იგავნი სოლომონისა 9:9

...მათ 23:38), და თქვენი მდგომარეობა ყოველდღე უარესისკენ მიდის.

6. ხილული ქმნილება და ადამიანისადმი განგება

როცა ყოველივე ამას საკუთარ თავში ზედმიწევნით გაიაზრებთ და აქედან სიტყვას განავრცობთ, რადგან წერილიც ამბობს: „აუწყე მართალსა და შესძინოს შეწყნარებად“ (იგავ 9:9), შეძლებთ მათი უსირცხვილობისა და უმადურობის მხილებას. „რამეთუ ვიხილნე მე ცანი, ქმნილნი თითთა შენთანი“ (ფსალმ 8:4). სხვა ამბობს: „რადგან ვხედავ ცებს“. „მთოვარე და ვარსკულავები, რომელ შენ დააფუძნენ“ (ფსალმ 8:4). სხვა ამბობს: „განამზადე“. სხვა ამბობს: „დაამყარე“. როცა თქვა, რომ მტრები დაამხე, ამ ბრწყინვალე გამარჯვების მტკიცებულებასაც იძლევა. რადგან, ამბობს, შენ, ჯვარცმული და მოკლული, ქვეყნიერების შემოქმედად გამოჩნდი. ამიტომ ამბობს: „ვიხილნე მე ცანი“ (...

...ნობა და თავისუფლება და ყოველივე მსგავსი. რადგან საჭირო არ არის, ყოველივეს სათითაოდ მივყვეთ, რომ სიტყვა არ გავაგრძელოთ; საკმარისია, ამ მაგალითებით საბაბი მოგცეთ და შემდეგ უფრო აუცილებელ საკითხებზე გადავიდეთ. რადგან ნათქვამია: „მიეცი ბრძენს საბაბი და კიდევ უფრო დაბრძენდება“ (იგავ 9:9).⁵ ამრიგად, ეს ყველაფერი საშუალო საგნებია, რადგან მათით სარგებლობა ადამიანებს შეუძლიათ როგორც სიკეთისთვის, ასევე ბოროტებისთვის. რომ ეს ყველაფერი, მათ შორის სიმდიდრეც, საშუალო საგნებს ეკუთვნის, აბრაამმა აჩვენა, რადგან სიმდიდრე სათანადოდ გამოიყენა. იგივე აჩვენა ლაზარესთან დაკავშირებულმა მდიდარმაც, რომელმაც თავისი ქონება საკუთარი თავის წარწყმედისთვის დახარჯა. ამიტომ სიმდიდრე თავისთავად არც კეთილია და არც ბოროტი. სიმდიდრე თავისთავად კეთილი რომ ყოფილიყო და არა საშუალო საგანი, ლაზარესთან დაკავშირებული მდიდარი ასეთ სასჯელს არ მიიღებდა; ხოლო ბოროტი რომ ყოფილ...

..., არამედ, მასზე თავს რომ დაესხმის, მხოლოდ უფრო ძლიერს ხდის. ასეთია სათნოების ძალა: ის ტანჯვაშიც კი ძლევს მტანჯველთ და, თავდასხმას განიცდის რა, მოიერიშეთა ზემოთ დგას. და ეს ბევრი (მაგალითიდან) ჩანს. მაგრამ, რათა საშუალება (დასარწმუნებლად) წარმოგიდგინო, — ხომ ნათქვამია: „აუწყე მართალსა და შესძინოს შეწყნარებად" (იგავ 9:9), — საჭიროა მაგალითები როგორც ძველი, ისე ახალი აღთქმიდან წარმოგიდგინო. გაიხსენე აბელი: განა ის კაენმა არ მოკლა? განა მიწაზე არ დაამხო? მაგრამ შენ ნუ იმაზე იყურები, რომ (კაენმა) სძლია, იმარჯვა და მოკლა ძმა, რომელიც ეშურდა და რომელმაც არაფრით შეურაცხყო, არამედ შედეგებზე იმსჯელე, — იმაზე, რომ მოკლული მას შემდეგ და დღემდე იდიდება და ინეტარება, და ასეთმა ხანგრძლივმა დრომ მისი ხსოვნა ვერ წაშალა; ხოლო მკვლელი და გამარჯვებული მაშინაც სიკვდილზე მძიმე ცხოვრებას ეწეოდა, და მას შემდეგ დღემდე სამარცხვინოდ იხსენიება და ყველასგან იგმობა, მაშინ, როცა ის (აბელი) ყოველდღე ყველას ბაგეთაგან იგალობება. და ეს ამჟამინდელ ცხოვრებაში; ხოლო რაც მომავალ საუკუნეში მოჰყვება — რა სიტყვას, რა გონებას ძალუძს ამის წარმოდგენა? დარწმუნებული ვარ, რომ თქვენ, როგორც გონიერ ადამიანებს, წერილში კიდევ ბევრი სხვა მსგავსი მაგალითი შეგხვდებათ: ისინი ჩვენს სასარგებლოდ არი...

...ასხვა საკვები მოგვცა, და მიწა, როგორც კეთილი ძიძა, შემოქმედის ბრძანებას მორჩილი, თავის საჩუქრებს გვიძღვნის.

2. დიდმარხვა და სულიერი სიმდიდრის შეძენა

მაგრამ, რათა ეს სიტყვა ზედმეტად არ გავაგრძელო, თქვენ, როგორც გონიერმა ადამიანებმა, თავად შეგიძლიათ დანარჩენიც გამოიცნოთ: „ეც ბრძენსა მიზეზ და უბრძნეს იყოს" (იგავ 9:9). არა მხოლოდ ჩვენს საკვებზე ეს ჩანს, არამედ უტყვ ცხოველთა საკვებზეც. სხვა მრავალი რამიდანაც შეგიძლიათ, თუ ინდომებთ, კვლევის გზით შეიცნოთ უმაღლესი ხელოვანის, ღვთის, გამოუთქმელი სიბრძნე და უსაზღვრო სახიერება, შეიცნოთ, რომ ყოველი ქმნილება რაღაც გონივრული მიზნით არის შექმნილი. ასევეა, ვნახავთ, ჩვენთვის წმიდა დიდმარხვის დაწესებაც. როგორც დიდ გზებზე სასტუმროები და სადგომებია, სადაც დაღლილი მგზავრები შეისვენებენ და შრომისგან მოისვენებენ, რათა კვლავ გზა გააგრძელონ; როგორც ზღვაზე ნაპირები და ნავთსაყუდელებია, სადაც მეზღვაურები, მრავალი ტალღის გადაცურვისა და ქარის შემოტევის ატანის შემდეგ, ცოტა ისვენებენ, რათა შემდეგ კვლავ ნაოსნობა დაიწყონ, — ისევე ამჟამად, წმიდა დიდმარხვის დროს, მარხვის გზაზე შემდგარს უფალმა ეს ორი დღე კვირაში, ვითარცა სასტუმრო და სადგომი, ვითარცა ნაპირი და ნავთსაყუდელი, მოკლე მოსვენებისთვის მოგვცა, რათა ამ კეთილ და მაცხო...

...ომართ სიწმიდისა. და კუალად უზეშთაესისა მის შესაძლებელ იყო, რაჲთამცა სხჳთაცა საქმითა გამოძიებად ვიწყეთ, არამედ რაჲთა არა განგრძელდეს სიტყუაჲ ჩემი, ამისთჳს თქუენ დაგიტეო მრავალი იგი, რაჲთა თავით თქუენით გამოეძიებდეთ განყოფილებასა სხუათა მათ საქმეთასა, რამეთუ იტყჳს, ვი-თარმედ: „მიზეზ-ეც ბრძენსა, და უბრძნეს იყოს“. (იგავ. 9,9)

მე მიცემიეს მიზეზი, ხოლო თქუენ ყავთ აღსასრული კეთილისაჲ, და ჩუენდა კეთილ არს, რაჲთა ნაკლულევანსა მას ზედა მივიდეთ; რამეთუ თქუა რაჲ მახარებელმან, ვითარმედ: „სავსებისაგან მისისა ჩუენ ყოველ-თა მოვიღეთ“, მეყსეულად შესძინა, ვითარმედ: „და მადლი მადლისა წილ“, რამეთუ მადლითა ცხოვნდებოდეს ჰურიანი, ვითარცა წერილ არს, ვითარმედ: „არა სიმართლისაგან თქუენისა, არამედ მამათა თქუენთათჳს გამოგირჩიენ თქუენ“. (შდრ. 2 სჯ. 9,5) და რომელთა-იგი თჳსითა სათნოებითა არა აქუნდა შეწევნაჲ, მათ მადლითა ღმრთისაჲთა მიეცა პატივი. და ჩუენცა ყოველნი მადლითა ვცხოვნდით, არამედ არა მსგავსად მათდა, რამეთუ ფრიად უზეშთაესნი და უმაღლესნი საქმენი მოგუეცნეს, რამეთუ არა თუ ოდენ ცოდვათა შენდობაჲ მოგუეცა, ვინაჲთგან ესე მათცა მიეცა, არამედ მოგუეცა ჩუენ სიწმიდეცა და სიმართლე და შვილებაჲ და მადლი სულისა წმიდისაჲ; ფრიად უზეშთაესი მადლი მოგ...

...ჩუეულებისა მათისა ვარსკულავისა მიერ უწოდა, უცხოჲსა და საკჳრველისა. ხოლო იხილეს რაჲ უფალი და ჰრწმენა, მერმე პირითა ანგელოზისაჲთა ეტყოდა.

აწ უკუე ვარსკულავისა მისთჳს ესოდენ არს ჩემ მიერ თქუმული, ხოლო თქუენ მიერ უმეტესისაცა შესაძლებელ არს გულისჴმის-ყოფად, რამე-თუ წერილ არს: „ეც მიზეზი ბრძენსა, და უბრძნეს იყოს“. (იგავ. 9,9)

ხოლო აწ სიტყუაჲვე სახარებისაჲ ვაჴსენოთ, რომელი-ესე აწ აღმოვიკითხეთ, რამეთუ იტყჳს: „ხოლო იესუ ქრისტეს შობასა ბეთლემს ჰურიასტანისასა, დღეთა ჰეროდე მეფისათა, აჰა მოგუნი აღმოსავალით მოვიდეს იერუსალჱმდ“. რაჲსათჳს აჴსენებს ჟამსა მას და სახელსა ადგილისასა: „ბეთლემს ჰურიასტანისასაო“ და „დღეთა ჰეროდე მეფისათა“? ამისთჳს აჴსენა მეფობაჲ, რამეთუ სხუაჲცა იყო ჰეროდე, რომელმან მოკლა იოვანე ნათლისმცემელი, არამედ იგი მთავარი იყო ოთხთა სამთავროთაჲ და არა მეფე.

ხოლო ადგილსა და ჟამსა ამისთჳს იტყჳს, რაჲთა აღგჳჴსენოს წინაწარმეტყუელებაჲ იგი მიქეაჲსი, რომელსა იტყჳს: „და შენ, ბეთლემ, ქუეყანაჲ ეგე იუდაჲსი, არასადმე უმრწემეს ხარ მთავართა შორის იუდაჲსთა, რამე-თუ შენგან გამოვიდეს მთავარი, რომელმან დამწყსოს ერი ჩემი ისრაჱლი“; (მათ. 2,6); (შდრ. მიქ. 5,2) და კუალად წინაწარმეტყუელებაჲ იგი ი...