სახარებაჲ მათესი 13:5

თ ა რ გ მ ა ნ ი: „გამოვიდა მთესვარი თესვად“. ვინაჲ გამოვიდა, რომელი-იგი ყოველგან არს და ყოველივე აღუვსიეს, ანუ ვითარ გამოვიდა? არა თუ ადგილითი ადგილად სლვითა, რამეთუ ყოველივე დაუპყრიეს მას, არამედ წყალობითა და განგებულებითა მახლობელ ჩუენსა იქმნა, შემოსითა მით ჴორცთაჲთა. რამეთუ ჩუენ შესლვად მისა ვერ ჴელ-გუეწიფებოდა შუვაკედლისა მისგან ცოდვათაჲსა, რომელნი ვითარცა ზღუდე რვალისა იყვნეს შორის ჩუენსა და მისა, ამისთჳს წყალობით თავადი ჩუენდა გამოვიდა. და რაჲსა-მე გამოვიდა? წარწყმედად ქუეყანისა ეკლოვნებისა მისისათჳს? ანუ ტანჯვად მუშაკთა მათ კაცთა, რომელთა ეკალი და კუროჲსთავი მოიმუშაკესა? ნუ იყოფინ! არამედ განწმედად ეკალთა მათ მოვიდა და თესვად სიტყუასა მას ცხორებისასა.

რამეთუ თესლად აწ სიტყუასა მას მოძღურებისასა იტყჳს და ქუეყანად - სულებსა კაცთასა, ხოლო მთესვარად - თავსა თჳსსა. იხილეთ უკუე, რაჲ შეემთხჳა თესლსა მას: სამი ნაწილი წარწყმდა და ერთი ცხონდა, და არცა იგი სწორებით, არამედ ცხოვნებულთაცა შორის ფრიადი იქმნა განყოფილებაჲ. რამეთუ თავადი უშურველად ასწავლიდა ყოველთა; ვითარცა მთესვარი უშურველად სთესავნ, ეგრეთვე სახიერმან მან უშურველად მიუთხრა...

4-6. და თესვასა მას მისსა რომელიმე დავარდა გზასა ზედა. და მოვიდეს მფრინველნი ცისანი და შეჭამეს იგი. და სხუაჲ დავარდა კლდოვანსა ზედა, სადა არა იყო მიწაჲ ფრიად; და მეყსეულად აღმოსცენდა, და რამეთუ არა იყო სიღრმე მიწისაჲ, მზე რაჲ აღმოჰჴდა, დასცხა, და რამეთუ ძირნი არა დაებნეს, განჴმა. - გზაში უზრუნველი და ზანტი ადამიანები იგულისხმება, რომელნიც სიტყვას საერთოდ არ იწყნარებენ, რადგანაც გონება მათი გატკეპნილი და გამომშრალი გზაა, რომელიც არასოდეს მოხნულა. ამიტომაც სიტყვებს ფრინველნი ზეცისანი, ანუ ჰაერის სულები, ე. ი. დემონები სტაცებენ. ხოლო კლდოვანში ისინი იგულისხმებიან, რომელნიც სიტყვას კი ისმენენ, მაგრამ, თავიანთი სისუსტის გამო, ვერ უმკლავდებიან რა ცდუნებასა და მწუხარებას, საკუთარ გადარჩენის საქმეს ღალატობენ. ამომავალ მზეში ცდუნებანი მოიაზრე, რადგანაც ადამიანებს ცდუნებანი წარმოაჩენენ და მსგავსად მზისა, დაფარულს ცხადყოფენ.

7. და სხუაჲ იგი დავარდა ეკალთა შორის, და აღმოსცენდეს ეკალნი და შეაშთვეს იგი. - ესენი ისინი არიან, რომელნიც სიტყვას საზრუნავებით აშთობენ, რადგან მდიდარი თითქოსდა კეთილ საქმეს აკეთებს, მაგრამ საქმე იგი არც...

...ბის გზა ეჩვენებინა. მაგრამ, ალბათ, ვინმე იტყვის: რატომ არ გახადა ღმერთმა მართალი ქალდეის მიწის მცხოვრებთა ღვთისმოსაობისკენ მეგზურად? შეიძლება ვიფიქროთ, რომ მათ ცხონებაზეც სხვათა მეშვეობით ღმერთმა მზრუნველობა გამოიჩინა; მაგრამ ისმინე, რას ამბობს ქრისტე: „არა არს წინაწარმეტყუელი შეურაცხ, გარნა სოფელსა თჳსსა" (მათ 13:57). მაშ, ღმერთმა, რომ აესრულებინა აღთქმა, რომელიც მართალს მისცა, როცა უთხრა: „განვადიდო სახელი შენი", — დაუშვა შიმშილი და ამ უკიდურესობით ეგვიპტეში წასვლა, რათა იქაურმა მცხოვრებლებმაც შეიტყონ, რა დიდია ამ კაცის სათნოება. შიმშილი, როგორც რაღაც ჯალათი, ბორკილებით შეკრა იგი, ძალით წაათრია უდაბნოდან ეგვიპტეში. მაგრამ ვნახოთ ბოლოს, რა მოხდა ამის შედეგად და რა უბედურებაში ჩავარდა მართალი, რათა შეიცნოთ მისი მამაცობაც და მისი ცოლის სიბრძნისმოყვარეობაც. როცა მრავალი გზა გაიარეს და უკვე ეგვიპტეს მიუახლოვდნენ, მართალმა შიში იგრძნო და, შეშინებული და თრთოლვით სიცოცხლის, ასე ვთქვათ, გამოც, ცოლთან ლაპარაკს შეუდგა. **„ხოლო იყო, — ნათქვამია, — რაჟამს მიეახლა აბრაამ შთასლვად ეგჳპტედ, ჰრქუა სარას, ცოლსა თჳსსა: უწყი, რამეთუ დედაკაცი პირკეთილი ხარ შენ; იყოს უკუე, ვითარცა გიხილონ შენ მეგჳპტელთა, თქუან, ვითარმედ: ცოლი მისი არს ისი და მომკლან მე, ხო...

...უკეთურთა და მიზეზისა მოწყუედად, ხოლო ოდეს იგიცა მოვიდეს და ქმნეს ესრეთვე და სწავლანი უმეტესნი და სასწაულნი დიდნი, მაშინ უმეტესისა საშჯელისა თანამდებ იქმნენ, რაჟამს ჰხედვიდენ, ვითარმედ იგი ყოველი სახელითა ჩემითა იქმნებოდის. რამეთუ აწ იტყჳან, ვითარმედ: „ხუროჲსა ძჱ არს, რომლისა მამაჲ და დედაჲ ჩუენ ვიცით“; (შდრ. მათ. 13,55); (მარკ. 6,3); (იოან. 6,42) ხოლო რა-ჟამს იხილონ სახელითა ჩემითა უკეთურებისა დევნულებაჲ, ბუნებათა კურნებაჲ, ეშმაკთა სივლტოლაჲ, მაშინ რაჲ თქუან? რამეთუ წამა ჩემთჳს მამამან, წამოს სულმანცა, დაღაცათუ პირველცა წამა, არამედ აწცა წამოს „და ამხილოს სოფელსა ცოდვისათჳს“ (16,8). ესე იგი არს, ვითარმედ ყოველი მიზეზი მოუწყჳდოს და გამოაჩინოს, ვითარმედ შეუნდობელად ცოდეს, და დაამტკიცოს, ვითარმედ მე არასადა მიცოდავს; „და სიმართლისათჳს, რამეთუ მე მამისა ჩემისა მივალ, და არღარა მხედვიდეთ მე“ (16,10), ესე იგი არს, ვითარმედ: გამოაჩინოს უბიწოჲ იგი ცხორებაჲ ჩემი, რომლისა სახე არს მამისა მიმართ მისლვაჲ. რამეთუ ვინაჲთგან ჰურიანი იტყოდეს, ვითარმედ არა ღმრთისა მიერ და ცოდვილი არსო, ამისთჳს იტყჳს, ვითარმედ ესეცა მიზეზი მოუწყჳდოს და ამისთჳსცა ამხილოს, რაჟამს მოვიდეს სული იგი წმიდაჲ და გამოაჩი...

...დაჰკრიბონ“ (8,57-59).

თ ა რ გ მ ა ნ ი: ჰხედავა, ვითარ აბრაჰამის უზეშთაესობაჲ გამოაჩინა? რამეთუ რომელსა უხაროდა ხილვად დღისა მისისა და დიდად უჩნდა ხილვაჲ მისი, საცნაურ არს, რამეთუ ვითარცა განმაცხოველებელისაჲ და ვითარცა უზეშთაესისაჲ აქუნდა დღჱ იგი, რამეთუ ვინაჲთგან იგინი იტყოდეს, ვი-თარმედ: „ხუროჲსა ძე არს“, (მათ. 13,55) და არარას სხუასა გულისხმა-ჰყოფდეს, ამისთჳს მცირედ-მცირედ აღიყვანებს მათ მაღლისა გონებისა მიმართ. ხოლო მათ რაჟამს ესმა, ვითარმედ არა იციან ღმერთი, არა ესრეთ განფიცხნეს, არამედ რაჟამს ესმა, ვითარმედ: „პირველ აბრაჰამის ყოფადმდე მე ვარ“, განრისხნეს, ვითარმცა პატიოსნებაჲ მათი უჴმარქმნილ იყო, და ამისთჳს ქვასა დაჰკრებდეს მას. „იხილა დღჱ ჩემი და განიხარა“. - გამოაჩინებს, ვითარმედ არა უნებლიაჲთ მოვალს ვნებად, ვინაჲთგან აქებს მას, რომელმან ჯუარ-ცუმისა მისისა ხილვისათჳს განიხარა, რამეთუ ესე ცხორებაჲ ყოვლისა სოფლისაჲ იყო; ხოლო მათ ქვისა დაკრებაჲ ენება, ესრეთ მარადის მზა იყვნეს მოკლვად და თჳნიერ გამოძიებისა იქმოდეს საქმეთა მათ. ხოლო რაჲსათჳს არა თქუა, თუ: პირველ აბრაჰამის ყოფადმდე მე ვიყავ, არამედ: „მე ვარო“? ამისთჳს, რამეთუ ვითარცა მამამან ესე სიტყუაჲ იჴმარა, ვითარმედ: „მე ვარ, რომელი ვარ“, (გამ. 3,14) ე...

...); (ლუკ. 3,16); (იოან. 1,26-27) ხოლო მათ ვითარცა უყუარდა მარადის კაცობრივი და ამაოჲ საქმე, არა ენება ესე, რაჲთა ქრისტესა დაემორჩილნენ, არამედ უფროჲსად იოვანე აქუნდა დიდად, ხოლო ქრისტესთჳს იტყოდეს, ვი-თარმედ: „ძჱ არს ხუროჲსაჲ“, (შდრ. მათ. 13,55); (მარკ. 6,3) და ვითარმედ: „ნაზარეთით არს“, (შდრ. მათ. 21,11) რომელი-იგი შეურაცხად აქუნდა; და ვითარმედ: „მეზუერეთა და ცოდვილთა თანა ჭამსო“, (შდრ. მათ. 9,11); (მარკ. 2,16); (ლუკ. 5,30) რომელი-იგი იქმოდა ამას, რაჲთამცა იგინი მოიზიდნა, და რამეთუ არა ემოსა სამოსელი სტევისაგან აქლემისა და სარტყელი ტყავისაჲ. (შდრ. მათ. 3,4); (მარკ. 1,6) და ამას ყოველსა უბადრუკნი იგი ვერ გულისხმა-ჰყოფდეს, არამედ შეურაცხად აქუნდა ქრისტე.

ხოლო რაჟამს იოვანე მარადის მისა მიმართ მიავლენდა მათ, და მათ სირცხჳლ-უჩნდა საქმე ესე და ენება, რაჲთამცა უფროჲსად იოვანე აქუნდა მოძღურად, ხოლო ცხადად ამისა თქუმად ვერ იკადრებდეს,...

...და მამულად თჳსად და ასწავებდა მათ შესაკრებელთა შორის მათთა“ (13,53-54).

თ ა რ გ მ ა ნ ი: რაჲსათჳს წარვიდა მიერ ადგილით? ამისთჳს, რამეთუ ენება ყოველთა ადგილთა თესვად სიტყჳსა მისისა. ხოლო მამულად მისა აწ ნაზარეთსა იტყჳს, რომლისათჳს თქუა ქუემორე, ვითარმედ: „არა ქმნნა მუნ ძალნი მრავალნი ურწმუნოებისა მათისათჳს“, (მათ. 13,58) ხოლო კაპერნაუმს შინა მრავალნი ქმნნა სასწაულნი. ამისთჳსცა იტყოდა: „ხოლო შენ, კაპერნაუმ, ნუ ცამდე აჰმაღლდები, არამედ ჯოჯოხეთადმდე შთაჰჴდე, რამეთუ სოდომას თუმცა იქმნეს ძალნი, რომელნი იქმნეს შენ შორის, ჰგიანმცა დღენდელად დღედმდე“. (მათ. 11,23) ესრეთ უკუე საცნაურ არს, რამეთუ აქა მამულად მისა ნაზარეთსა იტყჳს.

ხოლო მო-რაჲ-ვიდა მუნ, სასწაულთა საქმესა დროება-სცა, რაჲთა არა უმეტესად შურად აღეტყინნენ იგინი და უმეტესისა სასჯელისა ღირს იქმნენ ურწმუნოებისა მისთჳს. ხოლო სწავლაჲ მოძღურებისაჲ შეჰმატა, რომელნი-იგი არარაჲთა უდარეს სასწაულთასა საკჳრველ იყვნეს. გარნა ყოვლით კერძო უგუნურნი იგი და უმადლონი, სარგებელისა წილ და საკჳრველებისა სწავლათა მათგან, უფროჲსღა შეურაცხ-ჰყოფდეს მას, ვითარცა იტყჳს ესერა მახარებელი:

ს ა ხ ა რ ე ბ ა ჲ: „ასწავებდა მათ შესაკრებელთა შორის მათთა, ვიდრემდის განუკჳრდებოდა მათ და ი...

...ავე სიტყუასა მოვიდეთ, რამეთუ კუალადცა იგავით ეტყჳს უფალი მოციქულთა. და რაჲსათჳს-მე, ვინაჲთგან ერი იგი განიყარა, მოწაფეთა იგავით ეტყოდა? ამისთჳს, რამეთუ ზემოთქუმულთა მათგან ისწავეს მეცნიერებაჲ. ესოდენ გულისჴმა-ჰყოფდეს, ვიდრეღა ოდეს ჰრქუა უფალმან, ვითარმედ: „გულისჴმა-ჰყავთა ესე ყოველი?“ თქუეს მათ: „ჰე, უფალო“. (მათ. 13,51) იხილეთ უკუე, რასა ეტყჳს მათ:

ს ა ხ ა რ ე ბ ა ჲ: „კუალად მსგავს არს სასუფეველი ცათაჲ საუნჯესა დაფარულსა აგარაკსა შინა, რომელი პოვა კაცმან და დამალა და სიხარული-თა მით მისთჳს წარვიდა და განყიდა ყოველი, რაჲცა აქუნდა, და მოიყიდა აგარაკი იგი. მერმე მსგავს არს სასუფეველი ცათაჲ კაცსა ვაჭარსა, რომელი ეძიებნ კეთილსა მარგალიტსა. და პოის რაჲ ერთი მარგალიტი მრავალსასყიდლისაჲ, წარვიდა და განყიდა ყოველივე, რაჲცა ედვა, და მოიყიდა იგი“ (13,44-46).

თ ა რ გ მ ა ნ ი: ვითარცა ზემო იგავი იგი მარცულისა მის მდოგჳსაჲ და ცომისაჲ მცირედითა რაჲმე განყოფილ არიან ურთიერთას, რამეთუ ერთსა პირსა მოასწავებენ, ეგრეთვე აქა იგავნი ესე საუნჯისა და მარგალიტისაჲ ერთსა პირსა მოასწავებენ, ვითარმედ ჯერ-არს ქადაგებისა მის პატივ-ცემაჲ და შეყუარებაჲ უფროჲს ყოველთა მონაგებთა ქუეყანისათა; და ზემოთქუმულნი იგი იგავნი ცომისაჲ მის და მდოგჳსაჲ ძალსა მას მოასწავებდეს ქადაგებ...