განმარტებები

და იყო შემდგომად სამისა დღისა მოუწოდა პავლე, რომელნი-იგი იყვნეს მუნ ჰურიანი მთავარნი, და ვითარ მოკრბეს იგინი, ეტყოდა მათ: კაცნო ძმანო, მე არარაჲ ბოროტი ვქმენ ერისა მის თანა გინა სჯულისა მამულისა, და კრული იერუსალემით მივეცი ჴელთა ჰრომთასა, რომელთა განმიკითხეს მე და უნდა განტევებაჲ ჩემი. ამისთჳს, რამეთუ არცა ერთი ბრალი სიკუდილისაჲ იყო ჩემ თანა. და ვითარ-იგი სიტყუას უგებდეს ჰურიანი, ვიიძულე ღაღადის-გდებაჲ კეისრისაჲ. არა თუ ვითარმცა შესმენაჲ რაჲმე მედვა ნათესავისა ჩემისაჲ. ამის უკუე მიზეზისათჳს...

ძმანო ქრისტიანენო! წინასწარმეტყველი და მეფე დავით იტყვის ფსალმუნსა შინა: ნეტარ-არიან, რომელთა მიეტევნეს უსჯულოებანი და რომელთა დაეფარნეს ცოდვანი. ნეტარ-არს კაცი, რომელსა არა შეურაცხოს უფალმან ცოდვა, არცა არს პირსა მისსა ზაკვა (ფს. ლა, მუხ. ა. ბ.) თქვენ ხართ, ძმანო, დღეს მეძიებელნი ნეტარებისა ამის დიდისა, ვინაიდგან ლოცვითა და მარხვითა ემზადებით აღსარებასა და ზიარებასა და მოელით ცოდვათა მოტევებასა.

ერთობ ღრმა და შესანიშნავი არის, ძმანო, ის ოც-და-მეთერთმეტე ფსალმუნი, რომლისაგან მოვიყვანეთ...

აწინდელი დღესასწაული, ძმანო და დანო ჩემნო ქრისტიანენო, უნებრივად მიაქცევს გონებასა ჩვენსა დედა-კაცთა მიმართ და მოითხოვს ჩვენგან, რათა სიტყვა ჩვენ დღეს მოვიხმაროთ საკუთრად მათდა სასწავლებლად და დასარიგებლად მისთვის, რომელ პირი იგი, რომელსა დღეს წმიდა ეკკლესია აღამაღლებს და ადიდებს, იყო დედა-კაცი და მისცა დედა-კაცთა საკვირველი სახე ცხოვრებისა. თუ ვინმე, წინააღმდეგ ჩვენისა ამის განზრახვისა, სიტყვას მოგვიგებს ჩვენ და ესრეთ გვეტყვის: რა საჭირო არის საკუთარი სწავლა და დარიგება დედა-კაცებისათვის? ნუ...

იტყოდე შენ უსჯულოებათა შენთა პირველად, რათა განმართლდე (ისაია 43,26).

წინასწარმეტყველი ისაია პირისაგან ღვთისა ხშირად ამხილებდა ურიათა უსჯულოებათა მათთათვის, და შეაგონებდა სინანულსა და განმართლებასა ღვთის წინაშე და თუმცა ურიანი ხშირად ამწარებდენ ღმერთსა ურჩებითა თავიანთითა, გარნა ღმერთი მაინც არ ივიწყებს მოწყალებასა თვისსა მათდამი, და აღუთქვამდა მათ აღხოცვას ცოდვათა მათთა, თუ შეინანებდენ: მე ვარ იგივე აღმხოცველი უსჯულოებათა თქვენთა და ცოდვათა თქვენთა არღა მოვიხსენებ. ხმობდა იგი მათდამი....

წინასწარმეტყველი დავით ორმეოც და მეოთხესა ფსალმუნსა შინა მისსა აღწერს დიდებასა, სიკეთესა და მშვენიერებასა ერთის უცნობის რომლისამე მეფისა და მშვენიერებასა მისისა მეუღლისა და მისთა ძეთა და ასულთა და იტყვის: ყოველი დიდება ასულისა მეუფისა შინაგან, ფესვედითა ოქროვანითა შემკულ არს და შემოსილ პირად-პირადად, ესე იგი დიდება და ღირსება მეუფისა ასულისა არის შინაგან გულსა და სულსა მისსა, თუმცა, ამასთანავე, იგი შემკულ არს ოქროვანითა შესამოსლითა პირად-პირადად. წმიდანი მამანი განგვიმარტვენ ჩვენ, რომელ...

სიბრძნესა მათსა მიუთხრობენ ერნი, და ქებასა მათსა აღიარებენ ეკლესიანი (ისუ ზირაქი 44,14)

წარჩინებული ძველი აღთქმის მწერალი და ზნეობის მასწავლებელი, ისუ ზირაქი, წიგნსსა შინა თვისსა აღწერს ცხოვრებას და მოღვაწეობასა ზოგიერთთა ძველის აღთქმის წარჩინებულთა პირთა, და, სხვათა შორის, ამას იტყვის მათზედა: სიბრძნესა მათსა მიუთხრობენ ერნი, და ქებასა მათსა აღიარებენ ეკლესიანი.

იგივე სიტყვები ისუ ზირაქისა უაღრესად და უდიდესი სიმართლით ჩვენ, შვილთა ახლისა აღქმისათა, შეგვიძლია ვსთქვათ, წმინდათა თავთა...

წყეულ იყავნ მოქმედი საქმისა ღვთისა უდებებით (იერ. 48, 10).

წარსულს კვირას ამ სიტყვებზე დავაფუძვნეთ სწავლა და ქადაგება თქვენდამი. ძმანო მართლ-მადიდებელნო ქრისტიანენო! დღესაც იგინივე უნდა დავსდვათ საფუძვლად ჩვენისა სიტყვისა; გარნა დღეს სხვა მხრით უნდა ავხსნათ იგი, და სხვანი სწავლანი და მაგალითნი გამოვიყვანოთ მათგან. ¬ წყეულ იყავნ მოქმედნი საქმისა ღვთისა უდებებით! ვისთვის იტყვის ამ საშინელ სიტყვას სულიწმინდა, ძმანო ქრისტიანენო? ვინ არის ქვეყანაზედ მოქმედი საქმისა ღვთისა? უპირველეს და უაღრეს...

წყეულ იყავნ მოქმედი საქმისა ღვთისასა უდებებით (იერემია 48, 10)

ძმანო მართლ-მადიდებელნო ქრისტიანენო! საღმრთოსა სჯულსა ჩვენსა, ვითარცა იცით თქვენცა ყოველთა, აქვს ორი კერძო, ანუ ორი მხარე: სწავლა და მოქმედება, სიტყვა და საქმე, ანუ კიდევ: ჰაზრი და ცხოვრება. ჭეშმარიტი, ნამდვილი ქრისტიანე ის არის, რომელსაც ორივე ესე აქვს მითვისებული და დაცული ისე, როგორადაც გვასწავლის წმინდა მართლ-მადიდებელი ეკლესია. თუ შენ, ძმაო, გსურს, რომ მართლა სრული და ჭეშმარიტი ქრისტიანე იყო, პირველად, ჰაზრი უნდა გქონდეს...

ძმანო, მართლ-მადიდებელნო ქრისტიანენო! ვინაიდგან, მადლითა და შეწევნითა ცხოველს-მყოფელისა სამებისათა დღეს ვაკურთხეთ საყდარი ესე, აღშენებული მისსა სახელსა ზედა, აწ, მისითავე შეწევნითა და ძალითა, აღვხსნათ და შევიტყოთ რა ძალი და მნიშვნელობა აქვს საყდარსა ჩვენ, ადამიანთათვის.

ამა საგანსა მშვენივრად და ღვთივ-გონიერად აღგვიხსნის წინასწარმეტყველი და მეფე დავით ერთსა შინა ფსალმუნსა თვისსა, რომელიც კიდეც ხშირად წაიკითხების და გესმისთ თქვენ საყდარსა შინა. ამოვკრიბოთ რომელნიმე მუხლნი ამ ფსალმუნისაგან და...

გამოიყვანეთ საპყრობილით სული ჩემი, რათა აღუარო სახელსა შენსა (ფსალ.)

წმიდა წინასწარმეტყველი და მეფე დავით, სხვათა შორის ლოცვათა, ერთხელ ესრეთ ევედრებოდა ღმერთსა: გამოიყვანე საპყრობილით სული ჩემი, რათა აღუარო სახელსა შენსა. რისთვის ევედრებოდა ესრედ იგი ღმერთსა? განა იგი როდისმე იყო დაჭერილი საპყრობილეში? არა, იგი იყო მეფე, მჯდომარე ტახტსა ზედა, და არაოდეს არ ყოფილა ჩაგდებული საპყრობილეში. სჩანს, იგი იტყოდა არა ხილული, გარეგანი საპყრობილისათვის. სულიერი საპყრობილე ის არის, როდესაც კაცი არის...

პირი ჰრომაელთა ებისტოლისაჲ, თუ რომლისა მიზეზისათჳს მიუწერა მათ ესე ებისტოლე

მიუწერა კორინთით, ჰრომს მყოფთა მორწმუნეთა — წარმართთაგანთა და ჰურიათაგანთა — რაჟამს არღა ეხილნეს იგინი, არამედ ასმიოდა მათთჳს და სუროდა ხილვაჲ მათი; და პირველად აქებს სარწმუნოებასა მათსა, რამეთუ ხედვიდა მას ყოველგან განთქუმულსა; და მერმე ეტყჳს, ვითარმედ — "მრავალ გზის ვინებე თქუენდა მოსლვად და ვერ უძლე"; და მერმე ასწავლის და უთხრობს წოდებისათჳს წარმართთაჲსა, და ვითარმედ წინადაცუეთაჲ ვიდრე ჟამ რავდენმე იყო და აწ...

თავნი ჰრომაელთა ებისტოლისანი (რომელთა შინა არიან განყოფილებანიცა რომელთამე თავთანი, რომელთა ზედა არს სასწაული ესე * რომელსა ეწოდების ასტერისკოჲ; რამეთუ რაჟამს ერთისა რაჲსამე პირისათჳს იტყჳნ და მას შინა სხუაჲ პირი შემოვიდის, იგი აღნიშული არს ასტერისკოჲთა და კიდე აღირიცხუვის, და დიდნი თავნი კიდე აღირიცხუვიან)

ა̂. სწავლაჲ სახარებისაჲ მადლისათჳს და სასოებისა და მოქალაქობისა სულიერისა და სასჯელისათჳს წარმართთაჲსა, რომელნი არა იცვენ ბუნებითსა რჩულსა.

ბ̂. სასჯელისათჳს ჰურიათაჲსა, რომელნი არა*...

წმიდისა მამისა ჩუენისა კჳრილე ალექსანდრიელ მთავარეპისკოპოსისა, რომელმან თარგმნნა ყოველნივე საწინაჲსწარმეტყუელონი წიგნნი და აღწერნა სხუანი წიგნნი მრავალნი, ებისტოლე სხჳსა ვისმე ეპისკოპოსისა მიმართ, რომელი ვედრებულ იყო მისდა, რაჲთამცა აღწერა მოკლე თარგმანებაჲ წმიდისა მოციქულისა პავლეს ებისტოლეთაჲ

მოსწრაფებაჲ და სწავლის მოყუარებაჲ სიწმიდისა შენისაჲ ფრიად მთნდა მე, წმიდაო მამაო, და ამისთჳს მორჩილებითა შენითა ძნელსა საქმესა ჴელ-ვყავ, და მოსწრაფებაჲ ფრიადი შორის შემოვიღე, რაჲთამცა დავაწესე...

პირი კორინთელთა მიმართ პირველისა ებისტოლისაჲ

ესე ებისტოლე მიუწერა ეფესოჲთ, რამეთუ ეხილნეს პირველ კორინთელნი და ესწავა მათდა, ხოლო მოაჴსენებს მათ ამის ებისტოლისა მიერცა სწავლათა თჳსთა. ხოლო მიზეზი ებისტოლისა მის ესე იყო, რამეთუ კორინთელნი შეკრებასა შინა მათსა ცილობათა იქმოდეს და რომელიმე სხუასა იტყოდა და რომელიმე სხუასა, და არა აქუნდა ერთობაჲ, და ამისთჳს უგულებელს-ყო ყოველივე წესიერებაჲ და აქუნდა ფრიადი განწვალებაჲ. და ერთსა ვისმე მათგანსა მამის ცოლი ცოლად შეერთო და სხუათა ენება ცოლთა მათთა...

მიზეზი კორინთელთა ებისტოლისაჲ

ხედვიდა ეშმაკი ქალაქსა მას კორინთისასა, ვითარმედ ესრეთ დიდ იყო და კერპთმსახურ და მოიქცა უფლისა მიმართ. ამისთჳს აცთუნნა ვიეთნიმე მათგანნი მდიდარნი და ფილაფოსნი, და თავით თჳსით, თჳნიერ კურთხევისა, წინამძღურობდეს ერსა შორის სულიერთა საქმეთა ზედა და ამისთჳს მრავალნი ერისა მისგანნი შეუდგეს მდიდართა მათ, ვითარცა უმეტესისა რაჲსამე შემძლებელთა, და ფილაფოსთა მათ, ვითარმცა უმჯობესად მოციქულისასა რასმე ასწავლიდეს და ამისთჳს მრავალნი განწვალებანი იქმნებოდეს მათ შორის, ხოლო...

თავნი კორინთელთა ებისტოლისანი, რომელთაგანნი რომელნიმე განყოფილ არიან სხუათა პირთა მიერ, რომელთა ზედა არს სასწაული ჯუარისაჲ

ა̂. არა განწვალებისათჳს ურთიერთას.

• (ՙა̂) რომელსა შინა შემოვიდა პირი სიბრძნისათჳს კაცობრივისა და სიბრძნისა საღმრთოჲსა.

• (ՙბ̂) მსახურთათჳს.

• (ՙგ̂) არა-განკითხვისათჳს მოყუასთაჲსა.

• (ՙდ̂) არა-ზუაობისათჳს.

ბ̂. მსიძავთათჳს და სიძვისათჳს, და რომელნი მსიძავთა ეზიარებოდინ ბოროტსა მას ზედა.

გ̂. ვითარმედ არა ჯერ-არს რაჲთა განიშჯებოდინ ურთიერთას და უფროჲსად ურწმუნოთა...

სხუაჲ

და უკუეთუ გნებავს სხუებრცა ვთარგმნოთ ესე, ვითარმედ: ქრისტჱს მაგიერ თქუა ესე სიტყუაჲ: იტყჳს რომელი წამებს ამას, ესე იგი არს, რომელი გამოგჳცხადებს, ქრისტე, ვითარმედ: მოვალ ადრეო. და კუალად თჳთ მოციქული იტყჳს, ვითარმედ: მოვედ, უფალო, უფალო იესუ ქრისტეო, რამეთუ სასურველ არს წმიდათათჳს ქრისტჱს მოსლვაჲ, რომელი მისცემს თითოეულსა შრომისა მისისა სასყიდელსა მრავალ წილად სასუფეველსა ცათასა, რომლისა მიმართ მიგჳძღჳს წმიდაჲ ესე წიგნი, უკუეთუ ოდენ ჩუენცა ტაძარი იგი სულისაჲ წმიდა-ვყოთ, ვითარცა ოქროჲ...

წმიდისა მამისა ჩოჳენისა ანდრიაჲს მთავარეპისკოპოსისა კესარია-კაბადოჳკიელისა თარგმანებაჲ გამოცხადებისაჲ წმიდისა იოვანე მახარებელისა,

რომელი სთხოვა სხუამან ეპისკოპოსმან, და ამან მიწერა ესე მისა.

გუაკურთხენ, უფალო!

უფალსა ჩემსა და ძმასა და ჩემ თანა მღდელსა უფლისა მიერ გახარებ.

მრავალთა მიერ მრავალ-გზის აღვიძულე, რომელთა-იგი აქუნდა ჩემდა მომართ იჭჳ უზეშთაჱსი ჩემისა ძალისაჲ, რაჲთამცა ვთარგმნე ღმრთის-მეტყუელისა იოვანჱს გამოცხადებაჲ და წინაწარმეტყუელებანი იგი მომავალთა საქმეთანი გამოვაცხადენ....

თარგმანი ძნიად გულისხმის-საყოფელთა მოციქულისა პავლეს სიტყუათაჲ, გამოკრებული თარგმანებათაგან წმიდისა იოვანე ოქროპირისა თქუმულთაგან

ებისტოლჱ ეპ̃ტსი მოციქულთათჳს, თუ სადა ქადაგეს

ა̂. პეტრე პონტოს, გალატიას, კაბადუკიას და ბითჳნიას და ასიას და იტალიას ქადაგა სახარებაჲ და თავ-დაქცევით ჯუარს-ეცუა, და მუნ დაეფლა.

ბ̂. ანდრია სკჳთთა და თრაკთა უქადაგა და ჯუარს-ეცუა პატრას აქაჲაჲსსა და მუნ დაეფლა.

გ̂. იოვანე ასიას ქადაგა დომენტიანე მეფისა ზე. ექსორია-იქმნა პატმოს ჭალაკსა, სადაცა-იგი სახარებაჲ თჳსი აღწერა და გამოცხადებაჲ იხილა. და ტრაიანოზ მეფისა ზე მიიცვალა ეფესოს, რომლისა გუამი არღარა იპოვა.

დ̂. იაკობ, ძმაჲ მისი, ჰურიასტანს...