თ ა რ გ მ ა ნ ი: ესე შორისცა სახარებასა ჩანს, ვითარმედ იღუწიდა ქრისტესათჳს, რამეთუ ეტყოდა მათ, ვითარმედ: „შჯული ჩუენი არავის შჯის, უკუეთუ არა პირველად ისმინოს მისგან“. და კუალად ჟამსა ვნებისასა ფრიადი მოღუაწებაჲ აჩუენა, რამეთუ მოვიდა ღამით ნიკოდემოსცა და მოიღო მური და ალოჲ ასი ლიტრაჲ, და აწცა ქრისტეს მიმართ აქუნდა სარწმუნოებაჲ, არამედ არა ვითარცა ჯერ-არს; ამისთჳსცა ღამით მოვიდა მისა, რამეთუ დღისი ეშინოდა, არამედ კაცთმოყუარემან უფალმან არავე გარემიაქცია, არცა გამოაჴუა თჳსისა სწავლისაგან, არამედ ასწავნა სწავლანი მაღალნი და დიდნი. ხოლო ისმინე, რასა იტყჳს ნიკოდემოს:
სახარებაჲ იოვანესი 3:2
...ესრეთ სიტყუა-უგეს მათ, და მათცა ამხილებს, ვითარმედ ფარულად და ბნელსა შინა თხზნიდეს მზაკუვარებათა მათთა, არამედ ნათელსა მათ ვერ სძლონო, და ნიკოდემოსსცა მოაჴსენებს სიტყუათა მათთჳს, რომელთა პირველ ეტყოდა, ვითარმედ: „ყოველი რომელი იქმნ ბოროტსა, სძულნ ნათელი და არა მოვალნ ნათლად, რაჲთა არა განცხადნენ საქმენი მისნი“. რამეთუ ვინაჲთგან იტყოდეს, თუ: „არავის მთავართაგანსა ჰრწმენა მისი“, ამისთჳს თქუა, თუ: „ყოველი რომელი ბოროტსა იქმოდის, სძულს მას ნათელი და არა მოვალს ნათელსა“, რაჲთა უჩუენოს, ვითარმედ არამოსლვაჲ იგი არა თუ უძლურებისაგან ნათლისა მის იქმნების, არამედ მათისა მის დრკუჲსა და განდრეკილისა გონებისაგან.
ს ა ხ ა რ ე ბ ა ჲ: „ჰრქუეს მას ფარისეველთა: შენ თავისა შენისათჳს სწამებ, და წამებაჲ შენი არა არს ჭეშმარიტ“ (8,13).
თ ა რ გ მ ა ნ ი: ხოლო ისმინეთ, რაჲ ჰრქუა მათ უფალმან:
ს ა ხ ა რ ე ბ ა ჲ: „დაღაცათუ ვწამებდე თავისა ჩემისათჳს, ჭეშმარიტ არს წამებაჲ ჩემი, რამეთუ ვიცი, ვინაჲ მოსრულ ვარ და ვიდრე ვალ“ (8,14).
თ ა რ გ მ ა ნ ი: რაჲ არს უკუე სიტყუაჲ ესე? ესე იგი არს, ვითარმედ: ღმრთისაგან ვარ და ღმერთი და ძჱ ღმრთისაჲ, ხოლო ღმერთი თავისა თჳსისა სარწმუნოჲ მოწამჱ არს. ხოლო თქუენ არა იცითო, რამეთუ ბოროტი გნებავს, და რომელთა-ეგე უწყით, ვითარმედ...
...ნეს წარმართნი, ეგრეთვე ქრისტე იქმოდა მრავალთა მიმართ. ესრეთ ქმნა იოვანეცა მოწაფეთა მიმართ, რამეთუ იწყო სიტყუად ქრისტესთჳს, ვითარცა კაცისა ვისთჳსმე საკჳრველისა, და მაღალნი სიტყუანი თანაშეთხზნნა მდაბალთა; რამეთუ იწყო რაჲ დასაბამსა, ესრეთ იტყოდა, ვითარმედ: „ვერ ჴელ-ეწიფების კაცსა მოღებად თავით თჳსით არცა ერთი რაჲ“. და მერმე მაღალი სიტყუაჲ შესძინა და თქუა, ვითარმედ: „ზეგარდამო მომავალი იგი ყოველთა ზედა არს“. და კუალად სიმდაბლედ მოიყვანა სიტყუაჲ თჳსი და თქუა სხუაჲ მრავალი რაჲ, და ვითარმედ: „არა ზომით მოსცემს ღმერთი სულსა“. და მერმე შესძინა და თქუა, ვითარმედ: „მამასა უყუარს ძჱ და ყოველივე მოსცა ჴელთა მისთა“. და მერმე იტყოდა, ვითარმედ: არა მოსდრეკს კაცსა ქადაგებაჲ კეთილისაჲ ესრეთ, ვითარ შიში სატანჯველისაჲ. ამისთჳს აქა დაასრულა სიტყუაჲ თჳსი, რამეთუ თქუა, ვითარმედ: „რომელსა ჰრწმენეს ძჱ, აქუნდეს ცხორებაჲ საუკუნოჲ, ხოლო რომელი ურწმუნო იყოს ძისა, არა იხილოს ცხორებაჲ, არამედ რისხვაჲ ღმრთისაჲ დადგრომილ არს მის ზედა“. კუალად აქა მამისა მიმართ აღიყვანა სიტყუაჲ თჳსი, რამეთუ არა თქუა: რისხვაჲ ძისაჲ, რამეთუ იგი არს მსაჯული, არამედ მამასა სახელ-სდვა, რამეთუ მათ ჯ...
...ქუს; ხოლო უფალმან რაჟამს ესრეთ ამხილა მას, მერმე უჩუენა, ვითარმედ არა თუ ოდენ ესე უწყის, არამედ უმეტესიცა ამის ყოვლისაჲ. ამისთჳს ჰრქუა მას, ვითარმედ: „არავინ აღჴდა ზეცად, გარნა რომელი გარდამოჴდა ზეცით, ძჱ კაცისაჲ, რომელი არს ცათა შინა“. ვინაჲთგან მან ჰრქუა, ვითარმედ: „ვიცით, ვითარმედ ღმრთისა მიერ მოხუედ მოძღურად“, ამისთჳს უფალი ეტყჳს, ვითარმედ: ნუ ჰგონებთ, თუ ესევითარი ვარ, ვითარცა სხუანი წინაჲსწარმეტყუელნი, რომელნი ქუეყანით იყვნეს, რამეთუ მე ზეცით მოსრულ ვარ, და წინაჲსწარმეტყუელთაგანი არავინ აღსრულ არს ზეცად; გარნა მე ზეცით მოვედ და ცათა არავე დავაკლდი, რამეთუ ზეცათა შინა ვარ. ჰხედავა, ვითარ დიდ არს სიტყუაჲ ესე და მაღალ? არამედ მისსა დიდებასა თანა მცირე არს, რამეთუ იგი არა თუ ცათა შინა ოდენ არს, არამედ ყოველგანცა. გარნა აწ უძლურებასა ამას ნიკოდემოსისსა ესეცა კმა-ეყვნეს სიტყუანი. ხოლო „ძედ კაცისა“ ამას ადგილსა ჴორცთა სახელ-სდებს, არამედ უდარჱსისა ამის ბუნებისაგან ყოვლითურთ ღმრთეებისაცა ბუნებასა თჳსსა უწოდა, რამეთუ ამას მრავალგზის იქმს, და ოდესმე ღმრთეებისა მისისა სახელითა ოდენ ღმრთეებასაცა მოასწავებს და კაცებასაცა, და კუალად ოდესმე კაცებისა ოდენ სახელითა ეგრეთვე ორსავე ბუნებასა მოასწავებს - ღმრთეებისაცა და კაცებისასა.
ს ა ხ ა რ ე ბ ა...
...მოწაფეთა მისთა, იტყოდა რაჲ იგი მას, და მისდევდეს იესუს“ (1,37).
თ ა რ გ მ ა ნ ი: სხუანიცა იყვნეს მოწაფენი იოვანესნი, გარნა იგინი არა ოდენ არა შეუდგეს, არამედ მოშურნეცა იყვნეს მისა მიმართ და იტყოდეს: „რაბი, რომელი-იგი იყო შენ თანა წიაღ იორდანესა, რომელსა შენ ეწამე, აჰა იგი ნათელ-სცემს, და ყოველნი მივლენან მისა“. და კუალად დრტჳნვიდეს, ვითარმედ: „რაჲსათჳს ჩუენ ვიმარხავთო, და მოწაფენი შენნი არა იმარხვენ?“ ; ; ხოლო ესენი იყვნეს ყოველთა უმჯობჱს და არარაჲ ესევითარი შეემთხჳა, არამედ ვითარცა ესმა მისთჳს, მეყსეულად შეუდგეს მას. ხოლო შეუდგეს მას, არა თუ რაჲთამცა მოძღუარი შეურაცხ-ყვეს, არამედ უფროჲსად, რამეთუ ჰრწმენა სიტყუაჲ მისი. და ესმა რაჲ, ვითარმედ იგი ნათელ-სცემს სულითა წმიდითა, შეუდგეს მას, რაჲთამცა ცნეს, თუ რაჲ აქუს უმეტესი იოვანესა. და იხილე მოსწრაფებაჲ მათი კრძალულებითურთ, რამეთუ არა მოუჴდეს მეყსეულად იესუს და ჰკითხეს მაღალთა რათმე და დიდთა საქმეთათჳს წინაშე ყოველთასა, არამედ ისწრაფეს თჳსაგან სიტყუად მისა, რამეთუ იცოდეს, ვითარმედ მოძღურისა მათისა სიტყუანი ჭეშმარიტ იყვნეს.
ს ა ხ ა რ ე ბ ა ჲ:...
...ად თქუა საპყრობილისათჳს: „ვითარცა ესმა რაჲ იესუს იოვანეს შეპყრობაჲ, წარვიდა უდაბნოდ“. ხოლო იოვანე შემდგომად იოვანეს უდაბნოჲთ გარდამოსლვისა ქმნილთა მათ საქმეთა იტყჳს; და შემდგომად თქუმისა მათ საქმეთაჲსა თქუა, ვი-თარმედ: „არღა იყო იოვანე საპყრობილედ შევრდომილ“. ხოლო რაჲსათჳს მოვიდა აწ იესუ მისა არა ერთ ოდენ, არამედ ორგზისცა? რამეთუ მათე თქუა მიზეზი მოსლვისა მისისაჲ - ნათლის-ღებაჲ, ხოლო იოვანე შემდგომად ნათლის-ღებისაცა იტყჳს მოსლვასა. რაჲსათჳს უკუე მოვიდა? გარნა ამისთჳს, რამეთუ ვინაჲთგან მისგან ნათელ-იღო სხუათა მათ ერთა თანა, რაჲთა არავინ მოიგონოს, ვითარმედ ვითარცა ერთი სხუა-თაგანი ნათელს-იღებს ცოდვათა აღსაარებად, ამისთჳს მეორედ მოვიდა მისა, რაჲთამცა მისცა მიზეზი საკჳრველსა მას ქადაგსა ქადაგებად მისა, რომელმანცა ქადაგა, ვითარმედ: „აჰა ტარიგი ღმრთისაჲ, რომელმან აიხუნეს ცოდვანი სოფლისანი“. რამეთუ რომელი ცოდვათა სოფლისა-თა აღიხუამს, თჳთმცა ვითარ აქუნდა ცოდვაჲ? ხოლო სიტყუაჲ იგი, ვი-თარმედ: „აჰა ტარიგი ღმრთისაჲ“, თქუა მრავალთა მათთჳს, რომელნი ეძიებდეს მას მრავლით ჟამითგან, უჩუენა და ჰრქუა: აჰა რომელსა ეძიებდით, ესე არს, „ტარიგი ღმრთისაჲ“. ხოლო „ტარიგად“ უწოდა მას, რაჲთამცა მოაჴსენა ჰურიათა...
...თლისა ხილვაჲ შეუძლებელ არს თჳნიერ ახილვისა თუალთა სულისათა. ვითარ უკუე იქმნების ახილვაჲ მათი? გარნა განწმედითა სულისაჲთა ვნებათა მწჳრისაგან, რამეთუ ცოდვაჲ ბნელ არს, და ბნელი ღრმაჲ, და საცნაურ არს ესე ფარულად და უცნაურად ქმნისა მისისათჳის, რამეთუ „ყოველი რომელი იქმოდის ბოროტსა, სძულს ნათელი და არა მოვალს ნათლად“, და „ფარულად ქმნულთაჲ ბოროტ არს თქუმაჲ“. და ვითარცა ბნელსა შინა ვერცა მტერსა ვინ იცნობს, ვერცა მეგობარსა, არამედ ყოველთავე უმეცარ არს, ეგრეთვე, რაჟამს იქმოდის ცოდვასა. რამეთუ ანგაჰრიცა არა ხედავს მეგობარსა ანუ მტერსა, და მოშურნე თჳსსაცა მტერად ჰხედავს, და ყოვლისა ცოდვისა მოქმედი არარაჲთა განყოფილ არს მთრვალ-თა გინა ცოფთა. და ვითარცა ბნელსა შინა შეშასა და პრპენსა და რკინასა და ოქროსა და ვეცხლსა და ქვასა პატიოსანსა, - ყოველსავე ერ-თად ვიცნობთ, რაჟამს განმყოფელი იგი მათი ნათელი არა არნ, ეგრეთვე რომელსა ცხორებაჲ შეგინებული აქუნდეს, არა იცის მან ქალწულებისა ნათელი, არცა სიბრძნისა სიკეთჱ. და ვითარცა ვთქუ, ბნელსა შინა და-ღაცათუ ქვანი პატიოსანნი იყვნენ, არავე ჩანან; არა თუ ბუნებაჲ მათი ესრეთ არს, არამედ მხედველნი იგი უცნაურ არიან. და არა ესე ოდენ ბოროტი არს ცოდვათა შინა მყოფთა ზედ...
...არარაჲ არს მათ შინა მწუხარებისა და მჭუნვარებისა სახე, არამედ ყოვლითურთ სავსე არს სიხარულითა სულიერითა. ამისთჳს იოვანე სიძედ სახელ-სდებს უფალსა და ეკლესიასა სძლად: „რომელსა აქუს სძალი, სიძე არსო; ხოლო მეგობარი სიძისაჲ რომელი დგას და ესმის მისი, სიხარულით უხარის ჴმითა სიძისაჲთა. ესე სიხარული ჩემი აღსრულებულ არს“. და პავლე იტყჳს: „მიგათხოენ თქუენ ერთსა მამაკაცსა ქალწულად წმიდად წარდგინებად ქრისტესა“. რამეთუ ვითარცა-იგი ოდეს სიტკბოებასა მცნებათა და განკითხვათა უფლისათა ენებოს წერილ-თა გამოსახვად, თაფლსა მოიღებენ სახედ, რამეთუ უტკბილეს სოფელსა შინა არაჲ იპოების; კუალად, ოდეს შუენიერებასა და პატიოსნებასა მათსა იტყოდის, ოქროსა და ანთრაკსა ანუ მარგალიტსა მოიღებს; ოდეს ბრწყინვალებასა იტყოდის, მზესა გჳჩუენებს. არა თუ ესე სახენი მიემსგავსებიან საღმრთოთა მათ საქმეთა, არამედ უაღრესსა ვერარას ჰპოებს სახედ ენაჲ კაცობრივი. ეგრეთვე, რაჲთამცა სახარულევანებაჲ და განგებულებაჲ გულისჴმა-გჳყო ამის საქმისაჲ, ქორწილად სახელ-სდვა და სიძედ თქუა და სძლად, ვითარცა პავლე იტყჳს: „საიდუმლოჲ ესე დიდ არსო, ხოლო მე ვიტყჳ ქრისტესთჳს და ეკლესიისათჳს“.
ხოლო უკუეთუ...
...ყოველსა ადგილსა საცნაურ არს. ამისთჳსცა იტყჳს იოვანე მახარებელი სახარებასა შინა თჳსსა, ვითარმედ: „იყო გამოძიებაჲ მოწაფეთაგან იოვანესთა ჰურია-თა თანა განწმედისათჳს. და მოვიდეს იოვანესა და ჰრქუეს მას: რაბი, რომელი-იგი იყო შენ თანა წიაღ იორდანესა, რომლისათჳს შენ სწამე, აჰა იგი ნათელ-სცემს, და ყოველნი მივლენან მისა“. და კუალად იგინივე მოუჴდეს უფალსა და ეტყოდეს: „რაჲსათჳს ჩუენ და ფარისეველნი ვიმარხავთ, და მოწაფენი შენნი არა იმარხვენ?“ რამეთუ არა აქუნდა მათ ქრისტესთჳს ჯეროანი გულისჴმის-ყოფაჲ, არამედ ჰგონებდეს მას კაცსა ლიტონსა, და იოვანეს იტყოდეს დიდად და ფრიად უზეშთაესად კაცთასა და, ხედვიდეს რაჲ, ვითარმედ საქმენი ქრისტესნი აღემატებოდეს და ბრწყინვიდეს, ხოლო იგი დააკლდებოდა, მწუხარე იყვნეს ამას ზედა და მოშურნეობასა მის მათისათჳს არა მივიდოდეს უფლისა. და ვიდრემდის იოვანე იყო მათ თანა, ზედაჲსზედა ასწავლიდა და მიავლენდა ქრისტესა, გარნა ვერ დაარწმუნებდა. ვინაჲთგან უკუე ცნა, ვითარმედ მოიწია აღსასრული მისი, უმეტესი მოსწრაფებაჲ აჩუენა. რამეთუ ეშინოდა, ნუუკუე დაშთენ სრულიად განვრდომილნი და განწვალებულნი ქრისტესგან; რამეთუ იგი პირველითგან მოსწრაფე იყო, რაჲთამცა ყოველნივე მისნი შეაწყნარნა ქრისტესა, ხოლო ვ...
...გო: „ჴელმე-ეწიფებისა ძეთა სიძისათა მარხვად და გლოად, ვიდრემდის მათ თანა არს სიძე?“ ამათ სიტყუათა მიერ აღუჴსენა მათ სიტყუაჲ იგი იოვანესი, ვითარ ეტყოდა მათ, ვითარმედ: „რომელსა აქუს სძალი, სიძე არს, ხოლო მეგობარი სიძისაჲ რომელი დგას და ესმის მისი, სიხარულით უხარის ჴმითა სიძისაჲთა. ესე სიხარული ჩემი აღსრულებულ არს“.
და კუალად ამასცა გულისჴმა-უყოფდა, ვითარმედ სიხარულისაჲ არს ჟამი ესე და მხიარულებისაჲ: რაჲსათჳს უკუე იგლოვდენ, რომელნი-ესე ღირს იქმნეს შეწყნარებად სიტყჳსა ჩემისა და იქმნეს შვილ ჩემდა? რაჲსათჳს აიძულებთ გლოად, რამეთუ მარხვაჲ გლოჲსა სახე არს, არა ბუნებით, არამედ უძლურებისათჳს ბუნებისა მოწაფეთაჲსა. არამედ არა უჴმს მათ აწ მარხვაჲ, რამეთუ არა არს ჟამი ამის საქმისაჲ.
„მოვლენ დღენი, რაჟამს ამაღლდეს მათგან სიძე იგი, და მაშინ იმარხვიდენ“. ამით სიტყჳთა გულისჴმა-უყო, ვითარმედ არა ნაყროვანებისათჳს ჭამდეს, არამედ განგებულებითა საკჳრველითა და ბუნებისა უაღრესითა, და ვნებისა თჳსისათჳსცა მოასწავა. და ვითარცა-იგი ზემო, აბრალობდეს რაჲ მეზუერეთა ცოდვილთა თანა ჭამისათჳს, და არწმუნა, ვითარმედ უფროჲსად ღირს ქებისა იყო საქმე იგი, ეგრეთვე აქა, ენება რაჲ უგუნურთა მათ მხილებად, ვითარმედ არა კეთილად უმოძღურის მოწაფეთა თჳსთა, ამხილა, ვითარმედ უფროჲსად მათ...