზიარენი, ასე ცხოვრობდნენ მაშინ თითოეულ ეკლესიაში. მაშ, ასეთი სიყვარულიდან გამოვარდნა რაოდენი ბოროტება იყო? ახლა კი თვით ყოფნაც აღარ ჩანს დიდად, რადგან დიდად აღარ ითვლება, როცა ერთმანეთთან ვართ. რაც მაშინ სასჯელის რიგში იდგა, ის ახლა, სიყვარულის დიდი გაცივების გამო, სასჯელის გარეშეც ხდება: ერთმანეთისგან უმიზეზოდ და სიცივის გამო ვიშორებთ თავს. რამეთუ ყოველგვარი ბოროტების მიზეზი სიყვარულის არყოფნაა; ამან დაშალა და გააქრო ეკლესიის ყოველივე ღირსეული და ბრწყინვალე, რითაც სიხარული გვმართებდა. დიდია მოძღვრის კადნიერება, როცა მას საკუთარი წარმატებული საქმეებიდან აქვს მოწაფეთა მხილების უფლება.
ამიტომ პავლეც ამბობდა: „რამეთუ თქუენ უწყით, ვითარ-იგი ღირს ბაძვად ჩუენდა;“ (), და მოძღვარი უფრო ცხოვრების მოძღვარი უნდა იყოს, ვიდრე სიტყვისა. ნურავინ იფიქრებს, რომ ეს დიდსიტყვაობაა; რამეთუ იძულებული გახდა და ეს თქვა საერთო სარგებლობისთვის. ამბობს: „რამეთუ არარაჲ უჯეროჲ ვყავთ თქუენ შორის;“ (). აქედან ვერ ხედავ თავმდაბლობას, რომელსაც იგი ძღვენსაც უწოდებს და წესრიგიანობასაც? ამბობს: „რამეთუ არარაჲ უჯეროჲ ვყავთ თქუენ შორის; და არცაღა ცუდად პური ვისგანმე ვჭამეთ,“ (). აქ იგი იმასაც აჩვენებს, რომ ისინი, ალბათ, ღარიბებიც იყვნენ. და ნუ მეტყვი: „მაგრამ ყველა ხომ ღარიბი არ იყო“; რამეთუ იგი ღარიბებზე და მათზე საუბრობს, ვისაც აუცილებელი საზრდო სხვაგვარად არ ჰქონდა, თუ არა ხელთა შრომით.
რამეთუ არ უთქვამს: „რათა მამებისგან ჰქონდეთ“, არამედ: „რაჲთა მყუდროებით შურებოდინ და თჳსსა პურსა ჭამდენ.“ (). რამეთუ თუ მე, ამბობს, სწავლების სიტყვის მქადაგებელს, შემეშინდა, რომ თქვენთვის ტვირთად არ დავწოლილიყავი, ბევრად უფრო უნდა ეშინოდეს მას, ვინც არაფერში გარგებთ. რადგან ეს მართლაც ტვირთია. ხოლო ტვირთია მაშინ, როცა ვინმე დიდი გულმოდგინებით არ იძლევა. მაგრამ ამას არ მიანიშნებს, არამედ იმას, რომ მათ იოლად არ მოეპოვებოდათ. აბა, რატომ არ შრომობ? ღმერთმა ხელები ამისთვის მოგცა: არა იმისთვის, რომ სხვებისგან იღებდე, არამედ იმისთვის, რომ სხვებს აძლევდე. ხოლო ამბობს: „უფალი თქუენ ყოველთა თანა!“ ().
ეს ჩვენც შეგვიძლია საკუთარ თავს ვუსურვოთ, თუ უფლისას ვაკეთებთ. რამეთუ მოისმინე ქრისტესი, რომელიც მოწაფეებს ეუბნება: „წარვედით და მოიმოწაფენით ყოველნი წარმართნი და ნათელ-სცემდით მათ სახელითა მამისაჲთა და ძისაჲთა და სულისა წმიდისაჲთა, და ასწავებდით მათ დამარხვად ყოველი, რაოდენი გამცენ თქუენ. და აჰა ესერა მე თქუენ თანა ვარ ყოველთა დღეთა და ვიდრე აღსასრულადმდე სოფლისა.“ (). ეს მხოლოდ მათ მიმართ კი არ თქმულა, არამედ ჩვენ მიმართაც. რადგან აშკარაა, რომ აღთქმა მხოლოდ მათთვის არ იყო მიცემული, სიტყვებიდან: „საუკუნის აღსასრულამდე“, არამედ იმათთვისაც, ვინც მათ კვალს მიჰყვება. მაშ, რას ამბობს მათ მიმართ, ვინც მოძღვარნი არ არიან? თითოეული თქვენგანი, თუ მოისურვებს, მოძღვარია; თუნდაც სხვისი არა, საკუთარი თავისა მაინც. ჯერ საკუთარ თავს ასწავლე. თუ საკუთარ თავს ასწავლი ყველაფერს, რის დაცვაც მან გიბრძანა, ამის მეშვეობით მრავალ მიმბაძველს შეიძენ. რამეთუ როგორც ლამპარი, როცა თვითონ ბრწყინვალე გახდება, უამრავ სხვას აანთებს, ხოლო ჩამქრალი არც საკუთარ თავს მისცემს ნათელს და ვერც სხვა ლამპრებს აანთებს, ასევეა ხალასი ცხოვრების შემთხვევაშიც: თუ ჩვენში არსებული ნათელი ბრწყინვალეა, უამრავ მოწაფესა და მოძღვარს შევქმნით, რადგან ნიმუშად ვდგავართ წინ. რადგან ჩემგან წარმოთქმული სიტყვები მსმენელებს ისე ვერ არგებს, როგორც ჩვენი ცხოვრება.
წარმოიდგინე, თუ გსურს, კაცი, ღმერთის მეგობარი, სათნოებით ბრწყინვალე და ცოლის მქონე; რადგან ცოლის, შვილების, მსახურებისა და მეგობრების მქონესაც შეუძლია ღმერთს სათნო ეყოს. მითხარი, განა ასეთი კაცი ჩემზე ბევრად მეტად ვერ შეძლებს ყველას რგებას? რადგან მე თვეში ერთხელ ან ორჯერ მომისმენენ, ან არც ერთხელ, და რაც მოისმინონ, შესაძლოა, ეკლესიის ზღურბლამდე შეინახონ და მაშინვე მოიშორონ; ხოლო მისი ცხოვრების განუწყვეტლივ მხილველნი დიდ სარგებელს იძენენ. როცა შეურაცხყოფილი საპასუხოდ არ შეურაცხყოფს, განა თითქმის არ ჩაამაგრა და არ ამოკვეთა თავისი ლმობიერებით გამოწვეული სირცხვილი შეურაცხმყოფელის სულში? და თუნდაც მაშინვე არ აღიარებდეს სარგებელს, რისხვის გამო ან შერცხვენილი, ან მორიდებული, მაინც მყისვე აცნობიერებს ამას; და შეუძლებელია, შეურაცხმყოფელი ადამიანი, თუნდაც მხეცი იყოს, რომელიმე ბოროტის მომთმენთან შეხვედრის შემდეგ დიდი სარგებლის გარეშე წავიდეს. რადგან სიკეთეებს, თუნდაც არ ვაკეთებდეთ, მაინც ყველანი ვაქებთ და გვაკვირვებს. ასევე, თუ ცოლი ქმარს ლმობიერს ხედავს, მასთან მუდამ მყოფი დიდ სარგებელს იღებს, და შვილიც.
ამიტომ თითოეულს შეუძლია მოძღვარი გახდეს. რადგან ამბობს: „აღაშენებდით ურთიერთსა, ვითარცა-ეგე ჰყოფთცა.“ (). რამეთუ იხილე: სახლს ზარალი შეემთხვა? ცოლი შფოთავს, როგორც უფრო უძლური და ამქვეყნიურის მოყვარული? თუ კაცი სიბრძნისმოყვარეა და ზარალის აბუჩად ამგდები, მასაც ანუგეშებს და არწმუნებს, რომ ვაჟკაცურად იტვირთოს. მითხარი, მაშ, განა იგი ჩვენს სიტყვებზე ბევრად მეტად არ არგებს მას? რადგან თქმა ყველასთვის ადვილია, ხოლო გაკეთება, როცა საჭიროებაში ჩავდგებით, ფრიად ძნელია. ამიტომ ადამიანის ბუნება უფრო საქმეებით იწრთობა ხოლმე; და იმდენად დიდია სათნოების სიჭარბე, რომ ხშირად მონას მთელი სახლი, ბატონიანად, ურგია.
5.
რამეთუ არც უსაფუძვლოდ და არც უბრალოდ უბრძანებს მათ პავლე გამუდმებით, რომ სათნოება აღასრულონ და ბატონების მორჩილნი იყვნენ; იგი იმდენად ბატონთა მომსახურებაზე კი არ ზრუნავს, რამდენადაც იმაზე, რომ „არა სიტყუაჲ იგი ღმრთისაჲ იგმობვოდის“ () და მოძღვრებაც არ იგმობოდეს; ხოლო როცა არ იგმობა, მალე საკვირველადაც გამოჩნდება. და ვიცი მრავალი სახლი, რომ მონათა სათნოებით დიდი სარგებლობა მიიღეს. თუ კი მსახურს, რომელიც ძალაუფლების ქვეშ იმყოფება, შეეძლებოდა ბატონის მოწესრიგება, მით უფრო მეტად შეეძლებოდა ბატონს მსახურების მოწესრიგება. გაინაწილეთ ჩემთან ერთად, გთხოვთ, ეს მსახურება. მე ყველას საერთო სიტყვით მივმართავ; თქვენ კი თითოეულს ცალკე ესაუბრეთ, და ყოველმა თქვენგანმა მოყვასთა ცხონება იკისროს. რამეთუ იმის დასტურად, რომ ოჯახის წევრებმა ამ საქმეებში წინამძღვრობა უნდა იკისრონ, მოისმინე, სად გზავნის პავლე ქალებს: ამბობს, „ხოლო უკუეთუ სწავლის რაჲმე უნდეს, სახლსა შინა თჳსთა ქმართა ჰკითხედ მათ“ (); და მათ მასწავლებელთან არ მიჰყავს. როგორც წიგნის სასწავლებლებში თვით მოწაფეთა შორისაც არიან მასწავლებლები, ასეა ეკლესიაშიც; რამეთუ მას სურს, რომ მასწავლებელს ყველამ არ შეაწუხოს.
რატომ? რადგან ასე დიდი სიკეთეები იქნება: არა მხოლოდ იმიტომ, რომ მასწავლებელს შრომა შეუმსუბუქდება, არამედ იმიტომაც, რომ მოწაფეთაგან თითოეულს, როცა იზრუნებს და ეს საზრუნავი ექნება, მალე შეუძლია მასწავლებელი გახდეს. იხილე, რა დიდ მსახურებას შემოაქვს ცოლს: სახლს უვლის, სახლში არსებულ ყოველივეზე ზრუნავს, მხევლებს განაგებს, საკუთარი ხელებით მოსავს, შვილთა მამად წოდებას განიჭებს, სამეძაოებისგან გათავისუფლებს, უმანკოებისკენ შეგეწევა და ბუნების მძაფრ აღგზნებას აცხრობს. მაგრამ შენც ქველმოქმედებდე მის მიმართ. როგორ? სულიერ საქმეებში გაუწოდე ხელი: რაც კი სასარგებლოს მოისმენ, მერცხლებივით პირით წაიღე, მიიტანე და ჩაუდე როგორც დედის, ისე ბარტყების პირში. როგორ არ არის უგუნურება, რომ სხვა საქმეებში პირველობას შენთვის მოითხოვდე და თავის ადგილს იკავებდე, სწავლებისას კი შენს წოდებას ჩამორჩებოდე? მმართველი მართულებზე პატივით კი არ უნდა აღმატებულობდეს, არამედ სათნოებებით; რამეთუ ეს მმართველს ეკუთვნის: ის მართულთაგან მოდის, ეს კი თვით მმართველის წარმატებაა.
თუ დიდ პატივს მიიღებ, ეს შენთვის არაფერია; რადგან იგი სხვებისგან მიიღე; ხოლო თუ დიდი სათნოებით ბრწყინავ, ეს მთლიანად შენია. შენ ხარ ის, ვისზეც ითქვა: „თავ დედაკაცისა - ქმარი“ (); მაშ, თავმა დანარჩენი სხეული მოაწესრიგოს. ნუთუ ვერ ხედავ, რომ თავი დანარჩენ სხეულზე იმდენად ადგილით კი არ აღმატებულობს, რამდენადაც განგებით, როგორც რომელიღაც მესაჭე, მთელ სხეულს მართავს? რადგან თავშია როგორც სხეულის, ისე სულის თვალები; იქიდან მოედინება მათკენ განჭვრეტის უნარი და იქიდანვე მბრძანებლობის ძალა. და დანარჩენი სხეული მსახურებისთვის არის განწესებული, თავად თავი კი ბრძანებისთვის არის დადგენილი. ყველა გრძნობა იქიდან იღებს დასაბამსა და წყაროს; ხმოვანი ორგანოების მოქმედებაც, მხედველობის უნარიც, ყნოსვაც და მთელი შეხებაც იქიდან აღემართება; რადგან ნერვებისა და ძვლების ფესვიც იქიდან არის შემდგარი. ხედავ, რომ განგებით უფრო მეტად აღმატებულობს, ვიდრე პატივით? ასე ვმართავდეთ ჩვენც ცოლებს: მათზე ვიმარჯვებდეთ არა იმით, რომ მათგან მეტ პატივს ვითხოვდეთ, არამედ იმით, რომ ისინი ჩვენგან უფრო მეტად იღებდნენ სიკეთეს.
ვაჩვენე, რომ ისინი მცირე სიკეთეებს არ გვიკეთებენ; მაგრამ თუ მოვისურვებთ, რომ საზღაური სულიერ საქმეებში მივცეთ, ჩვენ გავიმარჯვებთ, რადგან ხორციელ საქმეებში თანასწორი საპასუხო საზღაურის მოტანა შეუძლებელია. მაშ, რა? განა ბევრ ქონებას შემოიტანთ? მაგრამ ის იცავს; ხოლო მისი ეს განგება იმ ქონებას თანასწორად აწონასწორებს, და ამგვარად იმ ქონებას იგი სჭირდება. რატომ? იმიტომ, რომ მრავალმა, ვისაც ბევრი რამ ჰქონდა, რადგან დამცველი არ ჰყავდა, ყველაფერი დაკარგა.
მაგრამ შვილების გამო ორივე თანაზიარობთ, და ორივე მხრიდან თანასწორია სიკეთე; უფრო კი ის ამ საქმეებში უფრო შრომატევად მსახურებას ეწევა, რადგან მუდამ მუცლით ატარებს ნაყოფს და მშობიარობის ტკივილებით იგლიჯება. ამიტომ მხოლოდ სულიერ საქმეებში შეძლებ გამარჯვებას. მაშ, იმაზე ნუ ვიზრუნებთ, როგორ გვექნება ქონება, არამედ იმაზე, როგორ წარვუდგენთ ღმერთს კადნიერებით იმ სულებს, რომლებიც მოგვანდეს; რადგან მათი მოწესრიგებით საკუთარ თავებსაც უდიდეს სარგებლობას მოვუტანთ. რამეთუ ვინც სხვას ასწავლის, თუნდაც სხვა არაფერი იყოს, თვით ლაპარაკისას შემუსვრება, და განსაკუთრებით მაშინ, რაჟამს დაინახავს, რომ თავადაც პასუხისმგებელია იმაზე, რის გამოც სხვებს ამხელს. ამიტომ, რადგანაც საკუთარ თავებსაც ვარგებთ, იმათაც, და მათი მეშვეობით სახლსაც, და ეს ღმერთსაც უმთავრესად სათნო უჩანს, ნუ დავიღლებით როგორც საკუთარი თავის, ისე ჩვენზე მოსამსახურე სულების მოვლით, რათა ყველასთვის მივიღოთ საზღაური და დიდი სიმდიდრით მივაღწიოთ წმინდა ქალაქს, ჩვენს დედას, „ზეცისა იგი იერუსალჱმი“ (), რომელიც „დედაჲ ჩუენ ყოველთაჲ“ () არის; ნუ იყოფინ, რომ ოდესმე მისგან განვვარდეთ, არამედ საუკეთესო მოქალაქეობაში გაბრწყინებულებმა, დიდი კადნიერებით ღირსნი გავხდეთ ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს ხილვისა, რომელთან ერთადაც მამას, წმინდა სულთან ერთად, დიდება, ძალა და პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.
ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.