სახარებაჲ მათესი 18:3

...ლი წყალობა ახალ-ახალი იყო ხსოვნაში, მაშინაც არ ისურვა თანალმობიანი ყოფილიყო, არამედ ჯერ ახრჩობდა (თანამონას), მერე კი ციხეში ჩასვა.

უყურე, რა ხდება შემდეგ. "ხოლო იხილეს რაჲ მის თანა მონათა მათ", — ამბობს წერილი, — "საქმე ესე, შეწუხნეს ფრიად; და მივიდეს და აუწყეს უფალსა მათსა ყოველივე იგი, რაჲცა იქმნა" (მათ 18:31). არა თვით დაზარალებულმა (და როგორ შეძლებდა, ციხეში ჩამწყვდეული?), არამედ მისმა თანამონებმა, თუმცა პირადად არ იყვნენ შეურაცხყოფილნი, მაინც ისე შეწუხდნენ, თითქოს თავად იყვნენ შეურაცხყოფილნი, მოვიდნენ და ყველაფერი მოუყვეს (ბატონს). და უყურე, როგორ განურისხდა ბოლოს ბატონი. "მაშინ მოუწოდა მას", — ამბობს წერილი, — "უფალმან მისმან და ჰრქუა მას: მონაო ბოროტო" (მათ 18:32). მართლაც, აქედან ჩანს, რამდენად დამღუპველია ბოროტთახსოვრობა. როცა ბატონი (მონისგან) ათი ათასი ტალანტის გადახდას მოითხოვდა, ბოროტს არ უწოდებდა; ახლა კი, როცა ეს მონა სასტიკი აღმოჩნდა თავისი თანამონისადმი, ბატონი ამბობს: "მონაო ბოროტო, ყოველივე თანანადები შენი მოგიტევე შენ, რამეთუ მევედრებოდე მე" (მათ 18:32). უყურე, როგორ ამხელს ბატონი მონას უკიდურეს სიბოროტეში. განა შენ, ამბობს, სიტ...

...ნებელად, ნუვე უყოფთ სიტყუასა მას საქმით.

მოციქულისაჲ: უწყოდეთ, რამეთუ თქუენი და მათი უფალი ცათა შინა არს და თუალთ-ღება არა არს მის თანა (6,9).

თარგმანი: ესე იგი არს, ვითარმედ: რომლითა საწყაულითა მიუწყო, მითვე მოგეწყოს. ამისთჳს გეშინოდენ, რაჲთა არა გესმას: "მონაო ბოროტო, ყოველი თანანადები მიგიტევე შენ..." (მათ. 18:32) და შემდგომი ამისი.

...მთასა ზედა დაწყებაჲ მოძღურებისა მის კეთილისაჲ ამისგან ქმნა, რაჟამს ეტყოდა: „ნეტარ იყვნენ გლახაკნი სულითა, რამეთუ მათი არს სასუფეველი ცათაჲ“. (მათ. 5,3) და კუალად, ოდეს ყრმანი იგი შორის წარმოადგინნა და თქუა: „უკუეთუ არა იქმნეთ, ვითარცა ყრმანი, ვერ შეხჳდეთ სასუფეველსა ცათასა“, (მათ. 18,3) სიმდაბლესა ქადაგებდა. და აწ კუალად სრულიად აღმოჰფხურის ძირსა მას ზუაობისასა და დაჰნერგავს სიმდაბლესა: „რომელმან დაიმდაბლოს თავი თჳსი, იგი ამაღლდესო“.

ხედავა, ვითარ სრულიად განგუაშორებს ზუაობისაგან? არა ხოლო თუ მთავრობისა და წინამძღურობისა სიყუარულსა განაგდებს, არამედ ყოველთა უდარეს ყოფად გჳბრძანებს, რაჲთა ესრეთ მივემთხჳნეთ ჭეშმარიტსა მას სიმაღლესა. აწ უკუეთუ წინამძღურობაჲ და უხუცესობაჲ გუწადის, სიმდაბლე და შეურაცხებაჲ შევიტკბოთ, რამეთუ ყოველმან „რომელმან დაიმდაბლოს თავი თჳსი, ამაღლდეს“.

სწავლაჲ ობ სიმდაბლისათჳს და ცხორებისათჳს მონაზონთაჲსა

სადა-მე უკუე ვპოოთ სახე ჭეშმარიტისა მის სიმდაბლისაჲ? გნებავსა, რაჲთა კუალად წარვიდეთ ქალაქსა სათნოებისასა, საყოფელსა წმიდათა მათ მონაზონთასა, რომელნი ზემო ვაჴსენენ? მთათა და ქუაბთა ვიტყჳ და ჴურელთა ქუეყანისათა, სადა იგინი მკჳდრ არიან. მუნ ვიხილოთ სიმაღლე სიმდაბლისაჲ სიტყჳსაებრ უფლისა. რ...

...ვლე მის თანა ორიცა“; (მათ. 5, 39-41) „გიყუარდედ მტერნი თქუენნი, აკურთხევდით მწყევარ-თა თქუენთა, კეთილსა უყოფდით მოძულეთა თქუენთა“. (მათ. 5,44) კუალად იტყჳს: უკუეთუ არა იქმნეთ, ვითარცა ყრმანი ჩჩჳლნი, მშჳდ და მდაბალ და უმანკო, ვერ შეხჳდეთ სასუფეველსა ცათასა. (შდრ. მათ. 18,3); (19,14)

ესევითარნი არიან მცნებანი მისნი და სხუანი მრავალნი. ხოლო აწ ჩუენ ვიხილოთ: უკუეთუ არა ცხორებაჲ ჩუენი წინააღმდგომ ბრძანებათა მისთა არსა? რომელსა ცოდვასა არა წარმდებებით აღვასრულებთ? არა დღითი-დღე ძჳრის-ზრახვათა შინა ვართა? შესმენათა მოყუსისათა, გინებათა და შეურაცხებათა, მტაცებელ, ვითარცა მგელნი, შებღალულ ყოვლი-თავე ცოდვითა, მოშურნე, მზუაობარ, ანგაჰრ, ცილისმწამებელ, მაჩუენებელ, კაცთმოთნე, უხუცესთა მიმართ მზაკუვარ, უდარესთა მიმართ მჴეც-თა უმძჳნვარეს, მონა მუცლისა და საფასეთა და დიდებისა წარმავალისა, მოკიცხარ, მოცინარ, მრავლისმეტყუელ, სიტყუათა ხენეშთა მეძიებელ, ნაყროან, მომთრვალე, ცილისმეტყუელ, შემსჭუალულ მიწისაგანთა მათ და წარმავალთა საქმეთა. ესე არიან ზოგადნი ყოველთა საქმენი, ხოლო დაფარულნი და ძნელოვანნი კაცად-კაცადისანი თითოეულსა გონებამან მისმან ამხილოს. ესე ყოველნი და ამისა ფრიად უმრავლესნი ბრალნი ჩუენნი...

...უდარესთა ძმათასა? აწ უკუე ნუ იტყჳ, საყუარელო, ესე ვინმე უნდოჲ არს, და იგი ვინმე გლახაკ არს და შეურაცხ, და უგულებელს-ჰყოფ ძმათა შენთა. რამეთუ უფალმან ჩუენმან და მეუფემან გჳბრძანა ყოვლით კერძო ზუაობისა განდევნაჲ. ამისთჳს ყრმაჲ წარმოადგინა და თქუა: „რომელი არა იქმნას, ვითარცა ყრმაჲ, ვერ შევიდეს სასუფეველსა“; (შდრ. მათ. 18,3) და კუალად თქუა: „რომელმან შეიწყნაროს ყრმაჲ ესევითარი სახელითა ჩემითა, მე შემიწყნაროს. და რომელმან დააბრკოლოს ერთი მცირეთა ამათგანი, დიდად დაისაჯოს“. (შდრ. მათ. 18,5-6) და არა კმა-ყო იგავი იგი წისქჳლისაჲ, არამედ ვაებაჲცა მისცა ესევითართა მათ ამპარტავანთა და დამაბრკოლებელთა, რამეთუ იგინი არიან მომპოვნებელნი საცთურთანი, და მათი ბრძანა მოკუეთაჲ, დაღაცათუ მეგობარ ჩუენდა იყვნენ. ხოლო აწ კუალად თჳსი იგი ვნებაჲ აჴსენა და წარწყმედულთა ძიებისათჳს სიკუდილი, და იგავი ესე წარმოგჳთხრა მწყემსისა მის კეთილისაჲ, რომელმან დაუტევის ოთხმეოცდაათცხრამეტი და ძიებად შეცთომილისა განვიდის; და მამაჲცა თჳსი აჴსენა, ვითარმედ: „ესრეთ არა არს ნებაჲ მამისა ჩემისაჲ წარწყმედად ერთი მცირეთა ამათგანი“. ხოლო ვინაჲთგან ღმერთი ესრეთ მხიარულ არს ცხორებასა ერთისა სულისასა, ვითარ ვინ იკადროს შეურაცხ-ყოფად, და არა უფროჲსად დადებად...

...სადაცა ენებოს გამოჩინებად, ვი-თარმედ ცოდვაჲ იგი დიდ არს და სასჯელისა ღირს და რისხვისა ფრიადისა, რისხვისაცა და შეურაცხებისა სიტყუასა იწყებს, ვითარცა-იგი ყო მონასა მას ზედა, რომელი ასისა მის დრაჰკნისათჳს აშთობდა მოყუასსა თჳსსა, რამეთუ ჰრქუა მას უფალმანო: „მონაო ბოროტო, ყოველი იგი თანანადები შენი მიგიტევე შენ“; (მათ. 18,32) ეგრეთვესახედ აქა იტყჳს: „ორგულო, აღმოიღე პირველად დირე თუალისაგან შენისა და მერმე იხილო წუელი აღმოღებად თუალისაგან ძმისა შენისა“; რამეთუ არა სიყუარულისაჲ არს საქმე შენი, არამედ სიძულილისაჲ, და სახე კაცთმოყუარებისაჲ გმოსიეს, ხოლო საქმესა უკეთურებისასა აღასრულებ, რამეთუ ყუედრებასა და შეურაცხებასა ზომისა უმეტესსა დაჰკრებ მოყუასსა ზედა ცთომა-თათჳს მცირეთა, და მოძღურისა წესი მიგიტაცებიეს, რომელი-იგი არცა თუ მოწაფედ ღირს ხარ. ამისთჳს ორგულად სახელ-გდებ, რამეთუ სხუათა ზედა ესრეთ მწარე მსაჯული ხარ, ვიდრეღა წლჳლთაცა და უნდოთა განიცდი, და შენთა მათ საქმეთა ზედა ესრეთ უდებ ხარ, რომელ დიდთაცა თანაწარჰჴდები.

„აღმოიღე პირველად დირე თუალისაგან შენისა“.

აჰა ესერა გამოაჩინა, თუ ვის უჴმს არავისი განკითხვაჲ და ვისა ჯერარს სხუათაცა განმართებაჲ. ესე იგი არს, ვითარმედ ჯერ-არს პირველად დირისაჲ აღმოღებად თუალისაგან და მერმე ხედვად სხჳსა ცთომათა, რამ...