John 13:2

თ ა რ გ მ ა ნ ი: ესე სიტყუაჲ განკჳრვებით შემოიღო აქა მახარებელმან, ვითარმცა იტყოდა, ვითარმედ: ესევითარი იგი უკეთური, რომელსა განეზრახა მიცემაჲ მისი, იგი დაბანა, და გამოაჩინებს მისსაცა მას ფრიადსა უკეთურებასა, რომელ არცა ზიარებამან მან პურისამან მოდრიკა იგი, არცა რომელ-იგი ესრეთ უკუანაჲსკნელად ჟამადმდე წარსლვისა მისისა იტჳრთვიდა მას მოძღუარი იგი სახიერი.

ძმანო მართლ-მადიდებელნო ქრისტიანენო! აწინდელსა დღესა, დიდისა ხუთშაბათისა, თითქმის საჭიროც არ არის და ნამეტანი იქმნება ჩვენი მხრითგან თქმა ქადაგებისა. პირველად მისთვის, რომ დღეს თვით მაცხოვარი ჩვენი იესო ქრისტე გვაძლევს სახარებისაგან დიდსა და ვრცელსა დარიგებასა, მეორედ, ძნელია დღეს ქადაგების თქმა: მქადაგებელმა არ იცის რა საგანზე იწყოს დღეს უბნობა, რომელი სიტყვა მაცხოვრისა, დღეს თქმული, ანუ რომელი საქმე მისი, დღეს აღსრულებული აღიღოს საგნად ქადაგებისა; ისე მრავალნი არიან სიტყვანი, დღეს მისგან თქმულნი, და საქმენი, მისგან შესრულებულნი. ნაცვლად ჩვენისა სიტყვისა თქვენი მხრითგან არის დღეს საჭირო მომატებული გულის ხმის ყოფით სმენა და ხედვა ყოვლისა, რაიცა წაიკითხება და აღსრულდება დღეს საყდარში. მორწმუნე ქრისტიანე ყოველთვის სასოებით და ერთგულად უნდა სდგეს და ისმენდეს საყდარში, გარნა დღეს მომატებულის გრძნობით უნდა სდგეს იგი აქა. დღეს დაასრულა მაცხოვარმან საფუძველი ახლის აღთქმისა, დღეს მისცა მან მოწაფეთა თვისთა უკანასკნელნი თვისნი დიდნი მცნებანი და სწავლანი, ოდეს დააწესა მან უმთავრესი ქრისტიანული საიდუმლო ზიარებისა, დღესა მისცა მან უმაღლესი სახე...

მოციქულნი ყოველნი იყნენ განცვიფრებულ, ოდეს მაცხოვარმან იწყო ხელითა თვისითა ბანვა ფერხთა მათთა, გარნა უმეტესად ყოველთა პეტრე მოციქული. ამან უწინარეს რაოდენისამე დღისა იცნო, ირწმუნა და აღიარა, რომელ მოძღვარი მათი, იესო ქრისტე, არის ძე ღვთისა ცხოველისა და აჰა ესერა ხედავს, რომელ იგი აღსდგა სერობისაგან, აღიღო ჭურჭელი წყლისა, მოიდრიკა მუხლნი და ვითარცა მონამან, იწყო ბანვა ფერხთა მოწაფეთასა. უფალო, შენ დამბანა ფერხთა ჩემთა? ჰკითხა მას განცვიფრებულმან პეტრე, ოდეს უფალი მივიდა მასთან დაბანვად ფერხთა მისთა, არა დამბანო უკუნისამდე ფერხნი ჩემნი...

მართლა ერთობ საკვირველი იყო ხილვა ამ მოქმედებისა. რისთვის ჰქმნა ეს უფალმან? რისთვის დაიმდაბლა ეგოდენ მან თავი თვისი? პირველად მისთვის, რამეთუ შეიყვარნა თვისნი იგი ამა სოფელსა შინა და სრულიად შეიყვარნა იგინი (იოან. იგ, ა), ვითარცა იტყვის იოანე მახარებელი, აღმწერელი ამ შემთხვევისა. ამით მან გამოაჩინა განუზომელი თვისი სიყვარული მოწაფეთადმი და თვით საქმით მოგვცა ჩვენ მაგალითი სიმდაბლისა და თავის უარის ყოფისა. არა საკმაოდ შერაცხა მან სიტყვითა მხოლოდ სწავლა ჩვენი, არამედ მანვე პირველად...

...იტ იყო ესე, ვიდრეღა მტერნიცა წინაჲსწარმეტყუელებდეს.

ს ა ხ ა რ ე ბ ა ჲ: „ხოლო მისდევდა მას პეტრე და სხუაჲ იგი მოწაფჱ“ (18,15).

თ ა რ გ მ ა ნ ი: ვინ არს „სხუაჲ იგი მოწაფჱ“? გარნა თჳთ მახარებელი, რომელსა უთქუამს ესე. არამედ რად არა თქუა თჳსი სახელი, ვითარიგი ჟამსა სერობისასაცა, ვითარმედ: „სხუაჲ მოწაფჱ“, (შდრ. იოან. 13,23) და არა თქუა თჳსი სახელი? არამედ მაშინ სამართლად ჰფარვიდა თავსა თჳსსა, რამე-თუ დიდ იყო საქმჱ იგი, ხოლო აქა რაჲსათჳსღა? არამედ გულისხმა-ყავ, ვითარმედ მისვე მიზეზისათჳს, რამეთუ ესეცა საქმჱ დიდ იყო ფრიად, რომელ სხუანი ყოველნი განიბნინეს, და იგი მარტოჲ შეუდგა. ამისთჳს სახელი თჳსი არა თქუა, არამედ ოდენ პეტრესი, და აჴსენა მცირედ თავი თჳსი, რაჲთა სცნა, ვითარმედ ჭეშმარიტებით იტყჳს ყოველსავე, რამე-თუ მუნ იყო თანამდგომარე. და იხილე მისი საქმჱ, რაჲთა არავის უკჳრდეს, რომელ სხუანი ყოველნი წარვიდეს, და პეტრეცა გარე დაშთა, და იგი ოდენ შევიდა უფალსა თანა, (შდრ. იოან. 18,15-16) ამისთჳს იტყჳს, ვითარმედ: „მეცნიერ იყო მღდელთმოძღურისა“ (18,15,16), რაჲთა არავინ თქუას, ვითარმედ ახოვნებისა და უშიშოებისა თჳსისაგან ქმნა. და არა თუ ვითარცა საქებელად რაჲმე თქუა, თუ: „მეცნიერ იყო მღდელთმოძღურისა“, - ნუ იყოფინ! - არამედ,...

...ა მოაწია შიში იგი, რამეთუ არა თქუა სახელით, ხოლო მათ დაღაცათუ არარაჲ იცოდეს ბოროტი თავთა თჳსთა თანა, არამედ ქრისტეს ბრძანებაჲ უსარწმუნოეს თჳსისა გულისსიტყჳსა აქუნდა, ამისთჳსცა ურთიერთას ჰხედვიდეს. ხოლო რაჲ არს ესე, რამეთუ: ყოველნი ურთიერთას ჰხედვიდეს, და ყოველთა უმჴურვალჱსი პეტრე იოვანეს წამ-უყოფდა? (შდრ. იოან. 13,22,24) რამეთუ ვინაჲთგან შეჰრისხნა უფალმან, და კუალად დაბანად არა უტევებდა და დაეყენა ნებისაგან თჳსისა, და მარადის ჩანს, რამეთუ მჴურვალებისაგან წარემართების და დაეყენების, და ამისთჳს ეშინოდა და არცა თქუა და არცა დადუმნა, არამედ იოვანჱს შუამდგომელობითა ენება ცნობად. ხოლო ესე ნუუკუე გამოიძიოს ვინ, ვი-თარმედ რაჲსათჳს, რამეთუ რაჟამს-იგი ყოველთა ეშინოდა და შეურვებულ იყვნეს, და თავი იგი მოწაფეთაჲ პეტრე ძრწოდა, მაშინ იოვანე, ვითარცა საშუებელსა, „მიყრდნობილ იყო წიაღთა იესუჲსთა“ (13,23), და არა ესე ოდენ, არამედ მკერდსაცა მიეყრდნობოდა და მოეხუეოდა? (შდრ. იოან. 13,25); (21,20) და კუალად ესეცა არს საძიებელ, თუ ვითარ, რომელ თავისა თჳსისათჳს იტყჳს, ვი-თარმედ: „რომელი უყუარდა იესუს“ (13,23)? და არავინ თქუა ესე სხუა-თა მახარებელთაგანმან მისთჳს, რამეთუ უყუარდეს ყოველნი უფალსა, ხოლო ესე უმეტეს ყოველთასა უყ...

...არს აქა ძიებაჲ, თუ რაჲსათჳს არას იტყჳან აქა მოციქულნი, ხოლო უკუანაჲსკნელსა მას თქუმასა მისსა შეშინდეს და თჳთოეული ეტყოდა, „ნუუკუე მე ვარო?“ (მათ. 26,22); (მარკ. 14,19) და „პეტრე იოვანეს წამ-უყოფდა კითხვად მიმცემელისა მისთჳს, თუ ვინ არს“. (იოან. 13,24) რაჲ არს უკუე მიზეზი ამისი? რამეთუ ვინაჲთგან არა ეთქუა პეტრესდა, თუ: „წარვედ ჩემგან მართლუკუნ, ეშმაკო“, (მარკ. 8,33) ამისთჳსცა არცა ეშინოდა. ვინაჲთგან უკუე შეჰრისხნა მას უფალმან, და მას ფრიადითა გულსმოდგინებითა ეთქუა, და არა სათნო-ეყო უფალსა, არამედ სატანა უწოდა, ამისა შემდგომად ესმა რაჲ, ვითარმედ: „ერთმან თქუენგანმან მიმცეს მე“, (მათ. 26,21); (მარკ. 14,18); (იოან. 13,21) სამართლად შეძრწუნდა. და აწ უკუე არა იტყჳს, თუ: „ერთმან თქუენგანმან მიმცეს მე“, არამედ: „ერთი თქუენგანი ეშმაკი არსო“. ხოლო თქუა ესე, რაჲთა უჩუენოსცა, თუ ვითარ არარაჲ კაცობრივი იპოვების მისსა სწავლასა შინა. რამეთუ ვინაჲთგან ყოველთა დაუტევეს და იგინი ოდენ დაადგრეს მის თანა, პეტრჱს მიერ ყოველნივე აღიარებდეს მას ქრისტედ; რაჲთა...

...არავე ჰკითხესო მიზეზი. ესრეთ განსწავლულ იყვნეს წესსა ზედა მოწფობისასა, ესრეთ ეშინოდა და ერიდებოდეს მას, რამეთუ დაღაცათუ მისთჳს ჯეროვანი გულისხმის-ყოფაჲ არა აქუნდა, გარნა ვითარცა საკჳრველსა ვისმე, ესრეთ ჰხედვიდეს მას და ერიდებოდეს; დაღაცათუ სადამე კადნიერ იქმნიან, ვითარ იოვანე, მკერდსა რაჲ მიეყრდნა, (შდრ. იოან. 13,23,25); (21,20) და რაჟამს ეტყოდეს, თუ: „ვინ უზეშთაეს არს?“ (შდრ. მათ. 18,1); (მარკ. 9,34); (ლუკ. 9,46) და სხუაჲ მრავალი ესევითარი, გარნა რამეთუ მათ იქმოდეს, რომელი თავთა თჳს-თათჳს რაჲმე საჭირო არნ საკითხავად, ხოლო აქა სხჳსათჳს იყო საქმჱ, და ამისთჳს არა ჰკითხეს; და იოვანე რაჟამს მკერდსა მიეყრდნა, უკუანაჲსკნელ რაჲ უმეტესი კადნიერებაჲ მიეცა, რომელი-იგი იყო მოწაფჱ, რომელი უყუარდა უფალსა. (შდრ. იოან. 13,23); (21,20)

სწავლაჲ ლგ სიმდაბლისათჳს და სიმშჳდისა

ვითარმედ ესენი აქუნდეს მახარებელსა იოვანეს, ამისთჳს უყუარდა იგი უფალსა. რამეთუ რაჲმცა იყო ამის ნეტარებისა უზეშთაესი? გარნა ნუმცა ვჰნატრით ოდენ მოციქულსა მას, საყუარელნო ძმანო,

არამედ ვისწრაფოთ, რაჲთა მახლობელ სანატრელისა...

...ათჳს დათხეული მისატევებელად ცოდვათა“ (26,26-28).

ჵ სიბრმე იგი უბადრუკისა მის განმცემელისაჲ! საიდუმლოთა მათ ეზიარებოდა და თჳსსავე უკეთურებასა ზედა ეგო; და შესაძრწუნებელსა მას ტრაპეზსა პურისმტე იყო და არა მოიქცა ბოროტისაგან. ამისთჳს იტყჳს მახარებელი იოვანე, ვითარმედ: „შემდგომად პურისა მაშინ შევიდა მისა ეშმაკი“. (იოან. 13,27) არა თუ ჴორცისა მისგან და სისხლისა სამეუფოჲსამცა არა ძრწოდა, ჰე, ძრწოდა, გარნა ურცხჳნობამან მან და უშჯულოებამან იუდაჲსმან მისცა მას კადნიერებაჲ მის ზედა.

რამეთუ ორკერძოვე აღორძნდებოდა ცოდვაჲ მისი: რომელ-იგი ესევითარითა გონებითა მოუჴდებოდა ზიარებასა მას საიდუმლოჲსასა და რომელ-იგი ეზიარა და არავე შეიკდიმა მოქცევად. არცა შიშმან მოდრიკა იგი, არცა პატივმან მან და ქველისმოქმედებამან. ხოლო ქრისტემან ყოველივე იცოდა, არამედ არავე დააყენა იგი, რაჲთა სცნა, ვითარმედ არარაჲ დაუტევა, რომელი ჯერ-იყო ქმნად მოქცევისა მისისათჳს.

და პირველითგან ყოველი ღონე ქმნა მის ზედა სიტყჳთ და საქმით, ში-შითა და პატივითა და სწავლითა და მხილებითა, არამედ არა ინება მან სენისა მის ბოროტისა თჳსისა განკურნებაჲ.

ამისთჳს დაუტევა იგი და მოწაფეთა ეტყჳს საიდუმლოთა მათთჳს და მოაჴსენებს სიკუდილსა თჳსსა და ჯუარ-ცუმასა, რაჲთა ზედაჲსზედა წინაჲსწარმეტყუელებითა გულისჴმა-უყოს...

...ნა, რაჲთამცა იგი მოაქცია.

„ამენ გეტყჳ თქუენ: ერთმან თქუენგანმან“ ათორმეტთა მაგათ, რომელნი მარადის ჩემ თანა ხართ, რომელთა ფერჴნი დაგბანენ, რომელთა ესოდენნი კეთილნი აღგითქუენ, „ერთმან თქუენგანმან მიმცეს მე. და იგინი შეწუხნეს ფრიად“.

და იოვანე იტყჳს: „იხედვიდესო ურთიერთას მოწაფენი და ვერ იცოდეს, ვისთჳს იტყოდა“. (იოან. 13,22) ხოლო მათე იტყჳს: „შეწუხნესო ფრიად; და იწყო კაცად-კაცადმან სიტყუად: ნუუკუე მე ვარ, უფალო? ხოლო თავადმან მიუგო და ჰრქუა მათ: რომელმან შთამოყოს ჩემ თანა ჴელი პინაკსა, ამან მიმცეს მე“ (26,22-23).

ესე იქმნა და ვერვე დაიდასტურეს მოწაფეთა. ამისთჳს კუალადცა წამუყვნა პეტრე იოვანეს, ვითარცა მისსა მას სახარებასა წერილ არს, კითხვად, თუ ვინ არს, რომლისათჳს იტყჳს. - „მიეყრდნა იგი მკერდსა იესუჲსსა და ჰრუქა მას: უფალო, ვინ არს? მიუგო იესუ და ჰრქუა: იგი არს, რომელსა მე დავაწო პური და მივსცე“. (იოან. 13,25-26)

იხილე, თუ ოდეს გამოუცხადა. ოდეს იხილნა სხუანი დიდსა მწუხარებასა შინა და ურვასა ფრიადსა, მაშინ აუწყა.

და არა მათთჳს ხოლო, არამედ რაჲთა მიმცემელსაცა მისსა ამხილოს, რამეთუ მრავალგზის ჰრქუა მიფარულად და იგავისსახით, და არა შეიგონა მან. ამისთჳს აწ განცხადებულადრე ამხილებს, ნუუკუე შეიგონოს. ამისთჳს შესძინ...