Genesis 1:26

1. მხილება სულიერი უდარდელობისთვის

მსურს ჩვეულ სწავლებას მივმართო, მაგრამ ვჩერდები და ვყოყმანობ; დარდის ღრუბელმა მოიცვა ჩემი გონება, აღაშფოთა და დაარღვია იგი; უფრო სწორად, არა მხოლოდ დარდის, არამედ რისხვის ღრუბელიც, და არ ვიცი, რა გავაკეთო, — ასეთი აღელვება ეუფლება ჩემს სულს. მართლაც, როცა გავიფიქრებ, რომ ეშმაკმა ოდნავ რომ დაბერა, თქვენ, ჩვენი უწყვეტი სწავლებისა და ყოველდღიური შეგონების დავიწყებით, ყველანი გაიქეცით იმ სატანისეულ სანახაობაზე, როცა ცხენის რბოლა მოხდა, — შემიძლია კი კვლავ გულმოდგინებით მოგაწოდოთ სწავლება, როცა ყოველივე წინანდელი ასე სწრაფად გაქრა? განსაკუთრებით ამძაფრებს ჩემს მწუხარებას და აღაგზნებს ჩემს რისხვას ის, რომ თქვენ, ჩვენს შეგონებასთან ერთად, წმიდა დიდი მარხვის მიმართ მოწიწებაც გადააგდეთ სულიდან და ასე თავად მიეცით ეშმაკის მახეებს. როგორ შეიძლება ვინმემ, თუნდაც ქვისგან ჰქონდეს სული, ადვილად აიტანოს ასეთი უზრუნველობა თქვენი? მრცხვენია, მერწმუნეთ, და ვწითლდები, როცა ვხედავ, რომ ამაოდ ვშრომობთ და ქვებზე ვყრით თესლს. მაგრამ ისმენთ თუ არა ჩემს სიტყვებს, დანიშნული ჯილდო მე მაინც მომეცემა, რადგან მთელი ჩემი...

ამის მცოდნენი, საყვარელნო, განწმიდეთ თქვენი გონება ამქვეყნიური საქმეებისგან და, გააფართოვეთ რა თქვენი გონების მზერა, დიდი გულმოდგინებით მიიღეთ სულიწმიდისგან ნასწავლი, რათა, ნოყიერი და ნაყოფიერი მიწის მსგავსად, დათესილი გაამრავლოთ და ნაყოფი გამოიღოთ — ზოგმა ასწილი, ზოგმა სამოცი, ზოგმა ოცდაათი. წინა დღეებში გსმენიათ ყოველივე ხილულის შემოქმედის გამოუთქმელი სიბრძნის შესახებ და იმის შესახებ, როგორ წარმოშვა ყველაფერი მხოლოდ სიტყვითა და ნებით; თქვა: „იქმენინ" — და „იქმნა", მყისვე ყოველი სტიქია გამოჩნდა; საკმარისი იყო სიტყვა საგნების წარმოსაშობად, არა იმიტომ, რომ ეს უბრალოდ სიტყვა იყო, არამედ იმიტომ, რომ ღვთის სიტყვა იყო. გახსოვთ, რომ მაშინ (სიტყვა) მიმართული იყო იმათ წინააღმდეგ, ვინც ამბობს, რომ არსებული მზა მატერიისგან წარმოიშვა, და ვინც ეკლესიის დოგმატებში თავის ცარიელ მსჯელობას შეაქვს. შეიტყვეთ, თუ რატომ შექმნა ღმერთმა ცა სრულყოფილი, ხოლო მიწა — უსახო და მოუწყობელი. ორი მიზეზი დავამტკიცეთ მაშინ: ერთი ის, რომ ჩვენ, მეუფის ძალის შემეცნებით უმჯობეს სტიქიაზე, ეჭვი არ შეგვპარვოდა, თითქოს ეს ძალთა ნაკლებობის გამო მომხდარაო; ხოლო მეორე...

ნუ ვიქნებით მათზე უარესნი, ვინც გრძნობადს ეძებს; მოვძებნოთ ჩვენც ამ სიტყვებში ჩაკეტილი სულიერი საუნჯე. პირველ ყოვლისა, ვნახოთ, რა ახალი და განსაკუთრებულია აქ ნათქვამი და რატომ გამოიყენა ნეტარმა ამ წინასწარმეტყველმა, ანუ უკეთ რომ ვთქვათ — კაცთმოყვარე ღმერთმა, რომელიც წინასწარმეტყველის პირით ლაპარაკობდა, ასეთი ახალი გამოთქმის წესი. ის ამბობს: „ვქმნეთ კაცი ხატებისაებრ ჩვენისა და მსგავსებისაებრ". ცოტა ხნის წინ ვისმინეთ, როგორ თქვა მან, ცისა და მიწის შექმნის შემდეგ: „იქმენინ ნათელი", და: „იქმენინ სამყარო შორის წყლისა"; და კიდევ: „შეკერბინ წყალი... და გამოჩნდინ ჴმელი", და: „იქმენინ მნათობნი", და: „გამოიღედ წყალთა ქუეწარმავალები სამშჳნველთა ცხოველთაჲ". ხედავ, რომ მთელი ქმნილება ხუთი დღის განმავლობაში ერთი სიტყვითა და ბრძანებით იქმნებოდა? ახლა კი ნახე, რა ცვლილებაა სიტყვებში. უკვე არ ამბობს: „იქმენინ კაცი"; არამედ რას? „ვქმნეთ კაცი ხატებისაებრ ჩვენისა და მსგავსებისაებრ". რა სიახლეა ეს? რა განსაკუთრებულია? ვინ იქმნება, რომ მისი შესაქმნელად შემოქმედს ასეთი თათბირი და მსჯელობა დასჭირდა? ნუ გიკვირს, საყვარელო....

...კი არა ესაა, არამედ ის, ვინც უღმრთოებისგან განშორებით სათნოებაში მოღვაწეობს.

5. ჭეშმარიტი საგვარტომო სათნოებით იზომება (1:26)

ხედავ, ვის უწოდებს ჩვეულებისამებრ საღვთო წერილი ადამიანს? ამიტომ თავიდანვე ყოვლის უფალმა, ადამიანის შექმნას რომ შეუდგა, თქვა: „ვქმნეთ კაცი ხატებისაებრ ჩვენისა და მსგავსებისაებრ" (დაბ 1:26), ესე იგი, რათა ის მეუფეთ ყოფილიყო ყოველ ხილულზეც და მასში აღმოცენებულ ვნებებზეც, რათა ბატონობდეს და არა მონობდეს. ხოლო თუ მან, ბატონობა მიატოვა რა, დაქვემდებარებას ამჯობინებს ბატონობას, მაშინ ადამიანი აღარ არის და უტყვი ცხოველის სახელი მოედება. ამიტომაც ახლა საღვთო წერილი, მართლის სათნოების შექებისას, ამბობს: „ესე შობანი ნოესი: ნოე კაცი მართალი". აი, კიდევ ერთი ძალიან მნიშვნელოვანი ქების სახე: „მართალი". ამ სახელწოდებით (წერილი) ნოეს ყველა სათნოებას საერთოდ აღნიშნავს; „მართლის" სახელს ჩვეულებისამებრ ვაძლევთ იმ ადამიანებს, რომლებიც ყოველგვარ სათნოებაში ივარჯიშებიან. შემდეგ, რათა იცოდე, რომ ნოემ სათნოების უმაღლეს მწვერვალს მიაღწია, რასაც მაშინ ჩვენი ბუნებისგან მოითხოვდნენ, წერილი ამბობს: „მართალი, სრული ნათესავსა შინა მისსა". ყოველივე, ამბობს, აღასრულა, რისი აღსრულებაც სათნო ადამიანს ეკუთვნოდა (ეს ნიშნავს **„სრულ...

...ესევითართა საქმეთა შემძლებელ იყო ქმნად, არამცა თჳთ იგი უმეტესთა შემძლებელ იყოა? ანუ რადმცა ეჴმარა მას ლოცვაჲ? ხოლო უკუეთუმცა ლოცვაჲ ეჴმარებოდა, არამცა შემძლებელ იყო სახელი მისი ესევითართა საქმეთა ქმნად. ანუ ოდეს-იგი შეიქმოდა კაცსა, რომელი ლოცვაჲ იჴმარა? არა ჰხედავა მუნ ერთარსებასა მას, ვითარმედ: „ვქმნეთ კაცი“? (დაბ. 1,26) რამეთუ უკუეთუმცა ლოცვაჲ ეჴმარებოდა, უძლურიმცა იყო და ვერშემძლებელი ყოვლისავე ნებისა თჳსისა აღსრულებად. არამედ ვიხილოთ, თუ რაჲ არს ლოცვაჲ მისი:

ს ა ხ ა რ ე ბ ა ჲ: „მამაო, გმადლობ შენ, რამეთუ ყოლადვე ისმინი ჩემი“ (11,41).

თ ა რ გ მ ა ნ ი: და ვინ სადა ილოცა ესრეთ? რამეთუ ვიდრეღა არარაჲ ეთქუა, თქუა, ვითარმედ: „გმადლობ შენ“, რაჲთამცა აჩუენა, ვითარმედ არა ეჴმარებოდა ლოცვაჲ, ვითარმცა იტყოდა, ვითარმედ: ყოველსავე იქმ შენ, რაჲცა მე მენებოს. არა თუ, რამეთუ ძესა ვერ ძალ-ედვა ყოვლისა ქმნად და მისთჳსმცა ეტყოდა მამასა, თუ: „ყოველსავე მისმენ“, არამედ ერთი არს ნებაჲ და გონებაჲ მათი. ხოლო რაჲსათჳს აღიღო სახჱ ლოცვისაჲ? ნუ ჩემსა ისმენ ამისთჳს, არამედ თავადისაჲ მის ისმინე, ვითარმედ:

ს ა ხ ა რ ე ბ ა ჲ: „ერისა ამისთჳს, რომელი გარემომადგს, ვთქუ, რაჲთა ჰრწმენეს, ვითარმედ შენ მომავლინე მე“ (11,42).

თ ა რ გ მ ა ნ ი: არა თქუა, თუ: რაჲთა ჰრწმენეს...

...რ ე ბ ა ჲ: „ვიცი, რამეთუ მესია მოვალს, რომელსა ჰრქჳან ქრისტე. ოდეს მოვიდეს იგი, მითხრას ჩუენ ყოველი. ჰრქუა მას იესუ: მე ვარ, რომელი გეტყჳ შენ“ (4,25-26).

თ ა რ გ მ ა ნ ი: და ვინაჲ აქუნდა სამარიტელთა ქრისტეს მოლოდებაჲ? გარნა მოსეს წიგნთაგან, რამეთუ ფრიად გამოაცხადებს იგი ძესა. რამეთუ „ვქმნეთ კაცი ხატად ჩუენდა“ (დაბ. 1,26) ძისა მიმართ თქუმულ არს, და აბრაჰამს კარავსა შინა ძჱ ჰზრახვიდა, (შდრ. დაბ. 18,1-15) და იაკობ მისთჳს თქუა, ვითარმედ: „არა მოაკლდეს მთავარი იუდაჲსგან, არცა წინამძღუარი წყვილთაგან მისთა, ვიდრემდის მოვიდეს, რომელი-იგი წინამდებარე არს, და არს იგი მოლოდებაჲ წარმართთაჲ“. (დაბ. 49,10) და თჳთ მოსე თქუა, რამეთუ: „წინაჲსწარმეტყუელი აღგიდგინოს თქუენ უფალმან, ვითარცა მე; მისი ისმინეთ“. (2 სჯ. 18,15) და გუელი რვალისაჲ და კუერთხი მოსესი და ისაკის დაკლვაჲ და სხუაჲ მრავალი ესევითარი მოსლვისა მისისა სახენი იყვნეს. ხოლო თუ ვინ თქუას, თუ: რაჲსათჳს არა მოართუა მას სახჱ წერილთაგან, ვითარ ნიკოდემოსს და ნათანაელს? გულისხმა-ყავთ, რამეთუ იგინი წერილთა მეცნიერნი იყვნეს, ხოლო ესე დედაკაცი იყო გლახაკი და უსწავლოჲ, და ამისთჳს წყლისა მის ცხო...