...ამისგან (ბოროტებისგან) ზიანს ავიცილებთ და ვერც იმას (სათნოებას) მივაღწევთ. რომ სათნოება ღირსია ჩვენი სურვილისა და ცხოველი სიყვარულისა, ისმინე, რას ამბობს წინასწარმეტყველი: „განკითხვანი უფლისანი ჭეშმარიტებით არიან და განმართლებულ მის თანა. გულისსათქმელ არიან უფროს ოქროსა და ანთრაკთა პატიოსანთა ფრიად" (). ასე თქვა არა იმიტომ, რომ ეს ერთადერთი ყველაზე სანატრელი რამ არის, არამედ იმიტომ, რომ ჩვენთან ამ საგნებზე ძვირფასი ვერაფერი მოიძებნება. ამიტომ დაუმატა: „და უტკბილეს უფროს თაფლისა ღა გოლეულისა". აქაც ეს შედარება იმიტომ იხმარა, რომ თაფლზე ტკბილ ნივთიერებას ვერ პოულობდა. ხოლო ისინი, ვისაც უგუნური ვნება და სიმდიდრის დაგროვების სიყვარული აკავებს, ყველა ძალას ამას ახმარენ და ვერასოდეს ძღებიან, რადგან ვერცხლისმოყვარეობა დაუოკებელი სიმთვრალეა; და როგორც მთვრალნი, რაც უფრო მეტ ღვინოს ასხამენ საკუთარ თავში, მით უფრო ძლიერი წყურვილი ეუფლებათ, ისე ეს (ვერცხლისმოყვარენი) ვერასოდეს აჩერებენ ამ მოუთოკავ ვნებას, არამედ რაც უფრო ხედავენ თავიანთი ქონების ზრდას, მით უფრო ძლიერად აღიგზნებიან ანგარებითა და არ ეშვებიან ამ ბოროტ ვნებას, ვიდრე ბოროტების უფსკრულში არ ჩაინთქმებიან. თუ ეს ადამიანები ასეთი დაძაბულობით გამოავლენენ ამ დამღუპველ ვნებას,...
ფსალმუნნი 18:1
განმარტებები ვერ მოიძებნა ამ მუხლისთვის
...ადმი მიცემულთა. არაფერი ამგვარი არ არის საშიში სულიერი ძვირფასი ქვებისგან; არა, მათი სიმდიდრე გამოუთვლელია, სიხარული — უჭკნობი და შეუდარებლად მაღალია იმ სიამოვნებაზე, რომელსაც ადამიანები იმ ნივთიერი ქვებისგან იღებენ. ისმინე, რას ამბობს დავითი: „გულისსათქმელ არიან უფროს ოქროსა და ანთრაკთა პატიოსანთა ფრიად" (). ხედავ, როგორ წარმოაჩინა ყველაზე ძვირფასად მიჩნეული ნივთიერებანი და არა მხოლოდ ამგვარი შედარებით არ დაკმაყოფილდა, არამედ კიდევ დაუმატა: „ფრიად", და ამით ღვთის სიტყვის უპირატესობა გვიჩვენა; „უფროს ოქროსა, — ამბობს, — და ანთრაკთა პატიოსანთა ფრიად". ეს იმას კი არ ნიშნავს, რომ ღვთის სიტყვები მხოლოდ ამ ხარისხითაა სანატრელი; არამედ, რადგან ხედავდა, რომ ადამიანები სწორედ ამ ნივთიერებათ ანიჭებდნენ უმაღლეს ფასს, ამიტომ წარმოაჩინა ისინი, რათა სულის სიტყვათა უპირატესობა და უმაღლესი ძვირფასობა ეჩვენებინა. ხოლო, რომ საღვთო წერილს ჩვეულებად აქვს მის მიერ მოტანილი სარგებელი გრძნობადი საგნებით შეადაროს და ამგვარად თავისი უპირატესობა აჩვენოს, ისმინე, რა მოსდევს შემდეგ: „და უტკბილეს უფროს თაფლისა ღა გოლეულისა" (). აქაც ისევ ის კი არ არის ნათქვამი, რომ (ღვთის სიტყვები) მხოლოდ ამ ხარისხი...
...თანა დაუწყებელ, არამედ დასაბამსავე სოფლისასა ქმნულ არიან უხილავად, არამედ ხილულთა ქმნულთა მათ შინა საცნაურად იხილვების უხილავობაჲ მათი, ესე იგი არს გონებითა გულისჴმა-იყოფების, რამეთუ ცანი უთხრობენ დიდებასა ღმრთისასა () დ[... ...ხოლო]დ სახილველობითა ოდენ, რაჲთა, რაჟამს ცაჲ იხილო, უეჭუელად გულისჴმა-ჰყო, ვითარმედ არიან მას შინა ღმრთისმსახურნი და ესრეთ, ხილულისა მისგან დაბადებულისა უხილავნი იგი ძალნი გონებითა იხილნე, და ესრეთ, ხილულთა მიერ და უხილავთა განისწავლო ცნობად დამბადებელისა. და ამათისა დაწყებულობისა და რომელთამე განხრწნადობისაგანცა გეუწყოს მისი დაუსაბამოჲ და სამარადისოდ დაუსრულებელი ძლიერებაჲ, ღმრთისა ყოველთა მცვალებელსა და თჳთ ყოველსავე მინა უცვალებელისაჲ.
მოციქულისაჲ: რაჲთა იყვნენ იგინი ვერ სიტყჳს-მგებელ, რამეთუ იცოდეს ღმერთი და არა ღმრთეებრ ადიდებდეს მას გინა ჰმადლობდეს (1,20-21).
თარგმანი: ესე არა ამისთჳს ყო ღმერთმან, რაჲთა სიტყუაჲ მიუღოს მათ, არამედ ამისთჳს, რაჲთა...
...ზომი არს თაფლისა მსგავსებაჲ, არამედ თაფლისა უტკბილესი არარაჲ არს ჩუენ შორის. უკუეთუ არა, ისმინე, რასა იტყჳს წინაჲსწარმეტყუელი, და გამოაჩინებს გარდამატებულებასა სიკეთისა მათისასა, ვითარმედ: „გულისსათქუმელ არიან იგინი უფროჲს ოქროჲსა და ანთრაკისა პატიოსნისა მრავლისა და უტკბილეს არიან უფროჲს თაფლისა გოლეულისა“. არამედ მათთჳს არს ესე ესრეთ, რომელთა გონებაჲ წმიდად მხედველ არს. ამისთჳსცა შესძინა, ვითარმედ: „მონამან შენმან იცვნეს იგინი“; და სხუასა ადგილსა თქუა, ვითარმედ: „ტკბილ არიან სასასა ჩემსა უფროჲს თაფლისა სიტყუანი შენნი“, და კუალად იტყჳს: „უფროჲს თაფლისა პირსა ჩემსა“, რამეთუ მრთელ იყო გონებაჲ მისი. ამისთჳს უკუე ჩუენცა ნუმცა უძლურნი სულითა მოუჴდებით სიტყუათა ამათ, არამედ განვიკურნნეთ სულნი ჩუენნი და ესრეთ ვისმენდეთ, რამეთუ ამისთჳს ვთქუენ მრავალნი ესე სიტყუანი და არღარა მითქუამს მისთა სიტყუათაგანი, რაჲთა თითოეულმან ჩუენმან ყოველი სახე უძლურებისაჲ განსდევნოთ და, ვითარცა ცად შემავალნი, ესრეთ შემოხჳდეთ წმიდად ყოვლისაგან ვნებისა და ზრუნვისა.
რამეთუ უკუეთუ არა ესრეთ კეთილად განიწმიდნეთ სულნი თქუენნი, ვერაჲ ირგოთ ამიერ. და ნუვინ იტყჳ...
...ებასა და წესსა ზედა ფრიად ტკბილ არიან და საწადელ მცნებანი ღმრთისანი. ამისთჳსცა ისმინე წინაჲსწარმეტყუეელისაჲ, რომლისა საცნობელნი სულისანი წმიდა იყვნეს, რასა-იგი იტყჳს, რამეთუ: „ტკბილ არიანო სასასა ჩემსა სიტყუანი შენნი, უფროჲს თაფლისა პირსა ჩემსა“. ; ; ეგრეთვე, უკუეთუ ჩუენცა განვიწმიდნეთ საცნობელნი სულთა ჩუენთანი და ვითხოოთ მჴურვალედ ღმრთისამიერი შეწევნაჲ, ვიწყოთ ყოვლისავე მცნებისა საქმედ, რაოდენ ძალ-გუედვას, და იხილოს რაჲ უფალმან გულსმოდგინებაჲ ჩუენი, მოგუცეს ძალი უმეტესისაცა წარმარ-თებად, ვიდრემდე მივიწინეთ მადლითა მისითა საზომსა მას სრულებისასა და ვიქმნეთ თანამოდასე მოშიშთა მისთა. რაჲ სიძნელე აქუს მოწყალებასა? ჭეშმარიტად არცა ერთი. აწ უკუე ადვილი ესე მცნებაჲ მოსწრაფებით აღვასრულოთ, და მერმე უძნელესთაცა აღსრულებად ფრიადი ძალი მოგუცეს უფალმან.
ვიცხოთ თავთა ჩუენთა ზეთი იგი წყალობისაჲ, რაჲთა წყლულებანი სულთა ჩუენთანი განიკურნენ და ნათელი ღმრთისაჲ მოგუეფინოს. ნუ იტყჳ, თუ: მას ვისმე ესოდენი შანთი აქუს ოქროჲსაჲ და არას მისცემს. რაჲ არს ესე შენდა, კაცო? უკუეთუ შენ სიგლახაკისაგან შენისა ჰყო მოწყალებაჲ, უფროჲსღა საკჳრველ იქმნე. რასა...
...აჲ ღმერთმან, ვითარმცა უგულებელს-გყო შენ, რომელი-ეგე უმეტეს ყოველთა ცხოელთა პატივცემულ ხარ?
რაჲსათჳს მისცა შროშანთა ველისათა ესოდენი შუენიერებაჲ? რაჲთა აჩუენოს სიბრძნე თჳსი და გარდამატებულებაჲ ძალისა მისისაჲ, რაჲთა ყოვლით კერძო დიდებაჲ მისი გულისჴმა-ვყოთ, რამეთუ არა ხოლო თუ „ცანი უთხრობენ დიდებასა ღმრთისასა“, არამედ ქუეყანაჲცა, ვითარცა დავით იტყჳს, ვითარმედ: „აქებდით უფალსა ხენი ნაყოფიერნი და ყოველნი ნაძუნი“. რამეთუ ზოგნი იგი ნაყოფთა მიერ და ზოგნი სიდიდისაგან და ზოგნი შუენიერებისაგან, სხუანი სურნელებისაგან, სხუანი სიტკბოებისაგან, სხუანი სხჳთა სახითა და სხუანი სხჳთა აჩუენებენ სიბრძნესა ღმრთისასა და უსიტყუელითა ჴმითა ქადაგებენ დიდებასა მისსა და შესწირვენ მისსა ქებასა, ვითარცა იტყჳს, ვითარმედ: „არა არიან თქუმულ, არცა სიტყუა, რაჲ-თამცა არა ესმა ჴმაჲ მათი“. და მოციქული ღაღადებს, ვითარმედ: „უხილავი იგი მისი დაბადებითგან სოფლისაჲთ ქმნულთა მათ შინა საცნაურად სახილველ არს - სამარადისოჲ იგი ძალი მისი და დიდებაჲ“.
რამეთუ ესეცა მებრ დიდად გულისჴმა-გჳყოფს მიუთხრობელსა მას სიმდიდრესა სიბრძნისა...