...მოუვათ. ამიტომ, მათი ცარიელი ლაყბობის უკუგდების შემდეგ, ეკლესიის შვილებს ამ გამოთქმის ჭეშმარიტი აზრი უნდა ვაჩვენოთ. ვინ არის ის, ვისაც ეუბნება ღმერთი: „ვქმნეთ კაცი"? ვინ სხვა, თუ არა „დიდისა განზრახვისა ანგელოზი, საკვირველი თანგანმზრახი, ღმერთი ძლიერი, ჴელმწიფე, მთავარი მშვიდობისა, მამა მერმეთა საუკუნოსა" (), ღვთის მხოლოდშობილი ძე, არსებით მამის თანასწორი, „რომლის მიერ ყოველი შეიქმნა"? მას ეუბნება (მამა): „ვქმნეთ კაცი ხატებისაებრ ჩვენისა და მსგავსებისაებრ". აქ მას სასიკვდილო დარტყმა მიაქვს არიანულად მოაზროვნეთათვისაც. არ თქვა ბრძანებითად: „შექმენი", როგორც ქვემდგომს ან არსებით ნაკლებს, არამედ როგორც თანაპატივიერს: „ვქმნეთ". შემდგომი სიტყვებიც თანაარსობას გვიჩვენებს: „ვქმნეთ," — ამბობს, — „კაცი ხატებისაებრ ჩვენისა და მსგავსებისაებრ". მაგრამ აქ კიდევ სხვა ერეტიკოსები აღდგებიან, ეკლესიის დოგმატების დამამახინჯებლები, და ამბობენ: აი, ის ამბობს — „ჩვენი ხატის მსგავსად" — და ამის გამო ღმერთს კაცის მსგავსს უწოდებენ. მაგრამ ეს უკიდურესი უგუნურება იქნებოდა — ის, ვისაც არც ხატი აქვს, არც სახე და ვინც უცვალებელია, ადამიანურ სახეში ჩაყენება, და უსხეულოს ხორციელი ნიშან-თვისებები და სხეულის ნაწილები მიწერა. რა შეედრება ამ უგუნურე...
Isaiah 9:6
განმარტებები ვერ მოიძებნა ამ მუხლისთვის
...მისსა მიმართ მორწმუნეთაჲსა, ჰყოფს მათ თესლ ნაყოფიერ, გამომღებელ ოცდაათეულისა, სამოცეულისა და ასეულისა.
ჳკუმენისი: შესაძლებელ არს, რაჲთა ქრისტესთჳსცა გულისჴმა-იყოფებოდის სიტყუაჲ ესე, ვითარცა იტყჳს წმიდათა შორის დიდი კჳრილე, რამეთუ იგი არს უფლისა მიერ მონიჭებული ჩუენდა ნაყოფი, "რამეთუ ყრმაჲ იშვა ძე და მოგუეცა ჩუენ" (). და არათუმცა იგი თავადი განჴორციელებულ იყო სათნო-ყოფითა მამისაჲთა, რომელმან მოავლინა იგი, არარაჲთმცა უმოლხინეს იყო სოდომისა და გომორისა სოფელი ესე, რომელი მან თავადმან მოიყიდა სისხლითა თჳსითა.
ს ი ტ ყ უ ა ჲ ე ს ე: „გამოუცხადე სახელი შენი კაცთა, რომელნი მომცენ მე; სოფლისა ამისგანნი იყვნეს და მომცენ, და სიტყუაჲ შენი დაუმარხავს“ (17,6).
თ ა რ გ მ ა ნ ი: „დიდისა ზრახვისა ანგელოზ“ ეწოდების ძესა ღმრთისასა ყოველთა მათ სწავლათათჳს, რომელ ასწავა, და პირველად, რომელ მამაჲ უქადაგა კაცთა, რომელსა აწ იტყჳს, ვითარმედ: „გამოუცხადე სახელი შენი კაცთა“; რამეთუ თქუა რაჲ, ვითარმედ: „საქმჱ შენი აღვასრულე“, აწ იტყჳს, თუ რომელი საქმჱ. ესეო: „გამოუცხადე სახელი შენი კაცთა“. უკუეთუ ვინ თქუას, ვითარმედ სახელი ღმრთისაჲ თჳთ საცნაურ იყო, გულისხმა-ყავთ, რამეთუ ჰურიათა მიერ ოდენ იყო საცნაურ, და არცა მათ მიერ სრულიად, არამედ წარმართთა ყოვლადვე არა იცოდეს, ხოლო ჰურიათა დაღაცათუ იცოდეს, არამედ მამად არა. ხოლო ქრისტემან გამოუცხადა სახელი მისი სიტყჳთცა და საქმით.
ს ა ხ ა რ ე ბ ა ჲ: „რომელნი მომცენ მე სოფლისა ამისგან“ (17,6).
თ ა რ გ მ ა ნ ი: ვითარცა ზემო იტყოდა, ვითარმედ: „ვერვინ მოვალს ჩემდა, უკუეთუ არა მოცემულ იყოს მისდა ზეცით, უკუეთუ არა მოიყვანოს იგი მამამან“,...
...წინაჲსწარმეტყუელთასა არცა ჰურიანი ისმენდეს ყოველნივე, ხოლო მხოლოდშობილისა ძისა ღმრთისაჲ ყოველმან სოფელმან ისმინა და ჰრწმენა. „გამოთქუმაჲ“ უკუე ამას ადგილსა განცხადებულსა მას და მტკიცესა სწავლასა მოასწავებს. ამისთჳსცა „სიტყუა“ ეწოდების მას და „დიდისა ზრახვისა ანგელოზ“. ვინაჲთგან უკუე ესოდენი პატივი მოგჳღებიეს და უსრულესი სწავლაჲ, რამეთუ არა წინაჲსწარმეტყუელთა მიერ, არამედ თავადისა მიერ ძისა გუეზრახა ჩუენ ღმერთი, ამისთჳს თანაგუაც, რაჲთა ფრიად უზეშთაესი და ღირსი პატივისაჲ მის მოქალაქობაჲ ვაჩუენოთ; რამეთუ ბოროტ არს, უკუეთუ იგი თავადი ესოდენ დამდაბლდა, რომელ არღარა მონათა მიერ, არამედ თავისა მიერ თჳსისა გუეტყოდა ჩუენ, ხოლო ჩუენ არღარაჲ ვაჩუენოთ პირველისა მის უმაღლესი ცხორებაჲ, რამეთუ პირველთა მათ მოსე აქუნდა მოძღურად, ხოლო ჩუენ - მეუფჱ იგი მოსესი.
სწავლაჲ იე სიყუარულისათჳს
ღირსი უკუე ესევითარისა მის პატივისაჲ მოქალაქობაჲ ვაჩუენოთ და ნუმცა რაჲ გუაქუს ზიარებაჲ ქუეყანისა თანა, რამეთუ ამისთჳს ზეცით მოგუართუა ჩუენ სწავლაჲ მოქალაქობისაჲ, რაჲთა მოძღურისა მის სწავლასა შეუდგეთ ძალისაებრ ჩუენისა. ხოლო მსგავსებაჲ ამისი ესრეთ იქმნების, რაჲთა არა თჳსთა თავთასა ვეძიებდეთ ყოლადვე, არამედ მოყუას-თასაცა, ვით...
...ორე იტყჳს განცხადებულადრე და ვითარმცა მუნ მდგომარე იყო სულითა მით წინაწარმეტყუელებისაჲთა: „ყრმაჲ იშვა ჩუენდა, და ძე მოგუეცა ჩუენ, რომლისა მთავრობაჲ ზედა მჴართა მისთა, და ჰრქჳან მას სახელი დიდისა ზრახვისა ანგელოზ, საკჳრველი თანამზრახვალი, ღმერთი ძლიერი, ჴელმწიფე, მთავარი მშჳდობისაჲ, მამაჲ მერმეთა მათ საუკუნეთაჲ“. ვისნი არიან სახელნი ესე, ურჩულონო, თჳნიერ უფლისა ჩუენისა იესუ ქრისტესნი, რომელი გჳშვა ქალწულმან სულისაგან წმიდისა.
ს ა ხ ა რ ე ბ ა ჲ: „განიღჳძა იოსებ ძილისაგან და ყო ეგრე, ვითარცა უბრძანა მას ანგელოზმან მან უფლისამან, და წარიყვანა ცოლი თჳსი“ (1,24).
თ ა რ გ მ ა ნ ი: იხილეა გონებაჲ მორწმუნე და წრფელი, რომელმან ოდეს-იგი იჭჳ ცოდვისაჲ მოიგონა, განტევებაჲ იზრახა, რაჲთა არა იყოს სახლსა მისსა წინააღმდგომი რჩულისაჲ; და კუალად, რაჟამს ესმა სიტყუაჲ ანგელოზისაჲ და იჭჳ იგი ბოროტი განქარდა, მეყსეულად ყოველივე ორგულებისა გულისსიტყუაჲ აღმოიგდო გულისაგან თჳსისა და წარიყვანაო, ესე იგი არს, თუ მიითუალა გონებითა ყოფად ქალწულისა სახლსა შინა მისსა. რამეთუ არა თუ სხუაგან სადმე იყო ანუ განსრულ იყო სახლით, რომელ იტყჳს, თუ „წარიყვანა“, არამედ გონებისა მისისა იტყჳს ზრახვასა. რამეთუ პირველ ჩუენებისა განეზრახა განტევებაჲ მისი და განვლინებაჲ სახლისაგა...