სახარებაჲ მათესი 10:2

თ ა რ გ მ ა ნ ი: „პირველად სიმონ, რომელსა ეწოდებოდა პეტრე“. იყო სხუაჲცა სიმონ - კანანელი. ამისთჳს თქუა პეტრე, რაჲთა გულისჴმა-გჳყოს, თუ რომელსა იტყჳს. და კუალად სათნოებისაცა და სიმტკიცისა მისისა მომასწავებელი არს სახელი ესე, რომელ-ესე გამოითარგმანების კლდე, ვი-თარცა უწოდა მას უფალმან.

„და ანდრეა, ძმაჲ მისიო“. ესეცა დიდი ქებაჲ არს, რამეთუ ერთი იგი სათნოებისა მისისაგან გამოსახა და მეორე ესე თჳსებითა სიკეთისა მისისაჲთა გამოსახა, რამეთუ ანდრეა მჴნედ გამოითარგმანების. ხოლო მარკოზ პეტრე აჴსენა და მერმე ორნი იგი ძენი ზებედესნი და ეგრეთ ანდრეა, განწესებისა მისებრ პატივისა მათისა; არამედ ესე ბუნებითსა მას თჳსებასა მათსა განუყოფელად იტყჳს: „სიმონ-პეტრე და ანდრეა, ძმაჲ მისიო, იაკობ ზებედესი და იოვანე, ძმაჲ მისი“. ჰხედავა, ვითარ არა პატივისაებრ, არამედ ბუნებითისა წესისაებრ წარმოიტყჳს, რამეთუ იოვანე არა სხუათა ხოლო, არამედ ძმისაცა უზეშთაეს იყო საზომითა, გარნა აწ მახარებელმან იაკობ თქუა პირველად და მერმე „ფილიპე და ბართლომე და თომა და მა-თეოზ მეზუერე“. ხოლო ლუკა უწინარეს მათეოზს იტყჳს და მერმე თომას; მერმე იაკობ ალფესი, რამეთუ იყო სხუაჲცა იაკობ -...

1. და მოუწოდა ათორმეტთა მოწაფეთა თჳსთა და მისცა მათ ჴელმწიფებაჲ სულთა ზედა არაწმიდათა, რაჲთა განასხმიდენ მათ და განჰკურნებდენ ყოველთა სენთა და ყოველთა უძლურებათა. - თორმეტი მოწაფე თორმეტი ტომის მიხედვით აარჩია. მისცა რა ძალა, თუმცა ცოტანი იყვნენ, მაინც წარგზავნა, რადგან საერთოდაც ცოტანი არიან ისინი, რომელნიც ვიწრო გზით მიდიან. სასწაულთმოქმედების ძალაც უბოძა, რათა განაცვიფრებდნენ რა სასწაულებით, სწავლებისადმი ყურადღებიანი მსმენელნი ჰყოლოდათ.

2. ხოლო ათორმეტთა მათ მოციქულთა სახელები ესე არს: პირველად სიმონ, რომელსა ეწოდა პეტრე, და ანდრეა, ძმაჲ მისი. - მოციქულთა სახელებს მათე, ცრუმოციქულთაგან მათ გასარჩევად ჩამოთვლის. უწინარესად პეტრესა და ანდრეას ასახელებს, რადგან მაცხოვარმა პირველად მათ მოუწოდა, შემდეგ - ზებედეს ვაჟებს, მათგან იაკობს იოვანეზე წინ აყენებს, რადგან მოციქულებს არა ღირსების მიხედვით, არამედ უბრალოდ, როგორც მოხვდება, ისე ჩამოთვლის. ამგვარად ის ამბობს:

2-4. იაკობ ზებედესი და იოვანე, ძმაჲ მისი, ფილიპე და ბართლომე, თომა და მატთეოს მეზუერე, იაკობ ალფესი და ლებეოს, რომელსა ეწოდა თადეოს, სიმონ კანანელი და იუდა...

...კუთრებული სიმშვიდეც აჩვენა და ამასთან (მეფის) გაღიზიანებაც დაამშვიდა. „და წარვიდა ისაკ და დაივანა ჴევსა მას გერარისასა" (დაბ 26:17). და რაც ქრისტემ, (ქვეყნად) მოსულმა, თავის მოწაფეებს მცნებად დაუდო სიტყვებით: „რაჟამს გდევნიდენ თქუენ ამიერ ქალაქით, მიივლტოდეთ სხუად" (მათ 10:23), სწორედ ამას ისაკი საქმით უკვე ასრულებდა. და როგორც დავითი საულის ძლიერ სიძულვილს ამშვიდებდა — განშორდებოდა და საშინელებას თავს არიდებდა, ამით მის ძლიერ გაღიზიანებას ალბობდა, — ზუსტად ასევე ეს მართალიც სამოციქულო სიტყვას ასრულებდა: „ეცით ადგილ რისხვასა" (რომ 12:19). ქალაქი დატოვა და ხევში გადავიდა (და დასახლდა). მაგრამ შეხედე, როგორ იქცეოდა იქაც დიდი სიმშვიდით, რადგან მისი მწუხარებანი ამით არ დასრულდა, არამედ, როცა იქ იყო და ჭების თხრას აპირებდა, მცხოვრებნი მის წინააღმდეგ აღდგნენ. „მო-ვე-თხარა", — ამბობს (წერილი), — „ჯურღმულები იგი წყალისა, რომელ თხარეს მონათა" მისი „მამისა მისისათა, და დაყუეს იგი ფილისტიმელთა", ... და დასდვა მათ სახელები, რაც მამამ დაარქვა. „და თხარეს მონათა ისაკისთა" ... „და პოვეს" ... „ჯურღმული წლისა ცხოველისაჲ", ანუ ისეთი, რომელიც ძირიდან ზემ...

...ზრუნველობას მართლის მიმართ. „თქუ უკუე, — ამბობს, — ვითარმედ: დაჲ მისი ვარ, რათა კეთილი მეყოს შენ მიერ და ცხონდეს სული ჩემი შენ ძლით". ამას მართალი ამბობს არა იმიტომ, თითქოს მისი სული მოკვდომას შეძლებდა: „ნუ გეშინინ, — ნათქვამია, — მათგან, რომელთა მოსწყჳდნენ ჴორცნი, ხოლო სულისა ვერ ჴელ-ეწიფების მოკლვად" (მათ 10:28); არა, მან ეს ცოლს ჩვეულებისამებრ უთხრა. „კეთილი, — ამბობს, — მეყოს შენ მიერ და ცხონდეს სული ჩემი შენ ძლით", თითქოს ასე ეუბნებოდა: თქვი, რომ დაჲ მისი ვარ, იმიტომ, რომ მე, ქანაანში შიმშილისგან გაქცეულმა, ეგვიპტელთა ხელით არ მოვკვდე. იყავი ჩემი ცხონების მიზეზი — „რათა კეთილი მეყოს შენ მიერ". სამწუხარო სიტყვები! დიდ შიშში იყო ის ეგვიპტელთა თავშეუკავებლობის გამოც, და იმის გამოც, რომ ჯერ კიდევ არ იყო დამხობილი სიკვდილის ხელისუფლება. სწორედ ამიტომ მართალი ცოლის მრუშობაზე თანხმდება და თითქოს მრუშს მისი შეურაცხყოფის საქმეში ეხმარება, რომ სიკვდილს თავი აარიდოს. დიახ, სიკვდილის სახე ჯერ კიდევ საშინელი იყო: ჯერ კიდევ არ იყო შემუსრული სპილენძის კარი, ჯერ კიდევ არ იყო დაბლაგვებული მისი ნესტარი. ხედავ ქმარ-ცოლს შორის სიყვარულის კავშირს? ხედავ, რისი შეთავაზებაც გაბედა ქმარმა ცოლისადმი, და რა რჩევას იღებს ცოლი? ის არ ეწინააღმდეგება და...

...ეულებით გამოითქვა, თითქოს ერთ ადამიანს მეორისთვის ეთქვა: შენი სისხლი ჩემს ხელშია, ნაცვლად: ხელმწიფება მაქვს შენი მოკვლისა. ხოლო, რომ ადამიანის სული სისხლში არ არის მოქცეული, ამის შესახებ მოისმინე ქრისტე, რომელიც ამბობს: "და ნუ გეშინინ მათგან, რომელთა მოსწყჳდნენ ჴორცნი, ხოლო სულისა ვერ ჴელ-ეწიფების მოკლვად" (მათ 10:28). კიდევ უყურე, რა განსაკუთრებული გამოთქმა იხმარა (ღმერთმა). "და დამთხეველისა", — ამბობს, — "სისხლსა კაცისასა ნაცვლად სისხლისა მისისა დაითხიოს, რამეთუ ხატად ღმრთისა შევქმენ კაცი" (დაბ 9:6). დაფიქრდი, როგორ გააძლიერა ამ გამონათქვამით შიში. თუ, ამბობს, ერთნაირი წარმოშობა არ გაჩერებს და ბუნების ერთობა არ შეგაკავებს ბოროტი განზრახვისგან, თუ შენ, ძმური თანაგრძნობის უარყოფით, მთლიანად ამ საძაგელ ჩანაფიქრს ეძლევი, მაშინ დაფიქრდი, რომ ის (ადამიანი) ღვთის ხატად არის შექმნილი, ღვთისგან ესოდენ მაღალი უპირატესობით არის პატივდებული და მთელ ბუნებაზე ხელმწიფება მიუღია, და ბოროტი განზრახვა დატოვე. რას იტყვი, თუ ვინმე უთვალავ მკვლელობას ჩაიდენს და უამრავ სისხლს დაღვრის, — ეს ადამიანი ღირსეულად იქნება კი დასჯილი, როცა მხოლოდ მისი ერთი სისხლი დაიღვრება? ასე ნუ იმსჯელებ, საყვარელო, არამედ იფიქრე იმაზე, რო...

...დ: რომელთა მიერ (ესე იგი არიან სიტყუაჲ და მეცნიერებაჲ, ღმრთივ-მოცემულნი იგი ნიჭნი) წამებაჲ იგი ქრისტესი, რომელ არს ქადაგებაჲ მისი, განმტკიცნა თქუენ შორის. ხოლო რაჲ იყო ქადაგებაჲ მისი; თჳნიერ რამეთუ სიკუდილისა მიერსა ცხორებასა ყოველთა უქადაგებდა, ვითარმედ: "ნუ გეშინინ მათგან, რომელთა მოსწყჳდნენ ჴორცნი თქუენნი" (მათ. 10:28). ამისთჳსცა მოციქული წამებად უწოდს ქადაგებასა ამას.

მოციქულისაჲ: რაჲთა თქუენ არარაჲთ ნაკლულევან იყვნეთ, არცა ერთითა რაჲთ მადლითა (1,7).

თარგმანი: საძიებელ არს ვიეთგანმე, თუ ვითარ ზემორე ყოვლით კერძო განმდიდრებულად ყოვლითა სიტყჳთა და მეცნიერებითა უწოდს კორინთელთა, და აქა კუალად მადლთა მიერითა უნაკლულოებითა აღამაღლებს ქებასა მათსა. ხოლო მცირედ ქუემო-რე ეტყჳს, ვითარმედ: ჯერეთ ჴორციელვე ხართო, რომელი-ესე ძაგებაჲ არს. ცხად არს, ვითარმედ, ვინაჲთგან ვერ ეგების, შორის დიდძალისა კრებულისა მრავალთაჲსა, რაჲთამცა არა იყვნეს სრულნიცა და უსრულნიცა რამეთუ არცა ყოველთა სრულობაჲ ეგების, არცა ყოველთა სიჩჩოჲ და უსრულობაჲ. ამისთჳს ორითავე ამით ჟამიერად განჰზავებს სიტყუათა თჳსთა, რაჲთა არა ხოლო ქებისა მიერ განამტკიცოს სრულებაჲ სრულთაჲ, არამედ ძაგებისა მიერცა აღავსოს ნაკლულევანებაჲ იგი უსრულთაჲ.

მოციქულისაჲ:...

...ამას ყოველსა, არამედ გონე- ბათაცა შინა ჩუენთა დავჰნერგოთ გჳრგჳნი ეკლისაჲ, სამოსელი იგი კიცხევისაჲ, ლერწამი იგი და ყურიმლის-ცემაჲ, ნერწყუვაჲ და კიცხევაჲ, რამეთუ უკუეთუ ამათ ვიგონებდეთ, ფრიადი სარგებელი გუეყოს და არა განვრისხნეთ, რაჲცა ვინ ბოროტი მოაწიოს ჩუენ ზედა, რამეთუ „არა არს მონაჲ უფროჲს უფლისა თჳსისა“. (მათ. 10,24); (იოან. 13,16); (15,20) ვითარ ეტყოდეს მას ჰურიანი, ვითარმედ: „სამარიტელ ხარ, და ეშმაკი არს შენ თანა“, (იოან. 8,48) და სხუანი მრავალნი ესევითარნი? და ამისთჳს თავს-იდვა ესე ყოველი, რაჲთა ჩუენცა კუალსა მისსა შეუდგეთ, რამეთუ ესევე ასწავა მოციქულთა. და ჩუენ ყოველთა მოვიგოთ უკუე საქმჱ ესე, და არარაჲ ესრეთ ღმერთსა მოწყალე-ჰყოფს ჩუენ ზედა, ვითარ სიყუარული და მოთმინებაჲ და არა ბოროტის-ყოფაჲ მტერთაჲ.

რაჟამს ვინმე გავნოს, ნუ მას აბრალებ, არამედ ეშმაკსა, რომელმან აცთუნა იგი, და მას უფროჲსად სწყალობდი, რამეთუ ქრისტეცა შე-შფოთნაო იუდაჲსთჳს. რაჲსათჳს შეშფოთნა? მისისა წარწყმედისათჳს მწუხარე იქმნა. ამას ყოველსა ჩუენცა ვჰბაძვიდეთ. ხოლო უკუეთუ მას არა ვჰბაძვიდეთ და მისთა მცნებათა არა ვიქმოდით, უმჯობეს იყო, არა თუმცა შობილ ვიყვენით, რამეთუ სარწმუნოებაჲ ოდენ თჳნიერ ს...

...მას რომელნიმე განვარდებიან, ვითარცა თქუმულ არს, ვითარმედ: „განჴადეთ ეგე ბნელსა მას გარესკნელსა“, (მათ. 22,13); (25,30) და კუალად რომელნიმე წარწყმდებიან, ვითარცა იტყჳს, ვითარმედ: „გეშინოდენ მისგან, რომელსა ძალ-უც სულისაცა და ჴორცთა წარწყმედად გეჰენიასა შინა“. (მათ. 10,28); (შდრ. ლუკ. 12,5) და კუალად სიტყუაჲ იგი, რომელსა იტყჳს, ვითარმედ: „მე ცხორებასა საუკუნესა მივსცემ“, (იოან. 10,28) ამასვე მოასწავებს, და ვითარმედ: „გამოვიდენ მოქმედნი კეთილისანი აღდგომად ცხორებისად და მოქმედნი ბოროტისანი აღდგომად წარწყმედისა“. (იოან. 5,29) აქაცა უკუე ესე აღდგომაჲ თქუა კეთილისაჲ, ვითარმედ: „აღვადგინო იგი უკუანაჲსკნელსა მას დღესა“ აღდგომითა მით კეთილითა და არა დასაშჯელითა.

ხოლო რასა მოასწავებს სიტყჳთა მით, რომელ თქუა, ვითარმედ: „ყოველი, რომელი მომცეს მე მამამან, ჩემდა მოვიდეს“? ამხილებს სიტყჳთა ამით ურწმუნოებასა მათსა და აჩუენებს, ვითარმედ რომელსა მისი არა ჰრწმენეს, იგი ნებასა მამისასა გარდავალს. გარნა ესრეთ განცხადებულად არა თქუა ესე, არამედ იგავითრე, და დაფარულად ყოველთაგან იქმს, რაჲთა უჩუენოს, ვითარმედ რომელნ...

...ამომზრდელ მათდა; მერმე ზრუნვაჲ იგი და შიში სიტყჳს-გებისაჲ და განსაცდელთაჲ განუქარვა, რაჟამს ჰრქუა: „ნუ ჰზრუნავთ, ვითარ ანუ რასა იტყოდით, რამეთუ მოგეცეს თქუენ მას ჟამსა შინა სიტყუაჲ, რასა-იგი იტყოდით“; (მათ. 10,19) და მერმე თქუა: „რომელმან დაითმინოს სრულიად, იგი ცხონდეს“. (მათ. 10,22) ხოლო ვინაჲთგან მრავალთა ეგულებოდა მათთჳს ბოროტისმეტყუელებაჲ, - რომელ ესეცა სამძიმარ არს და შემაწუხებელ, - იხილე, ვითარ ამის ჯერისათჳსცა ნუგეშინის-სცემს თავისა თჳსისაგან და მისთჳს თქუმულთა მათგან, რომლისა სწორ არარაჲ იყო ნუგეშინისსაცემელად. რამეთუ ვითარცა ზემო თქუა, ვითარმედ: „იყვნეთ თქუენ მოძულებულ ყოველთაგან სახელისა ჩემისათჳს“, (მათ. 10,22) ეგრეთვესახედ აქაცა იქმს და უმეტესად ჰყოფს ამის პირისათჳს სიტყუასა ნუგეშინისსაცემელად მათდა:

ს ა ხ ა რ ე ბ ა ჲ: „არა არს მოწაფე უფროჲს მოძღურისა თჳსისა, არცა მონაჲ უფროჲს უფლისა თჳსისა. კმა არს მოწაფისა მის, უკუეთუ იყოს, ვი-თარცა მოძღუარი თჳსი, და მონაჲ იგი, ვითარცა უფალი თჳსი. უკუეთუ სახლისა უფალსა ბერზებულით ხადოდეს, რავდენ უფროჲს სახლეულთა მისთა? ნუუკუე გეშინინ მათგან“ (10,24-26).

თ ა რ გ მ ა ნ ი: იხილე, ვითარ აწ გამოუცხადა თავი თჳსი, ვითარმედ ი...

...ანემზადებიან დილეგნი, ჩუენ ზედა აღიძრვიან ერნი ჰურია-თა და წარმართთანი, ყოველი სოფელი მბრძოლად ჩუენდა გამოვალს, ჩუენ ძლით შვილთა მკლველ და ძმათა მკლველ და მამათა მბრძოლ იქმნებიან კაცნი, რამეთუ თქუა: „მისცნეს ძმამან ძმაჲ სიკუდილდ, და მამამან - შვილი; და აღდგენ შვილნი მამა-დედათა მათთა ზედა და მოჰკლვიდენ მათ“. (მათ. 10,21) ვითარ უკუე სხუათა ჰრწმენეს ჩუენი, ოდეს ჩუენ მიერ ესევითარნი ბუნებისა ბრძოლანი იქმნენ? არა ყოველნი მბრძოლ და მდევარ ჩუენდა იქმნენა და ყოვლისა სოფლისაგან განგჳოტნენ? დაღაცათუმცა არა ათორმეტნი ვიყვენით, არამედ ბევრეულნი, დაღაცათუმცა არა უსწავლელნი ვიყვენით, არამედ ფილოსოფოსნი, ვითარმცა უძლეთ ესოდენთა ამათ განსაცდელთა და ბრძოლათა თავს-დებად? ხოლო აწ ათორმეტნი ვართ და ყოველთა მიერ დაწუნებულნი სიგლახაკისა ჩუენისათჳს და უსწავლელობისა, რაჲ-მე იყოს სასოებაჲ ჩუენი? ვითარ შთავცჳვენით სიძნელესა ამას? - არარაჲ ესევითარი თქუეს, არცა მოიგონეს, არამედ ყოველსავე მორჩილებით და უმანკოებით შეიწყნარებდეს, რამეთუ დიდ იყო მათიცა სიკეთე და ერთგულებაჲ და უფროჲსად სახიერისა მის მოძღურისა მადლი და დიდებაჲ და ფრიადი იგი სიბრძნე, ვითარ თითოეულსა ძნელოვნებასა თანა ნუგეშინის-ცემაჲ შეაუღლა. ოდეს-იგი ჰრქუა, ვითარმედ: ნურაჲ გაქუნ გზასა და ვიდოდეთ უპოვრებით, მეყ...

..., მერმე სხუაჲ შემოიღო სწავლაჲ და თქუა:

ს ა ხ ა რ ე ბ ა ჲ: „ნუ მისცემთ სიწმიდესა ძაღლთა, ნუცა დაუგებთ მარგალიტსა თქუენსა წინაშე ღორთა, ნუუკუე დათრგუნონ იგი ფერჴითა მა-თითა და მოიქცენ და განგხეთქნენ თქუენ“ (7,6).

თ ა რ გ მ ა ნ ი: ხოლო თავადმან ქუემორე თქუა: „რომელი ყურთა გესმესო, უქადაგებდით ერდოთა ზედა“; (მათ. 10,27) არამედ არარაჲ არს წინააღმდგომი სიტყუათა ამათ შინა, რამეთუ არცა მუნ ესრეთ ბრძანებს, თუ ყოველთავე ეტყოდეთ ყოველსავე, არამედ ესე განაწესა, რაჲთა სადა-იგი ჯერ-იყოს თქუმად, უშიშად და კადნიერებით იტყოდინ, და კუალად აქა არა თუ ესრეთ თქუა, თუ დადუმენით და ნურარას ჰქადაგებთ, არამედ ესრეთ უბრძანა, ვითარმედ: საიდუმლოთა მათ საღმრთოთა და დიდებულთა ნუ გამოუცხადებთ ძაღლთა და ღორთა. ხოლო ძაღლად ამას ადგილსა მათ სახელ-სდვა, რომელნი არიან ურჩულოებასა შინა უკურნებელსა და უღმრთოებასა ბოროტსა და ღმრთისა მომართ მოქცევისა სასოებაჲ არა აქუს, და ღორად მათ უწოდა, რომელნი მარადის შეგინებულსა და ბილწსა მოქალაქობასა შინა იქცევიან; და ესევითართა მათთჳს იტყჳს, ვითარმედ: არა ღირს არიან სმენად საიდუმლოთა ღმრთისათა, არა თუ ინებონ უკეთურებისა მის მათისაგან მოქცევად.

ეგრეთვე მოციქულიცა პავლე იტყჳს, ვითარმედ: „მშჳნვიერმან კაცმან არა შეიწყნარის სულისაჲ, რამეთუ სიც...

...დსა მათ ზედა: ყოვლისა სოფლისაგან ბრძოლასა და წარდგინებასა მათსა შესაკრებელთა წინაშე და მძლავრთა და მიყვანებასა მათსა წინაშე მეფეთა და მთავართა, აუწყა სიტყუაჲ ნუგეშინის-ცემისაჲ და ჰრქუა: „ანუ არა ორი სირი ასარისა განისყიდებისა? და ერთიცა მათგანი არა დავარდების ქუეყანასა ზედა თჳნიერ მამისა თქუენისა ზეცათაჲსა“. (მათ. 10,29) ხოლო ამას ეტყოდა, რაჲთა უჩუენოს, ვითარმედ არარაჲ თჳნიერ ცნობისა მისისა იქმნების, რამეთუ ყოველივე იცის ყოფადი, არამედ არა ყოველსავე იქმს, გარნა კეთილსა ოდენ და სახიერებასა. ესრეთ უკუე ასწავებს მოწაფეთა, ვითარმცა ეტყოდა, ვითარმედ: ნურას შე ორგულდებით, ნუცა გულისსტყუანი მოგივლენ, რამეთუ რომელმან-ესე უწყი ყოველივე მომავალი თქუენ ზედა და ძალ-მიც დაყენებად, საცნაურ არს, ვითარმედ უმჯობესისა თქუენისათჳს არა დავაყენებ. ესევითარი ესე სიტყუაჲ ჩუენცა გულისჴმა-ვყოთ, ოდეს განსაცდელი რაჲმე მოიწიოს, და ვთქუათ: ამისთჳს მოუშუა ღმერთმან განსაცდელსა ამას ჴორციელსა ჩუენ ზედა, რამეთუ იცის სადმე, ვითარმედ ესრეთ არს უმჯობეს ჩუენდა; და ესე გულისსიტყუაჲ დიდად ნუგეშინისმცემელ გუექმნას.

ხოლო რაჲ ზიარებაჲ არს რაქელისი ბეთლემსა თანა, - თქუას ვინმე, - რომელ იტყჳს, ვითარმედ: „რაქელ სტიროდა შვილთა თჳსთა“, ანუ ჰრამასა რაჲ ზიარებაჲ აქუს რაქელს თანა? - რაქელ დედ...