...მ ელინთა მოწაფეებმა, ამ სტიქიის წინაშე აღტაცებასა და განცვიფრებაში მოსულებმა, ვეღარ შეძლეს შორს ხილვა და შემოქმედის დიდება, არამედ სტიქიაზე შეჩერდნენ და გააღმერთეს იგი. ამიტომაც ამბობს ნეტარი პავლე: „გარდაცვალეს ჭეშმარიტებაჲ ღმრთისაჲ სიცრუვედ და პატივს-სცემდეს და ჰმსახურებდეს დაბადებულთა, და არა დამბადებელსა" (). რა შეიძლება ამ ადამიანებზე უფრო უგუნური იყოს, ვინც ვერ შეძლეს ქმნილებისგან შემოქმედის შეცნობა და ასეთ ცთომილებაში ჩავარდნენ, რომ ქმნილება და დაბადებული შემოქმედის საფეხურზე აიყვანეს? ამიტომ საღვთო წერილი, რომელიც წინასწარ ხედავს უზრუნველ ადამიანთა ცთომილებისადმი მიდრეკილებას, გვასწავლის, რომ ეს სტიქია სამი დღის შემდეგ შეიქმნა, მას შემდეგ, რაც მიწაზე ყველა თესლი აღმოცენდა და მიწამ თავისი შემკობა მიიღო: ამის შემდეგ ნუ გაბედავს ვინმე თქმას, თითქოს მზის ხელშეწყობის გარეშე მიწის ნაყოფი ვერ მომწიფდეს. ამიტომ (მოსე) გიჩვენებს, რომ ყველაფერი მზის შექმნამდე იყო აღსრულებული; რომ ნაყოფთა მომწიფება არა მას მიაწერო, არამედ ყოვლისა შემოქმედს, რომელმაც თავდაპირველად თქვა: „აღმოამორჩენ ქუეყანამან მწუანვილი თივისაჲ". თუკი იტყვიან, რომ მზის მოქმედებაც ხელს უწყობს ნაყოფთა მომწიფებას, ამას საწინააღმდეგოს არ ვიტყვი. როგორც მიწათმოქმედზე ვამბო...
ჰრომაელთა მიმართ 1:2
განმარტებები ვერ მოიძებნა ამ მუხლისთვის
...თი ბრძანებს, მაშინ ყველაფერი ნებას დაუთმობს და დაემორჩილება მის ნებას. ნუ გამოვიძიებთ ღვთის საქმეებს ჩვენი ადამიანური გონებით, არამედ ქმნილებებს, რომ განვიხილავთ, ხელოვანს გავოცდეთ. „რამეთუ უხილავი იგი მისი დაბადებითგან სოფლისაჲთ ქმნულთა მათ შინა საცნაურად იხილვების, და სამარადისოჲ იგი ძალი მისი და ღმრთეებაჲ" ().
4. ქმნილება არაფრისგან (1:1-2)
ხოლო თუ ჭეშმარიტების მტრები დაჟინებით იტყვიან, რომ შეუძლებელია არარსებულისგან რაიმეს შექმნა, ჩვენ ვკითხავთ მათ: პირველი ადამიანი მიწისგან შეიქმნა თუ სხვა რაიმესგან? ეჭვგარეშეა, რომ დაგვეთანხმებიან და იტყვიან, რომ მიწისგან. მაშ, გვითხრან, როგორ წარმოიქმნა მიწისგან ხორცი? მიწისგან შეიძლება იყოს ტალახი, აგური, თიხა, კრამიტი, მაგრამ როგორ წარმოიქმნა ხორცი? როგორ – ძვლები, მყესები, ძარღვები, ქონი, კანი, ფრჩხილები, თმა? როგორ წარმოიქმნა ერთი არსებული ნივთიერებისგან ამდენი სხვადასხვა თვისების მქონე რამ? ამაზე მათ პირის გახსნაც კი არ შეუძლიათ. რას ვამბობ ჩვენი სხეულის შესახებ? გვითხრან პურის შესახებ, რომლითაც ყოველდღიურად ვიკვებებით: როგორ გარდაიქმნება ერთგვაროვანი პური სისხლად, ბალღამ სითხედ, ნაღველად და სხვადასხვა წვენად? პური ძირითადად ხორბლის ფერისაა, ხოლო სისხლი წითელი ან შავია. ამრიგად, თუ ვე...
...3:6) რაჲ ითქუას, ზოგად ყოველთა კაცთა ღმერთ არს და არა მათდა ოდენ. ეგრეთვე "ღმერთი ამის საუკუნოჲსაჲ" იგივე არს ღმერთ მერმისაცა საუკუნოჲსა. ხოლო დაბრმობაჲ რაჲ გესმას, გულისჴმა-ყავ, ვითარმედ მიშუებასა მისსა მისდა — საქმედ სახელ-ედების, ვითარ-იგი სხუასა ადგილსა თქუმულ არს: "მისცნა იგინი გამოუცდელსა გონებასა" (), რამეთუ ვინაჲთგან იძულებით არავის მოიყვანებს, არამედ ყოველთავე ნებსით ეძიებს, ამისთჳსცა, რომელთა არა უნდეს მოსლვაჲ გინა ხედვაჲ მისი, მათ მიუშუებს ქმნად თჳთმფლობელობით, და მიშუებასა მას და დატევებასა მისსა უნებლიეთ შეუდგს სიბრმე და წარწყმედაჲ, რამეთუ ყოველი ნათლისაგან დაკლებული ბნელ არს. ხოლო ვინაჲთგან უიძულებელ არიან მადლნი და ჩინებანი მისნი, ამისთჳს არა-მნებებელთა მათ მისთა და არა-მრწმუნებელთა მიშუებაჲ და დატევებაჲ მის მიერად დაბრმობად ითქუმის, დაკლებითა და განყოფითა მისგან.
მოციქულისაჲ: რაჲთა არა გამოუბრწყინდეს მათ ნათელი იგი სახარებისა დიდებისა ქრისტესი (4,4).
თარგმანი: უსაკუთრეს არს ესრეთ: რაჲთა არა აღმოუცისკრდეს მათ ნათელი სახარებისა დიდებისა ქრისტესი; რამეთუ სარკითა ხედვასა ამას და ზოგებით მცირედ ცნობასა ცისკარ ეწოდების, დღესა მას თანა მერმისა მის საუკუნოჲსა კეთილთა და გულისჴმის-ყოფათა უსრულესობისასა. ხოლო შენ იხილე...
...ობელ იყვნენ სიტყუათა ღმრთისათა თჳსითა გულისხმის-ყოფითა ცნობად. რამეთუ ფარაოჲსთჳსცა ითქუმის ესრეთ, ვითარმედ: „განვაფიცხო გული მისი“, ; (7,3); (10,1) და ესეცა ჩუეულებაჲ არს წერილისაჲ. და კუალად წერილ არს: „მისცნა იგინი გამოუცდელსა გონებასა“, ესე იგი არს, მიუშუნა, შეუნდო, რამეთუ არა თუ ესრეთ იტყჳს წერილი, ვითარმედ მან მისცნა იგინი, რაჲთამცა ქმნეს ბოროტი უნებლიაჲთ, არამედ რამეთუ ბოროტ იყო გონებაჲ მათი, და უკეთურებისათჳს გულთა მათთაჲსა მიუშუნა და დაუტევნა იგინი. ხოლო ოდეს კაცი ღმრთისა მიერ დატევებულ იქმნას, მიერითგან ეშმაკსა რაჲცა ენებოს, აქმნევს. და ამისთჳს შეაშინებს მსმენელსა და იტყჳს: „განაფიცხა და მისცა“, რამეთუ იგი ნეფსით თჳსით არა თუ ოდენ არა მიგუცემს, არამედ და-ცა-არავე-გჳტეობს; და ისმინე, რასა იტყჳს, ვითარმედ: „არა ცოდვანი თქუენნი განგყოფენ ჩემგან?“ და კუალად იტყჳს: „აჰა ესერა რომელთა განიშორნეს თავნი თჳსნი შენგან, იგინი წარწყმდეს“; და ოსე წინაჲსწარმეტყუელი იტყჳს, ვითარმედ: „დაივიწყე შჯული უფლისა ღმრთისა შენისაჲ, დაგივიწყო მეცა“;...
...მნებიან და ჴელნიცა, და სულიცა ვერღარა შემძლებელ არს თავით თჳსით ცნობად საქმეთა, ვინაჲთგან ვერღარას ჰხედვიდეს დაბადებულთაგანსა და ვერცა მოვალს ჭეშმარიტსა გულისხმის-ყოფასა, რამეთუ ხედვითა დაბადებულთაჲთა ვიცნობთ ყოველთა ღმერთსა, „რამეთუ უხილავნი მისნი სოფლის დაბადებითგან დაბადებულთა მიერ ცნობილნი იხილვებიან“. ამისთჳს უკუე საცნაურ არს, ვითარმედ არა გუამისა ოდენ, არამედ სულისაცა სანთელი არს თუალი. ; ამისთჳსცა ვითარცა სამეუფოსა ადგილსა დამკჳდრებულ არიან თუალნი, სიმაღლესა მას შინა მსხდომარენი უზეშთაეს სხუათა მათ საცნობელთასა. და მათ დაჰბადებს აწ უფალი და მიანიჭებს უთუალოსა მას, და მერმე რაჲთა არა მოგეგონოს, ვითარმედ ნივთი ეჴმარების მას საქმედ, და რაჲთა სცნა, ვითარმედ არა ეჴმარებოდა მას პირველითგან თიჴაჲ იგი, რამეთუ რომელმან არაარსისაგან უზეშთაესნი იგი ბუნებანი დაჰბადნა, ესემცა უნივთოდ ვერ ქმნაა? ხოლო რაჲთა სცნა, ვითარმედ არა თუ ნივთი ეჴმარებოდა მას ამისა ქმნად, რამეთუ ამისთჳს აღიღო თიჴაჲ, არამედ რაჲთა უჩუენოს, ვითარმედ იგი არს, რომელმან პირველ მიწისაგან დაჰბადა კაცი, ამისთჳს სცხო რაჲ თიჴაჲ იგი და ჰრქუა, ვითარმედ: „წარვედ და დაიბანე“,...
...ადის მამისა თანა იყო და ყოველი მას დაუბადებიეს და დაუპყრიეს და ყოველსა იგი განანათლებს, ვინ იყოს ესრეთ დაბნელებული და საწყალობელი, რაჲთამცა თქუა, ვითარმედ უდარეს არს და უკუანაჲსკნელ მამისა? ნუ შეჰრევთ დაბადებულთა დამბადებელსა თანა, რაჲთა არა გუესმეს ჩუენცა, ვითარმედ: „ჰმსახურეს დაბადებულსა და არა დამბადებელსა“.
სწავლაჲ დ ვითარმედ თანაგუაც მადლობაჲ უფლისაჲ მარადის; რისხვისათჳს
ნუმცა უკუნისამდე შთავყრით თავთა ჩუენთა ესევითარსა ამას წყევასა შინა, რამეთუ ამისთჳს მოვიდა ჩუენდა ძე ღმრთისაჲ, რაჲთა ამის წყევისაგან გჳჴსნეს; ამისთჳს შეიმოსა ხატი მონისაჲ, რაჲთა ამის მონებისაგან განგუათავისუფლნეს, ამისთჳს თავს-იდვა ნერწყუვაჲ და ყურიმლის-ცემაჲ და სიკუდილი შეურაცხებისაჲ. ნუმცა უკუე ცუდვჰყოფთ მას ყოველსა, ნუცა კუალად პირველისა უშჯულოებისა მიმართ მივიქცევით, და უფროჲსად უძჳრესისა მიმართ, რამეთუ ესე არს უძჳრეს და უსაშინელეს ყოვლისა და უბოროტეს კერპთმსახურებისაცა, რაჟამს დამბადებელსა მას ყოველთასა დაბადებულთა თანა დავამდაბლებდეთ, რაოდენცა ძალ-გუედვას. რამეთუ მას არა ევნების ჩუენისა მიერ ზრახვისა, ვითარცა წერილ არს, ვითარმედ: „შენ თავადი იგივე ხარ, და წელიწადთა შენთა არა მოაკლდეს“. არამედ ჩუენ თ...
...მართ: „ნებითა ღმრთისა და მამისაჲთა, რომლისაჲ არს დიდებაჲ უკუნითი უკუნისამდე, ამენ“.
და მეყსეულად მასვე პირსა იწყო, რომლისათჳს იტყოდა.
და კუალად ჰრომაელთა მიმართ მისწერს: „ჰმსახურესო დაბადებულთა და არა დამბადებელსა, რომელი-იგი არს კურთხეულ უკუნისამდე, ამენ“.
და არა აღასრულა ამას ზედა ებისტოლე იგი, არამედ კუალად იწყო მასვე პირსა.
ამისა მსგავსად ღმრთისმოყუარენიცა იგი იქმან, რამეთუ შეწირონ რაჲ მადლობაჲ იგი და დიდებაჲ წმიდისა სამებისაჲ, კუალად იტყჳან: „დიდებაჲ შენდა, უფალო, დიდებაჲ შენდა, წმიდაო, დიდებაჲ შენდა, მეუფეო, რამეთუ მოგუცენ ჩუენ ჭამადნი საზრდელად და განსამტკიცებელად“; რამეთუ არა დიდთა ხოლო საქმეთათჳს, არამედ მცირეთათჳსცა ჯერ-არს მადლობაჲ. ამისთჳს ნეტარნიცა იგი ჰმადლობენ მოცემისა მის-თჳს ჭამადთაჲსა, რაჲთა არცხჳნონ წვალებასა მას მანიქეველთასა, რომელნი ცხორებასა ამას ბოროტად სახელ-სდებენ. და რაჲთა ფრიადისა მის მარხვისათჳს ვერვინ თქუას, თუ ჭამადნი ღმრთისა მიერ მოცემულნი საძაგელად შეურაცხიან მსგავსად ვიეთმე მწვალებელთა, ამისთჳს მადლობისა ამის მიერ გამოაჩინებენ, ვითარმედ არა სიძაგულითა ღმრთისა მიერ დაბადებულთა ჭამადთაჲთა განყენებულ არიან მათგან, არამედ წესისა მისთჳს მარხვისა. ხოლ...
...ნ მისსა ქებასა, ვითარცა იტყჳს, ვითარმედ: „არა არიან თქუმულ, არცა სიტყუა, რაჲ-თამცა არა ესმა ჴმაჲ მათი“. და მოციქული ღაღადებს, ვითარმედ: „უხილავი იგი მისი დაბადებითგან სოფლისაჲთ ქმნულთა მათ შინა საცნაურად სახილველ არს - სამარადისოჲ იგი ძალი მისი და დიდებაჲ“.
რამეთუ ესეცა მებრ დიდად გულისჴმა-გჳყოფს მიუთხრობელსა მას სიმდიდრესა სიბრძნისა მისისასა, ოდეს მივხედნეთ, თუ უნდოთა მათ და არარათა ყუავილთა, რომელნი დღეს არიან და ხვალე ცეცხლად მიეცემიან ანუ დაჭნებიან და წარვლენ, ვითარ ესოდენი მიჰფინა სიკეთე და შუენიერებაჲ.
გულისჴმა-ყავ უკუე, კაცო, უკუეთუ თივათა ველისათა ესოდენი შუენიერებაჲ მისცა გარეშე საჴმრისაცა (რამეთუ რად ეჴმარების თივათა ესოდენი სიკეთე ყუავილოვნობისაჲ), ვითარ შენ არა მოგცეს, რომელი იცოდის, თუ საჴმარ არს შენდა? უკუეთუ ყოველთა უდარესი იგი ესრეთ შეამკო, შენ, რომელი ყოველთა უპატიოსნეს ხარ, არა გიღუაწოსა, რომელი იცოდის, თუ საჴმარ არს შენდა და ჯეროან?
ამისთჳსცა ვინაჲთგან ესრეთ კეთილად გამოაჩინა განგებულებაჲ იგი ღმრთისაჲ, ყოველთა ზედა მიწევნული, ზემო სახისა მისგან მფრინველ-თაჲსა, რომელთა ზრდის წამის-ყოფითა მისითა, და აქა კუალად სახითა ამით შროშანთაჲთა, ამისთჳს სამართლად აბრალებს...
...ლვების და გულისჴმა-იყოფების კაც-თმოყუარებისა მისისათჳს, რამეთუ შესაძლებელ არს აგებულებითა ამით დაბადებულთაჲთა მიუთხრობელისა მის სიბრძნისა მისისა ხილვაჲ, ვი-თარცა იტყჳს მოციქულივე, ვითარმედ: „უხილავი იგი მისი დაბადებითგან სოფლისაჲთ ქმნულთა მათ შინა საცნაურად სახილველ არს - სამარადისოჲ იგი ძალი მისი და საღმრთოჲ“, რამეთუ აგებულებისაგან სოფლისა და დაბადებისაგან კაცისა სიბრძნე და ჴელოვნებაჲ დამბადებელისაჲ იხილვების, და ესრეთ ბუნებით უხილავი იგი საქმეთაგან სიბრძნისა და ძლიერებისა და განგებულებისა მისისათა იხილვების და გულისჴმა-იყოფების. გარნა აწ წმიდათა გულითა არა ესევითარი ხოლო აღუთქუა ხილვაჲ ღმრთისაჲ გულისჴმის-ყოფითა დაბადებულთაჲთა, რამეთუ ესე შესაძლებელ არს სხუა-თა მიერცა სწავლულთა სოფლიოჲსა სიბრძნითა, უკუეთუ ენებოს ჭეშმარიტსა გულისჴმის-ყოფასა მოსლვაჲ, არამედ სხუასაცა უაღრესსა რასმე ხილვასა ნეტარებაჲ იგი მოასწავებს დამარხულსა წმიდათათჳს გულითა, რომელ-იგი ბუნებასა შინა კაცობრივსა შესაძლებელ არს დატევნად, რომელი მას საუკუნესა განმზადებულ არს წმიდათათჳს, რომელსა ვჰგონებ, თუ იგი არს უაღრესობაჲ ყოველთა მათ კეთილთა სასუფეველისათა, და უფროჲსღა ვთქუა, თუ იგი არს სასუფეველი ცათაჲ, ხილვაჲ ღმრთისაჲ, რავდენ-იგი შესაძლებელ არს, არა თუ რაჲ იგი არს, არ...